Zapach i smak świeżych przypraw są wyjątkowe, dlatego coraz więcej osób ulega uprawie ziół, nawet jeśli nie mają ogrodu. Kto raz spróbował domowej majeranku, nie wybierze dobrowolnie suszonych przypraw ze sklepu. Herbata miętowa ze świeżo zerwanych liści to zupełnie inne doświadczenie niż herbata z torebki. Ziołowe przepisy nie muszą kojarzyć Ci się tylko z weekendową wizytą na działce. Zebraliśmy dla Ciebie prosty przepis, jak stać się „blokową zielarką”, czyli poradnik uprawy dla tych, którzy nie mają pod ręką grządki.
ZACZYNAMY UPRAWIAĆ ZIOŁA
Najpierw musisz zdecydować, jaką drogę uprawy wybierzesz. Od nasion, od sadzonki, czy zaczniesz od wyrośniętych roślin? Wybór należy do Ciebie. Jeśli zdecydujesz się cierpliwie obserwować początkowo niepozorne, ale tym bardziej fundamentalne pierwsze kroki Twoich ziół, to trochę poczekasz, zanim przyprawisz sobie jedzenie. W przypadku sadzonek, które przesadzisz w domu do skrzynek lub doniczek, czy wyrośniętych roślin, będziesz mieć już wszystko gotowe do gotowania.
Uprawa ziół z nasion
Jeśli zdecydujesz się zacząć, że tak powiem, od zera, na początek będziesz potrzebować trzech rzeczy: rozsady, nasion i podłoża. Zamiast rozsady wystarczy również skrzynka. Do siewu dobre są tabletki torfowe, łatwiej się je potem przesadza.
1. Nasiona nie sadź gęsto, tylko kilka do każdej komórki rozsady, aby dobrze kiełkowały.
2. Oznacz patyczkami, gdzie kiełkuje które zioło.
3. Rozsadę najlepiej umieścić wewnątrz na parapecie.
4. Nasiona potrzebują dużo wilgoci, dlatego warto przykryć pojemniki przezroczystą folią lub pokrywką.
5. Wilgotność powietrza należy kontrolować, aby ziemia nie spleśniała z powodu zbyt wysokiej wilgotności, jednocześnie ważne jest, aby pilnować, aby podłoże nie wyschło. Do podlewania używaj spryskiwacza.
6. W porównaniu do grządki masz przewagę: warunki domowe przyspieszają kiełkowanie. Na przykład melisa potrzebuje 28 dni na grządce, aby wykiełkować, w domu kiełek pojawi się w zaledwie siedem dni. Również inne zioła w Twoim domu będą potrzebować znacznie mniej czasu niż na zewnątrz na grządce.
7. Gdy siewka zacznie się zagęszczać, a rośliny podrosną, nadszedł czas na pierwsze przesadzenie. Postaraj się wyjąć roślinę z całą bryłą korzeniową z rozsady i umieść ją w podłożu w skrzynce lub doniczce. Lekko dociśnij, aby dobrze się ułożyła w ziemi, następnie podlej i gotowe.
8. Przeniesienie z parapetu na balkon nie powinno być szokowe, lepiej stopniowo hartuj rośliny, wietrz pomieszczenie, w którym się znajdują, codziennie wynoś je na zewnątrz, aby przyzwyczajały się do warunków zewnętrznych.
Chroń je przed przeciągami i bezpośrednim słońcem.
9. I nie spiesz się z przesadzaniem, jeśli zaczniesz siać teraz na początku marca, maj będzie idealnym czasem na przesadzenie. Zioła są bowiem głównie ciepłolubne, a poranne przymrozki mogłyby im nieodwracalnie zaszkodzić.
Uprawa ziół z sadzonki
Jeśli chcesz mieć zioła od razu pod ręką, kup już wyhodowane sadzonki. Zwróć uwagę na to, skąd kupujesz sadzonki ziół. Możesz wiedzieć, jakich warunków roślina potrzebuje w domu, jak o nią dbać i tak dalej, ale to nic nie da, jeśli zioło zostanie zaatakowane przez pleśń z powodu niskiej jakości podłoża, w którym wyrosło, ledwo je przyniesiesz do domu. Unikaj więc ziół z supermarketu, te są przeznaczone do bezpośredniego spożycia. Lepiej odwiedź szkółkę ogrodniczą lub specjalistyczne sklepy. Jeśli jednak zdecydujesz się uratować na przykład supermarketową bazylię, musisz ją natychmiast przesadzić i ostrożnie zaaklimatyzować.
WYBIERZ ODPOWIEDNIE PODŁOŻE DLA SWOICH ZIÓŁ
Aby zioła dobrze rosły, kup im do doniczki wysokiej jakości podłoże. Ale jak wybrać?
1. Odpowiednia jest ziemia z dodatkiem torfu. Ziemia dobrze przepuszczalna, lekka i bogata w składniki odżywcze.
2. Można też kupić specjalne podłoże do uprawy ziół. Poproś o radę bezpośrednio w szkółce ogrodniczej, będą wiedzieć, co z ich oferty jest idealne dla Twoich ziół i warunków uprawy.
3. Do podłoża możesz dodać trochę piasku, ziemia się wtedy napowietrzy, co dobrze wpłynie na zioła.
4. Pamiętaj, że zioła uprawiane w doniczce potrzebują bardziej odżywczej ziemi niż te, które rosną na zewnątrz w grządce. Dlatego nie oszczędzaj na podłożu.
