Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Amarylis

Hippeastrum · Amaryllidaceae

Inne nazwy: hipeastrum, zwartnica

Toksyczne dla kotów i psów · szczegóły ↓

Amarylis (Hippeastrum), zwany też zwartnicą, to cebulowa roślina doniczkowa o ogromnych, lejkowatych kwiatach. W Polsce uprawia się go w domu, bo nie znosi mrozu. Najwięcej uwagi wymaga okres spoczynku, od którego zależy kolejne kwitnienie.

Światło
Pełne słońce, Jasne światło rozproszone
Podlewanie
Umiarkowane
Wilgotność powietrza
Umiarkowana
Temperatura
18–24 °C, min. 2 °C
Trudność uprawy
Łatwa
Wysokość
30–75 cm

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla rośliny domowej. Klimat: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuSadzenie do gruntuPrzesadzanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieOchrona przed mrozemOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Amarylis – opis rośliny

Amarylis, w sklepach często opisywany jako hippeastrum lub hipeastrum, należy do rodziny Amaryllidaceae. To bylina cebulowa z dużą, tunikową cebulą i grubymi, mięsistymi korzeniami. Z cebuli wyrasta kępa pasowatych, zielonych liści oraz wysokie, puste w środku pędy kwiatowe.

Roślina dorasta do 30–90 cm, w uprawie domowej zwykle do 30–75 cm, a jej kępa ma 20–30 cm szerokości. Na jednym pędzie wyrasta od 2 do 6 dużych kwiatów o średnicy 13–20 cm, zebranych w baldach. Kwitnienie trwa 3–4 tygodnie. Kwiaty mogą być czerwone, różowe, białe, pomarańczowe lub wielobarwne, a ścięte nadają się też do wazonu.

Rodzaj pochodzi z tropikalnych i subtropikalnych regionów Ameryki, od Meksyku i Karaibów po Argentynę. Najwięcej gatunków występuje w Brazylii i w Andach. Rosną tam w lasach, zaroślach i na trawiastych terenach, a niektóre gatunki epifitycznie, w warstwie próchnicy na gałęziach drzew. Owocem jest trójklapowa torebka z płaskimi, oskrzydlonymi, czarnymi lub brązowymi nasionami.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko i temperatura

Amarylis potrzebuje jasnego miejsca, w pełnym słońcu lub w jasnym świetle rozproszonym, szczególnie w czasie wzrostu i kwitnienia. Zbyt mało światła to jedna z przyczyn, dla których roślina wypuszcza liście, ale nie kwitnie.

Hippeastrum nie jest mrozoodporny, a najniższa temperatura, jaką znosi, to około 2°C. Dlatego cały rok trzyma się go w domu. W maju doniczkę można wynieść na balkon, w pełne słońce lub półcień, ale od października do kwietnia trzeba chronić roślinę przed mrozem.

Podlewanie i wilgotność

W okresie wzrostu podłoże ma być stale lekko wilgotne. Więcej wody amarylis potrzebuje od listopada do maja, czyli w czasie kwitnienia i wzrostu liści. W okresie spoczynku podlewanie się wstrzymuje.

Roślina średnio dobrze znosi krótkie przesuszenie, za to nadmiar wody szkodzi cebuli i może ją rozmiękczyć. Wilgotność powietrza powinna być umiarkowana, bez specjalnego zraszania.

Podłoże i przesadzanie

Najlepsze jest żyzne, przepuszczalne podłoże próchniczne lub gliniaste, o pH 6–7. Woda nie może w nim stać. Cebulę sadzi się tak, by tylko połowa była zagłębiona, a szyjka wystawała ponad ziemię.

Doniczka powinna być tylko nieco większa od cebuli. Amarylis przesadza się co 2–3 lata po kwitnieniu, w praktyce najczęściej w październiku lub listopadzie.

Nawożenie

Nawozić należy co 2–4 tygodnie, gdy po kwitnieniu rosną liście, czyli od marca do sierpnia. Gdy zbliża się okres spoczynku, nawożenie się kończy.

Cięcie

Przekwitłe pędy kwiatowe obcina się po kwitnieniu. Liści nie usuwa się, ponieważ odżywiają cebulę na następny sezon.

Sadzenie cebul

Cebule sadzi się w doniczkach od połowy jesieni do końca zimy. Kwiaty pojawiają się mniej więcej pięć tygodni później, więc przy sadzeniu w grudniu można liczyć na kwitnienie w styczniu lub lutym. Naturalne kwitnienie przypada na okres od grudnia do kwietnia.

Okres spoczynku

Po wzroście liści amarylis wymaga około dwóch miesięcy spoczynku w chłodnym, ciemnym i suchym miejscu. W tym czasie, we wrześniu i październiku, cebuli się nie podlewa. Bez tej przerwy roślina często nie zakwitnie. Po jej zakończeniu cebulę przesadza się i zaczyna znów podlewać.

Rozmnażanie

Amarylis rozmnaża się przez cebulki przybyszowe, podział lub nasiona. Cebulki przybyszowe oddziela się, a cebule dzieli w czerwcu i lipcu. Nasiona wysiewa się w pomieszczeniu w lutym lub marcu. Rośliny z nasion kwitną dużo później niż te z cebul.

Problemy i szkodniki

Liście bez kwiatów: przyczyną jest brak okresu spoczynku albo zbyt mało światła. Cebulę trzeba przez dwa miesiące trzymać na sucho, a potem ustawić w jasnym miejscu.

Czerwone plamy na liściach i cebuli: to czerwona plamistość, choroba grzybowa. Należy usunąć porażone tkanki, poprawić przewiewność i zastosować fungicyd.

Miękka cebula: zwykle skutek przelania. Trzeba ograniczyć podlewanie i zadbać o drenaż.

Amarylisa mogą atakować wełnowce, narcyzówka, wciornastki, roztocza, mszyce, a także ślimaki, w tym ślimaki nagie.

Bezpieczeństwo

Toksyczne dla kotów i psów
Koty
Trująca
Psy
Trująca
Konie
Trująca

Amarylis jest trujący dla kotów, psów i koni, a dla ludzi łagodnie trujący. Toksyczne są cebula, liście i kwiaty. Zawierają likorynę i inne alkaloidy. Objawy to wymioty, ślinienie się i biegunka, a po większej ilości także drżenia, niskie ciśnienie, drgawki i zaburzenia rytmu serca. To wyłącznie informacja, nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości należy skontaktować się z weterynarzem lub lekarzem.

Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox

Dla Twojej rośliny

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego amarylis nie kwitnie?Najczęściej brakuje mu okresu spoczynku albo światła. Cebulę trzyma się około dwóch miesięcy na sucho w chłodnym, ciemnym miejscu, a potem stawia w jasnym.
Co zrobić z amarylisem po przekwitnięciu?Przekwitłe pędy kwiatowe obcina się, ale liście zostawia, bo odżywiają cebulę. Nawozi się co 2–4 tygodnie, a gdy zbliża się spoczynek, przestaje.
Jak często przesadzać amarylis?Co 2–3 lata po kwitnieniu, do doniczki tylko nieco większej od cebuli. Połowa cebuli ma wystawać ponad ziemię.
Czy amarylis jest trujący dla kotów i psów?Tak, cebula, liście i kwiaty są trujące dla kotów i psów. Po zjedzeniu mogą wystąpić wymioty, ślinotok i biegunka. W razie wątpliwości należy skontaktować się z weterynarzem.
Czy amarylis przetrwa zimę na dworze?Nie, nie jest mrozoodporny i znosi najwyżej około 2°C. Uprawia się go w domu, a w maju można go wynieść na balkon.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony