W skrócie
- W mieszkaniu trzymaj wilgotność względną między 40 a 60 %. Higrometr kosztuje jakieś 40 zł i jest to najtańsza inwestycja w zdrowe wnętrze.
- Przy 21 °C i sześćdziesięcioprocentowej wilgotności zaparuje każda powierzchnia chłodniejsza niż 13 °C. Dlatego krople siadają na szybie i w narożnikach przy ścianie zewnętrznej.
- Wietrz uderzeniowo: okno na oścież przez pięć do dziesięciu minut, cztery razy dziennie. Stałe uchylenie skrzydła to pod względem wilgoci najgorszy wybór.
- Czteroosobowe gospodarstwo wypuszcza do powietrza od dziesięciu do dwunastu litrów wody dziennie.
Zaczniemy od tego, skąd ta woda w ogóle się w mieszkaniu bierze.
Co znajdziesz w artykule:
Skąd bierze się woda
Wilgoć nie wpływa do pomieszczeń z zewnątrz, produkujesz ją Ty. Jeden dorosły człowiek wydycha i wypaca w ciągu doby około 1,5 litra wody. Do tego dolicz gotowanie, prysznic, zmywanie i rośliny doniczkowe.
- Oddychanie i pocenie się: 1 do 1,5 litra na osobę dziennie
- Gotowanie i zmywanie: 0,5 do 1 litra
- Jeden prysznic: 0,3 litra
- Suszenie jednego wsadu z pralki: 2 do 3 litrów
- Dziesięć doniczek z kwiatami: około 1 litra
Cztery osoby wpuszczają więc do mieszkania ponad dziesięć litrów na dobę. Ta woda musi wyjść na zewnątrz, inaczej skropli się na najzimniejszym miejscu, jakie znajdzie.
Jakich liczb pilnować
Kup higrometr i postaw go na środku pokoju, nie na parapecie ani przy kaloryferze. Potem wystarczy, że będziesz śledzić dwie wartości.
- Wilgotność względna od 40 do 60 %, zimą bliżej dolnej granicy
- Salon 20 do 22 °C, sypialnia 18 do 20 °C, łazienka 24 °C
Poniżej 30 % zaczynają wysychać śluzówki i pękać drewniane meble. Powyżej 60 % rozmnażają się roztocza i pleśń. W tych widełkach masz spory zapas, tylko musisz go utrzymać także w styczniu, kiedy ogrzewanie przesusza powietrze, a Ty masz odruch szczelnego zamykania okien.
Dlaczego okna płaczą
Ciepłe powietrze uniesie więcej pary wodnej niż zimne. Kiedy trafi na chłodną powierzchnię, ochładza się, a nadmiar wody na niej zostaje. Temperaturę, przy której to następuje, nazywamy punktem rosy.
W pokoju ogrzanym do 21 °C wartości wyglądają tak. Po lewej stoi wilgotność względna, po prawej temperatura powierzchni, na której woda się skropli:
- 40 %: 7 °C
- 50 %: 10 °C
- 60 %: 13 °C
- 70 %: 15 °C
Mroźną nocą szyba przy ramie ma spokojnie 8 °C, a ściana za szafą 14 °C. Zestaw to z tabelą, a od razu zobaczysz, czemu krople lądują akurat tam. Obniżenie wilgotności o dziesięć punktów procentowych przesuwa punkt rosy o trzy stopnie w dół i zwykle tyle wystarczy.
Jak wietrzyć
Krótkie wietrzenie wymienia powietrze, ale nie zdąży wychłodzić murów. Otwórz okno na oścież i zamknij je najpóźniej po dziesięciu minutach. Kaloryfer pod oknem na ten czas przykręć, żeby nie grzać podwórka.
- Rano po przebudzeniu, bo w sypialni wilgotność jest po nocy najwyższa
- Zaraz po prysznicu i po gotowaniu
- Po południu i przed snem
Jeszcze szybszy jest przeciąg między dwoma oknami naprzeciwko siebie, wtedy wystarczą trzy minuty. Uchylone skrzydło to natomiast pułapka: powietrza wymienia niewiele, za to wychładza ościeża wokół ramy poniżej punktu rosy. Właśnie tam pleśń odzywa się jako pierwsza.
Gdzie pleśń pojawia się pierwsza
Przyjrzyj się miejscom, w których ściana jest chłodniejsza od otoczenia. Zwykle bywa to narożnik przy przegrodzie zewnętrznej, przestrzeń za szafą, ościeża okien, kąt za nocnym stolikiem i sufit w łazience.