5. Jeśli chodzi o nawożenie, na przykład tymianek, oregano, rozmaryn i lawenda pierwotnie rosły w suchych, kamienistych glebach i nie wymagają nawożenia. Wręcz przeciwnie, nawożenie prowadzi u nich do utraty aromatu, są słabsze i bardziej wyciągnięte. Również w przypadku innych ziół nie ma potrzeby zajmować się nawożeniem. Zamiast nawożenia, wieloletnie zioła możesz raz w roku przesadzić do świeżego podłoża.
GDZIE UMIEŚCIĆ ZIOŁA W DOMU
Każde zioło ma inne potrzeby i dobrze jest znać ich podstawowe cechy. Podczas gdy jedno zniesie bezpośrednie słońce, inne może być cały dzień w cieniu i nie będzie cierpieć.
1. Bezpośrednie słońce, czyli balkon lub parapet skierowany na południe, jest odpowiedni dla ziół pochodzących ze środowiska śródziemnomorskiego. Są to na przykład rozmaryn, lawenda, bazylia, oregano, tymianek, szałwia czy liść laurowy.
2. Częściowy cień, który zapewnia balkon lub okno od wschodniej lub zachodniej strony domu, docenią stewia, melisa lub mięta.
3. Brak światła, czyli strona północna, jest najbardziej problematyczny dla uprawy ziół, jeśli masz możliwość, spróbuj go unikać. Masz jednak szansę, że wyrośnie tam mięta, melisa, lubczyk lub szczypiorek.
4. Całkowicie w pomieszczeniu, na przykład na blacie kuchennym, dobrze będzie wyglądać trawa cytrynowa. Za oknem łatwo i szybko wykiełkuje również rzeżucha.
! Uważaj, jeśli masz zioła w domu na parapecie. Jeśli bezpośrednio pod parapetem jest grzejnik, podłoże będzie szybciej wysychać. Również przeciąg może zaszkodzić roślinie.
POSADŹ ZIOŁA W DONICZCE PRAWIDŁOWO
Istnieje niezliczona ilość doniczek na zioła: od glinianych, przez plastikowe, wiszące, ścienne, doniczki na balustradę lub doniczki mrozoodporne. Zanim dokonasz przedwczesnego zakupu, dowiedz się, jakie masz możliwości. Może znajdziesz doniczkę, która będzie jednocześnie pełnić funkcję dekoracyjną. Klasycznym i funkcjonalnym wyborem jest np. skrzynka samonawadniająca.
1. Na dno pojemnika warto położyć gliniane skorupy, kamyki lub kawałki cegieł. Następnie wsyp podłoże, które możesz wymieszać z piaskiem lub kompostem.
2. Około 2 cm od górnej krawędzi pojemnika umieść roślinę, lekko ją wciśnij w ziemię, a następnie dodaj kolejną warstwę ziemi o grubości około centymetra.
3. Do dużych doniczek umieść miętę lub melisę, te lubią się rozrastać i przestrzeń im dobrze zrobi. Natomiast na przykład lawendzie będzie lepiej w małej doniczce.
PODLEWANIE ZIÓŁ
Jak często należy podlewać zioła? Które potrzebują wody codziennie, a które są bardziej odporne na suszę? Nie da się podać uniwersalnej zasady, ale w przypadku większości rodzajów ziół ważne jest, aby gleba była stale wilgotna. Jednocześnie jednak uważaj, aby nie przelać rośliny i nie doprowadzić do gnicia korzeni. Dlatego lepiej codziennie dawać ziołom trochę wody, niż raz w tygodniu je przelać.
1. Wrażliwe na suszę są bazylia, szczypiorek, pietruszka czy mięta.
2. Sporadyczna susza nie przeszkadza ziołom śródziemnomorskim, takim jak tymianek, rozmaryn czy lawenda. Jeśli pod podłoże umieściłeś warstwę drenażową, np. kamyków czy glinianych skorup, nadmiar wody będzie tam zatrzymywany, a korzenie będą częściowo chronione.
3. Wrażliwe na przelanie są mięta, bazylia, pietruszka i szczypiorek. Uważaj więc, aby nie stały w wodzie, mogłyby zacząć gnić.
Do podlewania wystarczy zwykła, odstana woda. Jeśli chcesz zapewnić ziołom coś ekstra, raz na dwa tygodnie dodaj do wody krystaliczny nawóz o wyższej zawartości azotu.
Obserwuj ich reakcje. Jeśli Twoje zioło ma zmęczone liście, które straciły swoją jędrność, być może jest spragnione.
KTÓRE ZIOŁA MOGĄ ROSNĄĆ RAZEM W JEDNEJ DONICZCE
Nie musisz sadzić każdego zioła osobno. Jeśli odpowiednio je połączysz, nie będą sobie szkodzić, wręcz przeciwnie – mogą sobie nawet wzajemnie pomagać. Do sadzenia grupowego najlepiej nadaje się skrzynka, możesz również wykorzystać donicę kaskadową.
1. Razem w jednym pojemniku możesz posadzić szałwię, pietruszkę, szczypiorek, oregano i macierzankę.
2. Do kolejnej skrzynki możesz włożyć anyż, koper, kolendrę i koper włoski.
3. Możesz spróbować połączyć różne rodzaje bazylii.
! Uważaj na miętę lub tymianek, te są bardziej wymagające pod względem przestrzeni i mogłyby uciskać inne rośliny.























