Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Melisa

Melissa officinalis · Lamiaceae

Inne nazwy: melisa lekarska, Starzyszek

Bezpieczna dla kotów i psów · szczegóły ↓

Melisa (melisa lekarska, Melissa officinalis) to łatwa, szybko rosnąca bylina z rodziny Lamiaceae. Zmiażdżone liście pachną cytryną, a kwiaty chętnie odwiedzają pszczoły. W polskim klimacie zimuje w gruncie bez osłon, a w uprawie wymaga głównie ograniczenia ekspansji.

Światło
Pełne słońce, Słońce do półcienia
Podlewanie
Umiarkowane
Wilgotność powietrza
Umiarkowana
Temperatura
15–25 °C, min. -30 °C
Trudność uprawy
Łatwa
Wysokość
0,3–1 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuWysiewSadzenie do gruntuPrzesadzaniePrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieZbioryOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda melisa

Melisa to bylina zielna o krzaczastym, wzniesionym pokroju, tworząca kępy z rozgałęzionymi, czworokanciastymi łodygami. Zwykle osiąga od około 30 do 100 cm wysokości i 30–90 cm szerokości. Rośnie szybko.

Liście są naprzeciwległe, jajowate do sercowatych, długości 2–8 cm, pomarszczone, owłosione, z karbowanymi brzegami. Zmiażdżone pachną cytryną. Małe, dwuwargowe kwiaty o barwie od kremowobiałej do bladoróżowej wyrastają w okółkach w kątach liści od czerwca do sierpnia. Pszczoły miodne i inne zapylacze chętnie je odwiedzają, a roślina jest odporna na jelenie.

Melisa pochodzi z południowo-środkowej Europy, rejonu Morza Śródziemnego, Azji Środkowej i Iranu. W naturze rośnie zwykle na poboczach i na terenach przekształconych, w otwartych, słonecznych lub lekko cienistych miejscach z wilgotną glebą. Rozrasta się kłączami i rozsiewa samosiewem, dlatego najlepiej uprawiać ją w pojemniku lub na rabacie z barierą dla korzeni.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Melisa znosi pełne słońce i półcień. Jeśli lato bywa bardzo gorące, liście wyglądają lepiej przy odrobinie cienia po południu. Dobrze czuje się też w donicy na balkonie, a dzięki zwartym kępom może pełnić rolę rośliny okrywowej.

Podlewanie

Zapotrzebowanie na wodę jest umiarkowane. Po ukorzenieniu melisa znosi suszę, ale najlepiej rośnie w glebie od wilgotnej do dość suchej, byle przepuszczalnej. W donicy podłoże powinno być równomiernie wilgotne. Więcej wody roślina potrzebuje w czerwcu, lipcu i sierpniu. Przypalone, blade liście to zwykle skutek upalnego popołudniowego słońca lub suszy, więc pomaga cień i podlanie.

Podłoże i przesadzanie

Melisa rośnie w prawie każdej przepuszczalnej glebie, także ubogiej: gliniastej, piaszczystej i próchniczej. Najlepszy przyrost liści daje żyzna, wilgotna ziemia. Odpowiedni odczyn to mniej więcej pH 6–8.

Rośliny w donicach przesadza się w marcu lub kwietniu.

Nawożenie

Nawozić wystarczy w kwietniu, na początku sezonu wegetacyjnego.

Cięcie

Przycinaj pędy kwiatowe i stare łodygi, aby pobudzić roślinę do wypuszczania świeżych liści. Tnij w marcu, a następnie w lipcu i sierpniu. Nieprzycinana melisa zaczyna przypominać chwast i się wyciąga. Usuwanie przekwitających kwiatów ogranicza też samosiew.

Sadzenie i siew

Siej do skrzynek w domu w marcu i kwietniu, a prosto do gruntu w kwietniu i maju. Wysadzaj rośliny na miejsce stałe w maju i czerwcu.

Uprawiaj melisę w donicy lub na rabacie z barierą dla korzeni, aby nie rozrastała się po ogrodzie. Regularnie zbieraj liście.

Zimowanie

Melisa jest mrozoodporna i wytrzymuje temperatury do około -30 °C, więc typowe zimy z mrozem do około -20 °C nie stanowią dla niej problemu. Nadziemne części zamierają zimą, a wiosną roślina odrasta. Okres spoczynku trwa od listopada do lutego.

Rozmnażanie

Melisę rozmnaża się z nasion, przez podział kęp oraz przez sadzonki pędowe. Najlepsze terminy to kwiecień, maj i wrzesień.

Problemy i szkodniki

Melisę mogą atakować mszyce i przędziorki.

Najczęstsze kłopoty i ich rozwiązania:

Roślina agresywnie się rozprzestrzenia, bo rozsiewa się i rośnie kłączami. Uprawiaj ją w pojemniku i usuwaj przekwitłe kwiaty.

Liście są przypalone i blade z powodu upalnego słońca po południu lub suszy. Zapewnij cień i podlej roślinę.

Pędy są wyciągnięte i przypominają chwast, gdy roślina nie była przycinana. Skróć pędy kwiatowe i stare łodygi.

Zbiór i zastosowanie

Liście zbiera się od maja do września. Jadalne są liście i kwiaty. Liście aromatyzują herbatę, zupy, sałatki, dania rybne, pesto i lody.

Tradycyjnie melisę stosowano przy niepokoju, przeziębieniach i ukąszeniach owadów.

Bezpieczeństwo

Bezpieczna dla kotów i psów
Koty
Nietrująca
Psy
Nietrująca
Konie
Nietrująca

Melisa nie jest toksyczna dla kotów, psów, koni ani ludzi. Nie ma części rośliny uznawanych za trujące. To wyłącznie informacja, a nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości zapytaj weterynarza lub lekarza.

Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox

Dla Twojej rośliny

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy siać melisę?Do skrzynek w domu w marcu i kwietniu, a do gruntu w kwietniu i maju. Rośliny wysadza się na miejsce stałe w maju i czerwcu.
Czy melisa przezimuje w ogrodzie?Tak, jest mrozoodporna i wytrzymuje do około -30 °C. Zimą pędy zamierają, a wiosną roślina odrasta.
Jak zapobiec rozrastaniu się melisy?Uprawiaj ją w donicy lub na rabacie z barierą dla korzeni i usuwaj przekwitłe kwiaty. Melisa rozsiewa się i rośnie kłączami.
Kiedy zbierać liście melisy?Od maja do września. Regularny zbiór liści pomaga utrzymać roślinę w dobrej formie.
Czy melisa jest bezpieczna dla kota lub psa?Melisa jest uznawana za nietoksyczną dla kotów, psów i koni. To jednak tylko informacja, nie porada weterynaryjna, a w razie wątpliwości warto zapytać weterynarza.
Dlaczego liście melisy bledną i brązowieją?Zwykle przyczyną jest upalne słońce po południu lub susza. Pomaga cień w najgorętszych godzinach i podlewanie.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony