Lilak

Syringa · Oleaceae

Inne nazwy: lilaki, bez lilak

Lilak (Syringa), nazywany też bzem lub bzem lilakiem, to rodzaj krzewów i niewielkich drzew o pachnących kwiatach, które pojawiają się wiosną i na początku lata. Jest mrozoodporny i łatwy w uprawie, dlatego sprawdza się zarówno jako soliter, jak i w żywopłocie.

Światło: Pełne słońce, Słońce do półcienia
Podlewanie: Umiarkowane
Wilgotność powietrza: Umiarkowana
Temperatura: 10–24 °C, min. -30 °C
Trudność uprawy: Łatwa
Wysokość: 2–10 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

WysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieNawożenieKwitnienieZbioryOkres spoczynku

Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda lilak

Lilaki rosną dziko w lasach i zaroślach od południowo-wschodniej Europy (Bałkany, Karpaty) przez Himalaje po wschodnią Azję: Chiny, Koreę i Japonię. Zwykle zasiedlają skraje lasów, zarośla i skaliste zbocza.

To krzewy wielopienne lub małe drzewa, często wypuszczające odrosty, o pędach od prosto wzniesionych po rozłożyste. Dorastają od 2 do nawet 10 m, zależnie od gatunku. Liście są naprzeciwległe, pojedyncze, od sercowatych po szeroko lancetowate, zielone, zwykle opadające na zimę. U kilku gatunków są pierzaste.

Kwiaty zebrane w wiechy to drobne rurkowate kwiatki o czterech płatkach, często intensywnie pachnące. Mają barwę fioletową, liliową, białą, różową lub żółtą. Kwitnienie przypada na maj i czerwiec. Owocem jest sucha, brązowa torebka pękająca na dwie części i uwalniająca uskrzydlone nasiona. W rodzaju znajdziesz m.in. Syringa vulgaris, Syringa josikaea i Syringa hyacinthiflora.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Lilak najlepiej kwitnie w pełnym słońcu. W półcieniu też rośnie, ale kwiatów jest wyraźnie mniej. Ze względu na wysokość i skłonność do odrostów potrzebuje sporo miejsca, więc nie nadaje się na balkon.

Podlewanie

Wymagania wodne są umiarkowane. Gleba nie powinna być stale przemoczona, bo lilak lubi podłoże dobrze przepuszczalne.

Gleba

Najlepsza jest przepuszczalna ziemia, od obojętnej do zasadowej, szczególnie na podłożu wapiennym. Dobrze sprawdza się gleba gliniasta o swobodnym odpływie wody.

Nawożenie

Nawoź krzewy w marcu i kwietniu, na początku sezonu wegetacyjnego.

Cięcie

Lilak kwitnie na starym drewnie, dlatego tnij go zaraz po przekwitnięciu, czyli w czerwcu. Unikaj mocnego cięcia: krzew zaczyna wtedy intensywnie wypuszczać pędy, ale nie zawiązuje kwiatów.

Sadzenie

Sadź krzewy w marcu i kwietniu albo w październiku i listopadzie. Wybierz słoneczne miejsce z przepuszczalną, nie za kwaśną glebą i zostaw odstęp na dorosłe rozmiary rośliny.

Zimowanie

Lilak jest mrozoodporny i nie wymaga okrywania. Znosi spadki temperatury do około -30°C, a typowe zimowe minima w Polsce, około -20°C, nie stanowią dla niego zagrożenia. Okres spoczynku trwa od listopada do lutego.

Rozmnażanie

Wysiewaj nasiona z suchych torebek w październiku i listopadzie. Rozmnażaj rośliny w czerwcu i lipcu.

Najczęstsze problemy

Brak kwiatów zwykle wynika z mocnego cięcia lub zbyt cienistego stanowiska. Tnij tylko po kwitnieniu i zapewnij lilakowi słońce.

Biały mączysty nalot na liściach to mączniak prawdziwy. Popraw cyrkulację powietrza i usuń porażone liście. Lilaki bywają też atakowane przez bakteryjną plamistość.

Zastosowanie

Lilak nadaje się na kwiat cięty, a najlepiej ścinać go w maju. Jego kwiaty przyciągają pszczoły i motyle, a liście są pokarmem gąsienic kilku gatunków ciem. Niektóre azjatyckie gatunki tradycyjnie stosowano w medycynie ludowej przy kaszlu i podobnych dolegliwościach.