Czyszczenie piekarnika: soda, para i samoczyszczenie

Zanim weźmiesz do ręki gąbkę, oceń, jak stary jest brud, bo od tego zależy, którą metodę wybierzesz.

Czym wyczyścić piekarnik?

Na tłuszcz z kilku tygodni pieczenia wystarczy to, co masz w kuchni. Soda oczyszczona jest słabą zasadą, rozpuszcza tłuszcz i nie rysuje emalii. Ocet spirytusowy ją neutralizuje i pomaga zmyć resztki, a cytryna dodaje świeżego zapachu. Gotowy płyn do piekarników zawiera wodorotlenek sodu i działa szybciej, ale pracujesz z nim w rękawicach i przy otwartym oknie.

Przydadzą się też miękka gąbka, ściereczka z mikrofibry i plastikowa skrobaczka. Wszystko znajdziesz wśród akcesoriów do sprzątania. Druciak zostaw w szufladzie: emalia od niego matowieje i jeszcze szybciej łapie brud.

Najdelikatniejsza i najtańsza metoda opiera się na sodzie, więc od niej zaczniemy.

Jak wyczyścić piekarnik sodą?

Tak umyjesz nawet piekarnik, którego nikt nie czyścił od roku. Pamiętaj tylko, że pasta musi popracować przez noc.

1. Opróżnij piekarnik

   Wyjmij blachy i ruszty, wyłącz go i poczekaj, aż całkiem wystygnie.

2. Przygotuj pastę

   Do pół szklanki sody oczyszczonej (około 120 g) dodaj mniej więcej trzy łyżki wody, żeby powstała gęsta papka, która nie spływa.

3. Posmaruj ścianki, dno i drzwiczki

   Pomiń grzałki, wentylator i panele katalityczne. Na przypaleniach nałóż grubszą warstwę.

4. Zostaw pastę na noc

   W ciągu 12 godzin zbrązowieje, co znaczy, że rozpuszcza tłuszcz.

5. Zetrzyj ją wilgotną ściereczką

   Zaschnięte miejsca podważ plastikową skrobaczką.

6. Spryskaj wnętrze octem

   Resztki sody się spienią i łatwo wytrzesz je do czysta.

Na koniec włącz piekarnik na dziesięć minut na 100 °C, żeby wnętrze wyschło, a zapach octu się ulotnił.

Czyszczenie parą z cytryną

Para to najszybszy sposób na bieżące czyszczenie po pieczeniu, kiedy tłuszcz jeszcze nie zasechł. Do naczynia żaroodpornego wlej pół litra wody, dodaj sok z jednej cytryny albo 100 ml octu i postaw je na środkowym ruszcie. Ustaw piekarnik na 150 °C i zostaw go włączonego na pół godziny. Para zmiękczy tłuszcz, a ty zetrzesz go gąbką, póki ścianki są ciepłe, ale nie gorące.

Na przypalenia sprzed roku para nie wystarczy. Tu potrzebujesz sody albo mocniejszego środka.

Jak wyczyścić bardzo brudny piekarnik?

Mocno zabrudzony piekarnik czyść metodami łączonymi. Najpierw potraktuj go parą, żeby zmiękła wierzchnia warstwa, a po wystygnięciu nałóż grubą warstwę pasty z sody. Miejsca, gdzie przypalony tłuszcz zamienił się w czarną skorupę, przykryj folią spożywczą: pasta nie wysycha i działa dłużej. Rano zdejmij rozmiękczoną warstwę skrobaczką, a jeśli trzeba, powtórz całość.

Dopiero gdy nie pomoże druga runda, sięgnij po płyn do piekarników. Najpierw zajrzyj do instrukcji, bo producenci piekarników z pirolizą często odradzają spraye. Załóż rękawice i okulary, otwórz okno i pryskaj tylko na emaliowane powierzchnie, nigdy na panele katalityczne, grzałki i uszczelkę drzwiczek. Po czyszczeniu przetrzyj wnętrze dwa razy czystą wodą, żeby przy następnym pieczeniu nie czuć było chemii.

Jak wyczyścić szybę w piekarniku?

Przypalone plamy na szybie drzwiczek to zwykle brązowe krople, których nie da się zmyć. Posmaruj szybę pastą z sody, odczekaj godzinę, a potem podważ plamy plastikową skrobaczką albo miękką stroną gąbki. Metalowej skrobaczki ani druciaka do drzwiczek nie używaj: hartowane szkło po zarysowaniu słabnie i w wysokiej temperaturze może pęknąć.

