Dziwaczek
Mirabilis jalapa · Nyctaginaceae
Inne nazwy: dziwaczek jalapa, nocna piękność, Dziwaczek Peruwiański
Dziwaczek jalapa, zwany też nocną pięknością, to szybko rosnąca bylina o pachnących kwiatach, które otwierają się późnym popołudniem. Z powodu mroźnych zim w Polsce nie przezimuje w gruncie, dlatego najlepiej uprawiać go w donicy na balkonie lub tarasie albo wykopywać bulwy na zimę. Roślina jest łatwa w uprawie.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 18–30 °C, min. -12 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 0,5–1,2 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda dziwaczek
Mirabilis jalapa z rodziny Nyctaginaceae pochodzi z Meksyku i Ameryki Środkowej, od Meksyku po Nikaraguę. Rośnie tam w suchych rejonach tropikalnych i na terenach przekształconych. Dziś występuje też jako gatunek zdziczały w wielu ciepłych regionach świata.
To bylina zielna o krzaczastym, wielopędowym pokroju, wzniesionym lub rozłożystym. Dorasta do 45–120 cm wysokości i 30–60 cm szerokości, a rośnie szybko. Na grubych, rozgałęzionych pędach rosną pojedyncze, gładkie, zielone liście ułożone naprzeciwlegle. Starsze rośliny wytwarzają duże, przypominające ziemniaki bulwy korzeniowe.
Kwiaty są lejkowate, pięciopłatkowe i pachnące. Otwierają się późnym popołudniem lub w pochmurne dni, a następnego ranka się zamykają. Występują w kolorach białym, żółtym, różowym, czerwonym i fioletowym, często w paski, a na jednej roślinie bywa kilka odcieni naraz. Roślina kwitnie od lipca do października. Owoce są kuliste, pomarszczone, jednonasienne i po dojrzeniu czernieją. Kwiaty odwiedzają zawisaki i inne ćmy o długich ssawkach, a także kolibry.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Dziwaczek lubi pełne słońce, ale znosi też półcień. Najlepiej postaw go w pobliżu miejsca, w którym siedzisz wieczorem, bo wtedy kwiaty otwierają się i pachną najmocniej.
Jeśli kwitnie słabo, zwykle ma za mało światła albo za dużo azotu. Przesuń go wtedy na słoneczne miejsce.
Podlewanie
Roślina lubi glebę wilgotną, ale dobrze przepuszczalną. Po ukorzenieniu radzi sobie z okresami suszy. Podlewaj częściej w czerwcu, lipcu i sierpniu.
W upalne popołudnia liście mogą oklapnąć w silnym słońcu. Zwykle odzyskują turgor wieczorem. Podlej wtedy obficie rano, a nie w największym upale.
Podłoże i donica
Najlepsza jest lekka, próchniczna i przepuszczalna ziemia. Sprawdzi się gleba gliniasta, próchniczna lub ziemia uniwersalna.
Do uprawy w pojemniku wybierz głęboką donicę, bo bulwy sadzi się na głębokość około 10 cm. Przesadzaj w kwietniu.
Nawożenie
Nawóz podaj w czerwcu. Nie przesadzaj z nim, bo nadmiar azotu ogranicza kwitnienie.
Przycinanie
Przycinaj w kwietniu i w listopadzie. Po przymrozkach nadziemne pędy zamierają, bo roślina zrzuca część nadziemną na zimę. Aby ograniczyć samosiew, usuwaj nasiona, zanim dojrzeją.
Siew i sadzenie
Rośliny wysadzaj po ostatnich przymrozkach, w maju i czerwcu. Nasiona możesz siać do gruntu w maju, a pod osłonami w marcu i kwietniu. Przed siewem namocz je na noc w wodzie, co przyspiesza kiełkowanie.
W kwietniu, maju, październiku i listopadzie chroń rośliny przed przymrozkami.
Zimowanie
Tam, gdzie mróz zabija nadziemne części, wykop bulwy przed pierwszymi przymrozkami. Przechowuj je w chłodnym, suchym miejscu w domu. Po ostatnich wiosennych przymrozkach posadź je ponownie.
Roślina odpoczywa w styczniu, lutym, marcu, listopadzie i grudniu. W gruncie nie wytrzyma typowej polskiej zimy.
Rozmnażanie
Dziwaczka rozmnaża się z nasion albo przez podział bulw. Zabiegi te wykonuje się od marca do maja.
Najczęstsze problemy
Liście więdną po południu: to zwykle skutek słońca i upału. Podlej roślinę głęboko rano, a wieczorem liście zazwyczaj się podnoszą.
Mało kwiatów: roślina ma za mało światła albo dostaje za dużo azotu. Przenieś ją na pełne słońce i ogranicz nawożenie.
Roślina rozsiewa się wszędzie: dziwaczek silnie się wysiewa i bez kontroli może stać się chwastem. Usuwaj kwiatostany z zawiązanymi owocami, zanim nasiona dojrzeją.
Zastosowanie
Dziwaczek jest uprawiany jako roślina ozdobna i przyjazna zapylaczom. Według przekazów Aztekowie sadzili go także jako roślinę leczniczą, ale brak wiarygodnych dowodów na jego skuteczność.









































































































