Tatarak
Acorus calamus · Acoraceae
Inne nazwy: tatarak zwyczajny, Ajer
Tatarak zwyczajny to wieloletnia roślina brzegów wód o mieczowatych liściach, które po roztarciu pachną słodko. W Polsce jest w pełni mrozoodporny, a uprawa jest łatwa, o ile korzenie stale mają kontakt z wodą. Roślina rozrasta się kłączami, więc najlepiej sadzić ją w pojemnikach.
- Światło
- Pełne słońce, Półcień
- Podlewanie
- Wodne
- Wilgotność powietrza
- Wysoka
- Temperatura
- 15–25 °C, min. -39 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 0,6–1,5 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda tatarak zwyczajny
Tatarak zwyczajny, nazywany też po prostu tatarakiem (łac. Acorus calamus), należy do rodziny tatarakowatych. Tworzy luźne, wzniesione kępy, które zwykle osiągają 60–150 cm wysokości. Rośnie w umiarkowanym tempie.
Liście są zielone, mieczowate, podobne do liści kosaćca, z wyraźnym nerwem środkowym i falowanym brzegiem. U nasady bywają czerwonawe. Pod ziemią lub w wodzie ciągnie się rozgałęzione, kolankowate kłącze, grubości palca, z zewnątrz brązowe, w środku białe.
Kwiaty są drobne, zielonożółte, zebrane w kolbę długości 5–10 cm, która wyrasta z boku trójkątnej łodygi. Pojawiają się w maju i czerwcu, ale są mało efektowne, a nasiona zawiązują się rzadko. Europejskie rośliny są bezpłodne i nie owocują. Tatarak pochodzi z Azji Środkowej, a dziś jest szeroko rozpowszechniony na świecie.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Tatarak rośnie w pełnym słońcu i w półcieniu. W upalne lata pomaga cień po południu. Naturalnie występuje na brzegach stawów, jezior i rzek oraz na bagnach i mokradłach, więc w ogrodzie sprawdzi się przy oczku wodnym, w płytkiej wodzie albo w dużej donicy zanurzonej w wodzie.
Woda
To roślina wodna i nie toleruje przesuszenia. Ziemia ma być stale mokra, a najlepiej, żeby pojemnik stał w płytkiej wodzie. Szczególnie dużo wody potrzebuje w czerwcu, lipcu i sierpniu. Brązowe, przypalone końcówki liści zwykle oznaczają, że podłoże za bardzo przeschło.
Podłoże i przesadzanie
Dobrze znosi podłoża mokre, bagienne, gliniaste i próchniczne, także zalane wodą. Jeśli rośnie w pojemniku, przesadza się go w kwietniu.
Sadzenie i ograniczanie rozrostu
Kłącza sadzi się w kwietniu, maju lub czerwcu, tuż pod powierzchnią ziemi, na brzegu wody albo w pojemnikach ustawionych w płytkiej wodzie.
Tatarak rozrasta się kłączami i może tworzyć duże kolonie, a bywa zaliczany do chwastów. Dlatego najlepiej sadzić go w pojemnikach i zagłębiać je w podłożu, aby ograniczyć rozrost.
Cięcie
Przycinanie wykonuje się w marcu i kwietniu, gdy liście zimą zamarły, a roślina rusza z nowymi pędami.
Zimowanie
Tatarak jest mrozoodporny. Przetrwa nawet około -39°C, a typowe polskie zimy z mrozem do około -20°C nie są dla niego problemem. Liście zimą zamierają, a wiosną roślina odrasta z kłącza. Okres spoczynku przypada na listopad, grudzień, styczeń i luty.
Rozmnażanie
Najłatwiej rozmnażać go przez podział kępy lub kłącza, w kwietniu i maju. Regularne dzielenie jest też sposobem na opanowanie rozrostu.
Problemy
Z chorób wymienia się przypalenie liści. Zwykle wiąże się z przesuszeniem, więc podłoże ma być stale mokre lub zalane wodą. Szkodniki nie są wymieniane jako problem.
Niechciany rozrost to skutek pełzających kłączy. Pomaga uprawa w zagłębionych pojemnikach i regularny podział.
Zastosowanie
Wyciąg z kłącza stosowano do aromatyzowania żywności, gorzkich likierów i cukierków, jednak w USA zakazano użycia go w żywności z powodu obaw o bezpieczeństwo.
W medycynie ludowej tatarak tradycyjnie stosowano przy dolegliwościach trawiennych i bólu, a w ajurwedzie używano go po ugotowaniu w mleku, aby zmniejszyć zawartość azaronu. Nie ma badań klinicznych potwierdzających jego bezpieczeństwo ani skuteczność.
















































