Brud między szybami dostaje się do środka przez otwory wentylacyjne. W większości piekarników drzwiczki da się zdjąć, a wewnętrzną szybę wysunąć, sposób znajdziesz w instrukcji swojego modelu. Jeśli nie masz pewności, nie rozbieraj drzwiczek i umyj tylko zewnętrzne powierzchnie szyb.

Jak wyczyścić blachę i ruszty?

Jedno i drugie czyść poza piekarnikiem. Najmniej pracy masz w wannie albo w dużym pojemniku: zalej je gorącą wodą, rozpuść w niej tabletkę do zmywarki lub cztery łyżki sody i zostaw na noc do namoczenia. Rano przejedź je szczotką i opłucz. Aluminiowe blachy mogą od sody i tabletek ściemnieć, do nich wystarczy płyn do naczyń.

Blachy z powłoką nieprzywierającą nie szoruj niczym ostrym. Kiedy powłoka zaczyna się łuszczyć, blacha nadaje się do wyrzucenia: jedzenie do niej przywiera, a nowe blachy do pieczenia wyjdą taniej niż nerwy przy każdej blasze pierników.

Samoczyszczenie piekarnika: piroliza, kataliza i hydroliza

Wiele piekarników ma własny program czyszczenia i każdy działa inaczej. Zanim go uruchomisz, wyjmij ze środka wszystkie akcesoria, łącznie z termometrem.

• Piroliza rozgrzewa piekarnik do około 480 °C i spala brud na popiół, który po wystygnięciu ścierasz wilgotną ściereczką. W zależności od wybranego poziomu program trwa od półtorej do trzech godzin, a drzwiczki są w tym czasie zablokowane. Duże kałuże tłuszczu wytrzyj wcześniej, inaczej piekarnik będzie podczas programu mocno dymił. W trakcie pirolizy wietrz kuchnię, a zwierzęta, zwłaszcza ptaki, trzymaj poza nią, bo opary im szkodzą. To najdokładniejsza metoda, ale zużywa najwięcej prądu.
• Kataliza opiera się na panelach o porowatej powierzchni, która rozkłada tłuszcz już podczas pieczenia powyżej 200 °C. Paneli nigdy nie szoruj i nie pryskaj na nie środkiem czyszczącym, bo zatkasz pory. Po kilku latach tracą skuteczność i trzeba je wymienić.
• Hydroliza (u niektórych producentów pod nazwą czyszczenie parowe) podgrzewa wodę wlaną na dno, a para rozmiękcza lekki brud. Na przypalenia nie wystarczy, sprawdza się przy regularnym czyszczeniu.

Która metoda jest najlepsza? Na mocny brud piroliza. Jeśli często pieczesz tłuste mięso i chcesz jak najrzadziej przecierać piekarnik, docenisz katalizę. Gdy przecierasz go regularnie, wystarczy ci hydroliza.

Co szkodzi piekarnikowi

Niektóre złe nawyki skracają życie piekarnika bardziej niż sam brud.

• Folia aluminiowa na dnie. Odbija ciepło, przegrzewa piekarnik i może przywrzeć do emalii. Kapiący tłuszcz łap raczej na blachę wsuniętą poziom niżej.
• Druciak i proszki do szorowania. Rysują emalię i szkło.
• Środek czyszczący na grzałkach i wentylatorze. Przy kolejnym włączeniu paruje i brzydko pachnie.
• Woda w piekarniku włączonym na pirolizę. Program zakłada pusty i suchy piekarnik.

Jak często czyścić piekarnik?

Po każdym pieczeniu, przy którym pryskał tłuszcz, przetrzyj go, gdy tylko wystygnie. Świeży tłuszcz zejdzie wilgotną ściereczką w minutę, zapieczony po tygodniu potrzebuje nocy z sodą. Gruntowne czyszczenie zaplanuj co kwartał, a do tego zawsze wtedy, gdy piekarnik po włączeniu dymi albo nieprzyjemnie pachnie.

Sprzątania oszczędzi ci też profilaktyka. Piecz na papierze do pieczenia, tłuste mięso przykryj pokrywką albo włóż do rękawa do pieczenia, a ciasta z owocami układaj na blasze z wyższym brzegiem. Papier, brytfanny i głębsze formy znajdziesz w kategorii pieczenie.

Najczęstsze pytania

Trzymamy kciuki, żeby pierniki w czystym piekarniku pachniały tylko miodem i korzennymi przyprawami!