- Meble odsuń od zimnej przegrody o 5 do 10 cm
- W narożniku postaw otwarty regał zamiast pełnej szafy
- Komodę przy chłodnej ścianie postaw na nóżkach, żeby powietrze przeszło również dołem
- W sypialni po przebudzeniu odrzuć kołdrę, materac też jest zimną powierzchnią
Czarnej plamy nigdy nie zamalowuj. Farba schowa pleśń na kilka tygodni, potem przebije z powrotem, bo przyczyna została na miejscu. Najpierw wyrównaj wilgotność i temperaturę, powierzchnię potraktuj preparatem grzybobójczym, a dopiero na końcu maluj.
Osuszacz powietrza
Urządzenie zasysa powietrze, odbiera z niego wodę do zbiornika i oddaje je suchsze. Przyda się tam, gdzie samym wietrzeniem nie zejdziesz poniżej 60 %: w pokoju w suterenie, w łazience bez okna, w mieszkaniu po remoncie albo po zalaniu. Modele znajdziesz wśród osuszaczy powietrza.
Uważaj na deklarowaną wydajność. Producent podaje litry na dobę zmierzone przy 30 °C i osiemdziesięcioprocentowej wilgotności, czyli w warunkach tropikalnych. W salonie z 55 % wilgotności i temperaturą 21 °C sprzęt wyciągnie mniej więcej jedną trzecią obiecanej ilości, więc do dwudziestometrowego pomieszczenia bierz model na 10 do 12 litrów.
- Poradzi sobie z tym, na co wietrzenie nie wystarcza
- Większość modeli umie też dosuszać pranie
- Pobór mocy od 200 do 500 W, godzina pracy to około 30 groszy
Wady:
- Głośność od 40 do 50 dB, na noc w sypialni potrafi przeszkadzać
- Zbiornik opróżniasz codziennie albo prowadzisz wężyk do odpływu
- Wietrzenia nie zastąpi, świeżego powietrza nie dostarczy
Kompresorowy czy adsorpcyjny
Różnica jest jedna i rozstrzygnie za Ciebie temperatura w pomieszczeniu. Model kompresorowy wytrąca parę na zimnym parowniku, więc potrzebuje ciepła. Poniżej 15 °C jego wydajność szybko spada, a parownik zaczyna się oszraniać.
Wersja adsorpcyjna wiąże wodę w rotorze z materiałem suszącym i pracuje nawet przy 1 °C. Zapłacisz za nią więcej i zużyje nieco więcej energii, ale w zimnym garażu, w domku letniskowym czy w piwnicy jest jedyną, która się sprawdzi.
- Ogrzewane mieszkanie powyżej 15 °C: kompresorowy
- Piwnica, garaż, nieogrzewana altana: adsorpcyjny
Suszenie prania
Jeden wsad z pralki wypuszcza do mieszkania dwa, trzy litry wody. Kiedy rozwiesisz go w salonie i zamkniesz okno, higrometr skoczy powyżej 70 %, a punkt rosy przesunie się na 15 °C. Krople na szybie masz jak w banku.
Jeśli nie masz innego wyjścia, ustaw suszarkę na pranie w jednym pomieszczeniu, zamknij do niego drzwi i zostaw uchylone okno albo włączony osuszacz. Suszarka bębnowa z pompą ciepła odprowadzi skropliny do pojemnika i do pokoju nie wypuści nic.
Kiedy wezwać fachowca
Większość przypadków ogarniesz samodzielnie, zmieniając nawyki. Bywają jednak sytuacje, w których winna jest sama konstrukcja budynku i wietrzeniem jej nie pokonasz.
- Mokra plama rośnie od podłogi w górę, czyli wilgoć podciąga z fundamentów
- Pleśń zajmuje więcej niż pół metra kwadratowego
- Krople pojawiają się nawet przy wilgotności poniżej 50 %
- Zaciek wilgotnieje po deszczu, co wskazuje na przeciekanie
W takim wypadku zamów badanie termowizyjne. Pokaże mostki termiczne w przegrodzie, a Ty dowiesz się, czy sprawa dotyczy ocieplenia, okien, czy źle wykonanego detalu. Higrometr za czterdzieści złotych jest przy tym pierwszym krokiem, który możesz zrobić jeszcze dziś wieczorem.
