Czosnek niedźwiedzi
Allium ursinum · Amaryllidaceae
Inne nazwy: czosnek niedźwiedzi cebulki
Czosnek niedźwiedzi (Allium ursinum) to łatwa w uprawie bylina cebulowa, która wiosną tworzy w cieniu drzew zielone kobierce o wyraźnym czosnkowym zapachu. W Polsce jest w pełni mrozoodporny i rośnie w gruncie bez osłon. Najlepiej czuje się w wilgotnym, próchnicznym, zacienionym miejscu.
- Światło
- Cień, Półcień
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 8–18 °C, min. -25 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 20–50 cm
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Opis rośliny
Czosnek niedźwiedzi, czyli Allium ursinum, należy do rodziny amarylkowatych. Naturalnie rośnie w Europie i Azji, od Irlandii po Kaukaz, i występuje na większości obszarów umiarkowanej Europy. Typowe siedlisko to wilgotny las liściasty na glebach od lekko kwaśnych do obojętnych. Uważa się go za gatunek wskaźnikowy starych lasów, istniejących od dawna.
Roślina dorasta do 20–50 cm. Liście są jasnozielone, szeroko lancetowate do eliptycznych, do 25 cm długości. Każdy liść wyrasta na osobnym ogonku i pachnie czosnkiem. W kwietniu i maju pojawiają się baldachy z 6–20 gwiaździstych, białych kwiatów o średnicy 16–20 mm, osadzone na trójkątnej łodydze. Kwiaty są pachnące.
Czosnek niedźwiedzi tworzy kępy i wiosną, zanim drzewa wypuszczą liście, zakrywa ziemię zielonym kobiercem. Latem zamiera i do następnej wiosny odpoczywa pod ziemią. Cebula jest smukła i wydłużona, z włóknistymi korzeniami. Roślina nadaje się na okrywową i zwykle jest łatwa w uprawie.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Wybierz cień lub półcień, najlepiej pod drzewami lub krzewami liściastymi. W lesie czosnek niedźwiedzi potrzebuje słońca tylko wczesną wiosną, zanim drzewa się zazielenią, a później w pełni znosi cień. Nie nadaje się do uprawy balkonowej.
Podlewanie
Zapotrzebowanie na wodę jest umiarkowane, ale tolerancja na suszę niska. W marcu, kwietniu i maju, gdy roślina rośnie i kwitnie, podlewaj częściej i utrzymuj glebę równomiernie wilgotną. W czasie letniego spoczynku gleba może być już nieco suchsza.
Gleba
Roślina potrzebuje wilgotnej, ale przepuszczalnej gleby próchnicznej lub gliniastej, zbliżonej do leśnej. Pomaga dodatek kompostu liściowego. Najlepiej sprawdza się odczyn od lekko kwaśnego do obojętnego.
Nawożenie
Nawoź w październiku. W warunkach zbliżonych do leśnych dobrze służy też ściółka z przekompostowanych liści.
Cięcie
Czosnku niedźwiedziego nie przycina się. Pozwól, by liście zaschły i obumarły naturalnie, bo roślina przenosi z nich zapasy do cebuli.
Sadzenie
Cebulki sadź jesienią, we wrześniu lub październiku, na głębokość 5–8 cm, w zacienionym i wilgotnym miejscu. Kępy możesz też dzielić zaraz po kwitnieniu.
Pamiętaj, że czosnek niedźwiedzi potrafi się agresywnie rozrastać. Wybierz miejsce, w którym kobierce nie będą przeszkadzać innym roślinom.
Zimowanie
Gatunek jest całkowicie mrozoodporny i znosi temperatury do około -25°C, a typowe zimowe minimum jest niższe niż -20°C. Cebule spoczywają pod ziemią, więc zimą nie wymagają żadnych zabiegów.
Rozmnażanie
Czosnek niedźwiedzi rozmnaża się z nasion lub przez podział kęp. Wysiewaj od sierpnia do października. Podział wykonuj w czerwcu, po kwitnieniu, lub we wrześniu. Rozdzielone cebulki sadź od razu w cieniu i wilgotnej glebie.
Zbiór i zastosowanie
Liście zbiera się w marcu, kwietniu i maju. Jada się je na surowo w sałatkach, gotuje jako warzywo albo przerabia na pesto i masło ziołowe. Jadalne są także kwiaty i cebule.
Zbieraj ostrożnie, ponieważ istnieją trujące rośliny o podobnych liściach. Zawsze upewnij się, że to właściwy gatunek, rozpoznając go po czosnkowym zapachu, i nie zrywaj liści, jeśli masz wątpliwości.
Dla dawnych celtyckich, germańskich i rzymskich zielarzy był to cenny środek ziołowy, znany jako herba salutaris.

































































