Lubczyk ogrodowy z błyszczącymi, pierzastymi liśćmi w ogrodzie

Zdjęcie: Helge Klaus Rieder, CC0, Wikimedia Commons

Zdjęcie: Rob Hille, Public domain, Wikimedia Commons

Zdjęcie: Rob Hille, Public domain, Wikimedia Commons

Zdjęcie: Vatadoshu, CC0, Wikimedia Commons

Zdjęcie: Vatadoshu, CC0, Wikimedia Commons

Zdjęcie: Dguendel, CC BY 3.0, Wikimedia Commons

Zioła

Lubczyk

Levisticum officinale · Apiaceae

Inne nazwy: lubczyk ogrodowy

Toksyczne dla kotów i psów · szczegóły ↓

Lubczyk (lubczyk ogrodowy, Levisticum officinale) to wysoka, wieloletnia bylina z rodziny selerowatych, pachnąca selerem. W naszym klimacie zimuje w gruncie, bo wytrzymuje do około –30°C, a typowe zimowe minimum to –20°C. Uprawa jest łatwa, trzeba tylko dać roślinie miejsce i wilgotną glebę.

Światło: Pełne słońce, Słońce do półcienia
Podlewanie: Umiarkowane
Wilgotność powietrza: Umiarkowana
Temperatura: 12–24 °C, min. -30 °C
Trudność uprawy: Łatwa
Wysokość: 1,2–2,5 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuWysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieZbioryOkres spoczynku

Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda lubczyk

Lubczyk tworzy wzniesioną, zwartą kępę z przyziemną rozetą liści i ulistnionymi pędami. Rośnie w umiarkowanym tempie i zwykle osiąga około 1,2–2,5 m wysokości oraz 60–90 cm szerokości. Ma grube, mięsiste korzenie i podziemne kłącza.

Liście są błyszczące, zielone, głęboko 2–3-krotnie pierzaste, z ząbkowanymi listkami. Przypominają seler lub pietruszkę, a po roztarciu pachną selerem.

Zielonożółte, pachnące kwiaty zebrane w okrągłe baldachy o średnicy 10–15 cm pojawiają się od późnej wiosny do początku lata, w czerwcu i lipcu. Przyciągają motyle i inne owady. Jesienią dojrzewają suche owoce (rozłupnie) o długości 4–7 mm, a nasiona można wykorzystać jako przyprawę.

Lubczyk pochodzi z Afganistanu i Iranu, a w Europie uprawia się go od dawna. Jest rośliną zielną: zimą nadziemne części zamierają.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Lubczyk dobrze rośnie w pełnym słońcu i w półcieniu. Ponieważ to duża roślina, wybierz miejsce, w którym będzie miał dużo przestrzeni, a wysokie pędy nie przysłonią niższych roślin.

Podlewanie

Gleba powinna być równomiernie wilgotna. Latem nie dopuszczaj do jej przeschnięcia, a w czerwcu, lipcu i sierpniu podlewaj obficiej.

Podłoże

Najlepsza jest głęboka, żyzna gleba, wilgotna, ale przepuszczalna. Lubczyk toleruje gleby gliniaste, piaszczyste i próchniczne, o ile są odpowiednio żyzne i nie zalega w nich nadmiar wody.

Nawożenie

Nawozić warto w kwietniu i maju, na początku sezonu wzrostu.

Siew i sadzenie

Siew do gruntu wykonuje się w marcu, kwietniu lub sierpniu. Wcześniejszy siew w domu możliwy jest w lutym i marcu. Rozsadę wysadza się w kwietniu i maju, na żyznej glebie.

Ponieważ lubczyk jest duży, zachowaj rozstawę około 90 cm.

Cięcie

Liście zrywaj lub przycinaj regularnie w sezonie, bo wtedy roślina wytwarza świeże przyrosty. Cięcie najlepiej wykonywać w maju, czerwcu, październiku i listopadzie. Stare liście usuń późną jesienią.

Kwiatostany warto ścinać przed zawiązaniem nasion, aby zapobiec samosiewowi. Lubczyk łatwo się rozsiewa i może zdziczeć, dlatego nasiona zbieraj na bieżąco.

Zimowanie

Lubczyk jest mrozoodporny. Zimą zamiera, a wiosną odbija z karpy. Okres spoczynku przypada na listopad, grudzień, styczeń i luty.

Rozmnażanie

Lubczyk rozmnaża się z nasion oraz przez podział kęp. Najlepsze terminy to marzec, kwiecień i wrzesień.

Problemy

Żółknące liście z korytarzami to oznaka żerowania minerek. Usuń porażone liście.

Gorzkie liście i pędy kwiatowe oznaczają, że roślina przechodzi do kwitnienia. Przytnij łodygi kwiatowe i zbieraj liście regularnie.

Brązowe plamy na liściach wskazują na plamistość grzybową. Popraw przewiew i usuń porażone części.

Wymienia się też inne choroby: zarazę wczesną i późną.

Zbiór i zastosowanie

Liście zbiera się od maja do września. Mają intensywny smak selera i pietruszki, pasują do zup, potraw duszonych, sałatek i naparów. Jadalne są też łodygi, kwiaty i korzenie. Korzenie jada się jak warzywo, a nasiona stosuje się jako przyprawę, podobnie jak nasiona kopru włoskiego.

Korzeń lubczyku tradycyjnie stosowano jako łagodny środek moczopędny.

Bezpieczeństwo

Toksyczne dla kotów i psów

Koty: Trująca
Psy: Trująca
Konie: Trująca

Cała roślina jest toksyczna dla kotów, psów i koni, a dla ludzi łagodnie toksyczna. Zawiera olejki lotne, laktony ftalidowe i furanokumaryny. Objawy to działanie moczopędne ze zwiększonym oddawaniem moczu, a kontakt skóry z sokiem rośliny może powodować nadwrażliwość na światło. To wyłącznie informacja, a nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości skonsultuj się z weterynarzem lub lekarzem.

Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox