Szachownica

Fritillaria meleagris · Liliaceae

Inne nazwy: szachownica kostkowata

Szachownica kostkowata (Fritillaria meleagris) to cebulowa bylina o zwisających dzwonkach w purpurowo-białą szachownicę, kwitnąca od marca do maja. Mróz jej nie szkodzi, bo znosi do około -30°C, a chłodnej zimy wręcz potrzebuje. Najważniejsze są stała wilgotność gleby i właściwe sadzenie cebul.

Światło: Pełne słońce, Półcień
Podlewanie: Umiarkowane
Wilgotność powietrza: Umiarkowana
Temperatura: 5–18 °C, min. -30 °C
Trudność uprawy: Średnio wymagająca
Wysokość: 15–40 cm

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

WysiewSadzenie do gruntuPrzesadzanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieOkres spoczynku

Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda szachownica

Szachownica należy do rodziny liliowatych. Występuje w Europie i zachodniej Azji, od Francji przez Europę Środkową po zachodnią Syberię; na Wyspach Brytyjskich jej rodzimy status jest wątpliwy. Naturalnie rośnie na wilgotnych łąkach, w dolinach rzecznych i na terenach zalewowych, do około 800 m n.p.m.

Roślina osiąga 15–40 cm wysokości, a jej szerokość to zwykle zaledwie 5–10 cm. Smukłe pędy są wzniesione lub lekko łukowate i porośnięte wąskimi, szarozielonymi liśćmi. Rośnie w umiarkowanym tempie, w małych kępkach, a z czasem delikatnie rozsiewa się, tworząc łąkowe skupiska.

Zwisające dzwonki mają około 5 cm długości i zwykle wyrastają pojedynczo. Sześć listków okwiatu ma purpurowo-białą szachownicę, bywają też odmiany czysto białe. Kwiaty nie pachną. Po zapyleniu powstaje wzniesiona torebka z płaskimi, ciemnymi nasionami. Późną wiosną, gdy nasiona dojrzewają, liście zamierają. Szachownica daje wczesny pokarm pszczołom, a jelenie i króliki zwykle ją omijają. Nadaje się też na kwiat cięty.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Szachownica rośnie w pełnym słońcu i w półcieniu. Na łąkach ma światło otwarte, ale toleruje też lekki, rozproszony cień.

Najlepiej czuje się tam, gdzie gleba pozostaje wilgotna: na łące, w ogrodzie skalnym, o ile gleba jest dostatecznie wilgotna, lub na brzegu oczka wodnego.

Podlewanie

Glebę utrzymuj wilgotną przez cały rok, także w okresie spoczynku (od czerwca do września), ale nigdy nie dopuszczaj do zalania. Szachownica słabo znosi suszę.

W marcu, kwietniu i maju, w czasie wzrostu i kwitnienia, podlewaj obficiej.

Podłoże i przesadzanie

Najlepsza jest próchniczna, zatrzymująca wilgoć ziemia gliniasta. Piasek jest dopuszczalny, jeśli nie wysycha. Odczyn może mieścić się mniej więcej w przedziale pH 5,5–8.

Cebule przesadza się w lipcu i sierpniu, a zatem w trakcie spoczynku.

Nawożenie

Nawozić warto w marcu i kwietniu, gdy roślina rusza do wzrostu i zawiązuje pąki.

Cięcie

Nie wymaga cięcia. Liście pozwól zaschnąć naturalnie i nie ścinaj ich zbyt wcześnie.

Sadzenie cebul

Cebule sadź na początku jesieni, we wrześniu lub październiku, na głębokość około 10 cm, w odstępach około 10 cm. Cebula ma kształt guzika i około 2 cm średnicy.

Ułóż ją na boku. Dzięki temu woda nie zbiera się w zagłębieniu korony i cebula nie gnije. Nasiona także wysiewa się we wrześniu i październiku.

Zimowanie

W gruncie szachownica jest w pełni mrozoodporna i nie wymaga okrycia. Potrzebuje chłodnej zimy, więc polskie warunki jej sprzyjają.

Rozmnażanie

Szachownicę rozmnaża się z nasion lub z cebulek przybyszowych. Cebule rozdziela się w czerwcu i lipcu. Rośliny z nasion potrzebują jednak czasu, zanim zakwitną.

Problemy

Jeśli liście są objedzone, winowajcą jest zwykle poskrzypka liliowa. Zbieraj ręcznie dorosłe chrząszcze i larwy.

Gnicie cebul najczęściej wynika z wody gromadzącej się w koronie. Sadź je na boku, w gruncie wilgotnym, ale nie podmokłym.