Pierwiosnek

Primula · Primulaceae

Inne nazwy: prymulka, pierwiosnki, prymula, pierwiosnka

Pierwiosnek (prymulka, po łacinie Primula) to bylina o rozetach liści i kwiatach na bezlistnych łodyżkach, kwitnąca głównie wiosną. W naszym klimacie rośnie w gruncie, ale najlepiej czuje się w półcieniu i na wilgotnej, próchnicznej glebie.

Światło: Półcień, Cień
Podlewanie: Umiarkowane
Wilgotność powietrza: Umiarkowana
Temperatura: 8–18 °C, min. -20 °C
Trudność uprawy: Łatwa
Wysokość: 10–45 cm

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuWysiewSadzenie do gruntuPrzesadzaniePrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieOchrona przed mrozemOkres spoczynku

Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Pierwiosnek – jak wygląda

Pierwiosnki tworzą kępy z przyziemnych rozet. Liście są proste, podłużnie łopatkowate do odwrotnie jajowatych, jasno- lub ciemnozielone, czasem pokryte białawym, woskowym nalotem. Ogonki liściowe są krótkie i często oskrzydlone.

Kwiaty są talerzykowate, z długą rurką i pięcioma wciętymi płatkami, często z kontrastowym oczkiem. Siedzą pojedynczo albo w baldachach, groniastych kwiatostanach lub piętrowych okółkach na wzniesionych łodyżkach. Występują w kolorach czerwonym, różowym, fioletowym, niebieskim, białym i żółtym, a niektóre pachną. Po przekwitnięciu powstają małe owalne lub okrągławe torebki, które pękają na szczycie i uwalniają nasiona.

Rodzaj obejmuje wiele gatunków, m.in. Primula denticulata, P. elatior, P. obconica, P. veris i P. vulgaris. Prawie połowa gatunków pochodzi z Himalajów, a naturalne stanowiska to zbocza alpejskie, górskie łąki, wilgotne trawiaste tereny i podmokłe miejsca, zależnie od gatunku. Tempo wzrostu jest umiarkowane.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Pierwiosnek lubi światło rozproszone lub półcień. Więcej słońca zniesie zwykle tylko tam, gdzie lato jest chłodne, a gleba stale wilgotna. Dobrze sprawdza się też w ogródkach skalnych, na balkonie i w pojemnikach.

Podlewanie

Ziemia powinna być równomiernie wilgotna, ale nie zalana, zwłaszcza wiosną i w ciepłe dni. Intensywniej podlewa się od kwietnia do lipca.

Podłoże i przesadzanie

Najlepsza jest wilgotna, a jednocześnie przepuszczalna gleba bogata w materię organiczną: próchniczna lub gliniasto-piaszczysta. Kępy przesadza się lub dzieli po kwitnieniu, co 2–3 lata. Przypada to na czerwiec i lipiec.

Nawożenie

Nawozić warto od marca do maja, czyli w czasie wzrostu i kwitnienia.

Cięcie

Porządkowanie roślin przypada na maj i czerwiec.

Sadzenie i siew

Sadzonki i rozsady wysadza się do gruntu w kwietniu, maju i wrześniu. Nasiona wysiewa się w lutym, marcu i czerwcu, a siew do uprawy w domu przeprowadza się już w styczniu i lutym. Kwitnienie trwa zwykle od marca do maja.

Zimowanie

Pierwiosnek jest mrozoodporny i może zimować na zewnątrz, ale jego granica mrozoodporności to około −20°C, czyli tyle, ile wynosi typowa zimowa temperatura minimalna u nas. Okres spoczynku przypada na styczeń, listopad i grudzień. W styczniu, lutym i grudniu warto chronić rośliny przed silnym mrozem, szczególnie te w pojemnikach.

Rozmnażanie

Najprościej rozmnażać pierwiosnki przez podział kęp, w czerwcu i lipcu. Można je też wysiewać z nasion.

Szkodniki i choroby

Pierwiosnki mogą być atakowane przez ślimaki, w tym nagie, opuchlaki, mszyce i przędziorki. Z chorób zdarzają się szara pleśń, plamistość liści, zgnilizna korzeni i szyjki korzeniowej oraz choroby wirusowe. Zbyt mokre podłoże sprzyja gniciu, dlatego wilgotne nie oznacza podmokłe.