Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Gardenia

Gardenia jasminoides · Rubiaceae

Inne nazwy: gardenia jaśminowata

Toksyczne dla kotów i psów · szczegóły ↓

Gardenia (gardenia jaśminowata, Gardenia jasminoides) to wiecznie zielony krzew o woskowych, bardzo pachnących białych kwiatach. W naszym klimacie nie przezimuje w gruncie, więc uprawia się ją w pomieszczeniu lub w pojemniku. Uchodzi za roślinę wymagającą, bo źle znosi zmiany warunków, suche powietrze i zbyt zasadowe podłoże.

Światło
Jasne światło rozproszone, Półcień
Podlewanie
Umiarkowane
Wilgotność powietrza
Wysoka
Temperatura
16–24 °C, min. -10 °C
Trudność uprawy
Wymagająca
Wysokość
0,3–1 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla rośliny domowej. Klimat: Kontynentalny.

PrzesadzaniePrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieOchrona przed mrozemOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda gardenia

Gardenia pochodzi z południowych i wschodnich Chin, Japonii, Tajwanu, Azji Południowo-Wschodniej (Wietnam, Laos, Kambodża, Tajlandia) i wschodnich Himalajów. W naturze rośnie zwykle na brzegach strumieni i w wilgotnych lasach podzwrotnikowych.

To gęsty, zaokrąglony, wielopędowy krzew o umiarkowanym tempie wzrostu. W ogrodzie w odpowiednim klimacie osiąga mniej więcej 60–240 cm wysokości i szerokości, a w uprawie domowej zwykle 30–100 cm. Liście są skórzaste, błyszczące, ciemnozielone, długości 5–10 cm, z zagłębionymi nerwami i jaśniejsze od spodu. Ułożone są naprzeciwlegle lub w okółkach.

Kwiaty są duże, woskowe, o średnicy 5–10 cm, bardzo pachnące. Z wiekiem zmieniają kolor z białego na kremowożółty. Występują odmiany pojedyncze i pełne. Kwitnienie trwa od czerwca do września. Pod koniec lata i jesienią mogą pojawić się małe, owalne, pomarańczowe owoce przypominające jagody.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko i światło

Gardenia najlepiej rośnie w jasnym, rozproszonym świetle lub w półcieniu. Unikaj ostrego popołudniowego słońca i przeciągów, a na zewnątrz także silnego wiatru.

Jako roślina pojemnikowa nadaje się też na balkon. Trzeba ją jednak zabezpieczyć przed chłodem: w naszym klimacie ochrona przed mrozem jest potrzebna od października do marca.

Podlewanie i wilgotność powietrza

Podłoże powinno być równomiernie wilgotne, ale nie mokre. Najlepiej podlewać wodą miękką, np. deszczową. Od maja do sierpnia, w okresie wzrostu, podlewaj obficiej. Choć dobrze ukorzeniona roślina w gruncie jest umiarkowanie odporna na suszę, w doniczce nie warto jej przesuszać.

Gardenia potrzebuje wysokiej wilgotności powietrza. Suche powietrze, przeciągi i nieregularne podlewanie to główne przyczyny opadania pąków.

Podłoże i przesadzanie

Gardenia potrzebuje żyznego, kwaśnego, przepuszczalnego podłoża o pH około 5–6, np. ziemi do roślin kwaśnolubnych (wrzosowatych) z dodatkiem materii organicznej. Podłoże ma być próchniczne i wilgotne, ale dobrze odprowadzać wodę.

Korzenie są płytkie, włókniste i źle znoszą naruszanie. Przesadzaj tylko wtedy, gdy to konieczne, w kwietniu lub maju, i delikatnie obchodź się z bryłą korzeniową.

Nawożenie

Od kwietnia do sierpnia stosuj nawóz o kwaśnym odczynie. Nie nawoź jesienią, bo pobudza to wzrost młodych pędów wrażliwych na mróz.

Przycinanie

Przycinaj w marcu lub kwietniu, aby nadać krzewowi kształt i usunąć przekwitłe kwiaty. Kwiaty tworzą się na nowych przyrostach, więc wiosenne cięcie nie odbiera kwitnienia.

Zimowanie

Gardenia nie jest mrozoodporna. W naszym klimacie, gdzie zimowe minima sięgają około -20°C, nie przeżyje w gruncie, bo wytrzymuje najwyżej około -10°C. Zimą trzymaj ją w pomieszczeniu w chłodnym, jasnym miejscu, osłoniętą przed zimnem i wiatrem. Okres spoczynku przypada na listopad–luty. Zimowe poparzenie liści wiąże się z chłodem lub silnym wiatrem.

Rozmnażanie

Gardenię rozmnaża się z sadzonek pędowych, przez odkłady, szczepienie lub z nasion. Na sadzonki najlepszy czas to czerwiec i lipiec.

Najczęstsze problemy

Żółknące liście: przyczyną bywa zbyt zasadowe podłoże i niedobór żelaza. Zadbaj o kwaśne podłoże i zastosuj chelat żelaza.

Opadanie pąków: powodują je suche powietrze, przeciągi lub nieregularne podlewanie. Utrzymuj stałe, wilgotne warunki.

Brązowienie liści zimą: skutek zimna lub silnego wiatru. Zapewnij osłonę.

Ze szkodników najczęściej występują mączliki.

Zastosowanie

Gardenię sadzi się dla pachnących kwiatów, które nadają się też na kwiat cięty. Kwiaty przyciągają pszczoły, a roślina zwabia także ptaki śpiewające. W sprzyjającym klimacie może tworzyć żywopłot.

Owoce są używane w tradycyjnej medycynie chińskiej przy żółtaczce, gorączce i obrzękach.

Bezpieczeństwo

Toksyczne dla kotów i psów
Koty
Trująca
Psy
Trująca
Konie
Trująca

Gardenia jest trująca dla kotów, psów i koni, a dla ludzi łagodnie trująca. Zawiera glikozydy genipiny (genipozyd, gardenozyd). Objawy to łagodne wymioty, biegunka i pokrzywka. To wyłącznie informacja, nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości skontaktuj się z weterynarzem lub lekarzem.

Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox

Dla Twojej rośliny

Najczęściej zadawane pytania

Czy gardenia przezimuje w ogrodzie?Nie. Wytrzymuje najwyżej około -10°C, a zimowe minima w Europie Środkowej sięgają około -20°C. Zimą trzeba ją trzymać w jasnym, chłodnym pomieszczeniu.
Dlaczego gardenia zrzuca pąki?Najczęściej z powodu suchego powietrza, przeciągów lub nieregularnego podlewania. Pomaga stabilne, wilgotne otoczenie.
Dlaczego liście gardenii żółkną?Często przyczyną jest zbyt zasadowe podłoże, które powoduje niedobór żelaza. Użyj kwaśnego podłoża i chelatu żelaza.
Kiedy przycinać gardenię?W marcu lub kwietniu. Kwiaty tworzą się na nowych pędach, więc cięcie wiosną nie szkodzi kwitnieniu.
Czy gardenia jest trująca dla kotów i psów?Tak, jest trująca dla kotów, psów i koni, a dla ludzi łagodnie trująca. To informacja, nie porada weterynaryjna; w razie wątpliwości zapytaj weterynarza.
Jaką wodą podlewać gardenię?Najlepiej miękką, np. deszczówką. Podłoże ma być równomiernie wilgotne, ale nie rozmokłe.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony