Melisa
Melissa officinalis · Lamiaceae
Inne nazwy: melisa lekarska, Starzyszek
Melisa (melisa lekarska, Melissa officinalis) to łatwa, szybko rosnąca bylina z rodziny Lamiaceae. Zmiażdżone liście pachną cytryną, a kwiaty chętnie odwiedzają pszczoły. W polskim klimacie zimuje w gruncie bez osłon, a w uprawie wymaga głównie ograniczenia ekspansji.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 15–25 °C, min. -30 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 0,3–1 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda melisa
Melisa to bylina zielna o krzaczastym, wzniesionym pokroju, tworząca kępy z rozgałęzionymi, czworokanciastymi łodygami. Zwykle osiąga od około 30 do 100 cm wysokości i 30–90 cm szerokości. Rośnie szybko.
Liście są naprzeciwległe, jajowate do sercowatych, długości 2–8 cm, pomarszczone, owłosione, z karbowanymi brzegami. Zmiażdżone pachną cytryną. Małe, dwuwargowe kwiaty o barwie od kremowobiałej do bladoróżowej wyrastają w okółkach w kątach liści od czerwca do sierpnia. Pszczoły miodne i inne zapylacze chętnie je odwiedzają, a roślina jest odporna na jelenie.
Melisa pochodzi z południowo-środkowej Europy, rejonu Morza Śródziemnego, Azji Środkowej i Iranu. W naturze rośnie zwykle na poboczach i na terenach przekształconych, w otwartych, słonecznych lub lekko cienistych miejscach z wilgotną glebą. Rozrasta się kłączami i rozsiewa samosiewem, dlatego najlepiej uprawiać ją w pojemniku lub na rabacie z barierą dla korzeni.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Melisa znosi pełne słońce i półcień. Jeśli lato bywa bardzo gorące, liście wyglądają lepiej przy odrobinie cienia po południu. Dobrze czuje się też w donicy na balkonie, a dzięki zwartym kępom może pełnić rolę rośliny okrywowej.
Podlewanie
Zapotrzebowanie na wodę jest umiarkowane. Po ukorzenieniu melisa znosi suszę, ale najlepiej rośnie w glebie od wilgotnej do dość suchej, byle przepuszczalnej. W donicy podłoże powinno być równomiernie wilgotne. Więcej wody roślina potrzebuje w czerwcu, lipcu i sierpniu. Przypalone, blade liście to zwykle skutek upalnego popołudniowego słońca lub suszy, więc pomaga cień i podlanie.
Podłoże i przesadzanie
Melisa rośnie w prawie każdej przepuszczalnej glebie, także ubogiej: gliniastej, piaszczystej i próchniczej. Najlepszy przyrost liści daje żyzna, wilgotna ziemia. Odpowiedni odczyn to mniej więcej pH 6–8.
Rośliny w donicach przesadza się w marcu lub kwietniu.
Nawożenie
Nawozić wystarczy w kwietniu, na początku sezonu wegetacyjnego.
Cięcie
Przycinaj pędy kwiatowe i stare łodygi, aby pobudzić roślinę do wypuszczania świeżych liści. Tnij w marcu, a następnie w lipcu i sierpniu. Nieprzycinana melisa zaczyna przypominać chwast i się wyciąga. Usuwanie przekwitających kwiatów ogranicza też samosiew.
Sadzenie i siew
Siej do skrzynek w domu w marcu i kwietniu, a prosto do gruntu w kwietniu i maju. Wysadzaj rośliny na miejsce stałe w maju i czerwcu.
Uprawiaj melisę w donicy lub na rabacie z barierą dla korzeni, aby nie rozrastała się po ogrodzie. Regularnie zbieraj liście.
Zimowanie
Melisa jest mrozoodporna i wytrzymuje temperatury do około -30 °C, więc typowe zimy z mrozem do około -20 °C nie stanowią dla niej problemu. Nadziemne części zamierają zimą, a wiosną roślina odrasta. Okres spoczynku trwa od listopada do lutego.
Rozmnażanie
Melisę rozmnaża się z nasion, przez podział kęp oraz przez sadzonki pędowe. Najlepsze terminy to kwiecień, maj i wrzesień.
Problemy i szkodniki
Melisę mogą atakować mszyce i przędziorki.
Najczęstsze kłopoty i ich rozwiązania:
Roślina agresywnie się rozprzestrzenia, bo rozsiewa się i rośnie kłączami. Uprawiaj ją w pojemniku i usuwaj przekwitłe kwiaty.
Liście są przypalone i blade z powodu upalnego słońca po południu lub suszy. Zapewnij cień i podlej roślinę.
Pędy są wyciągnięte i przypominają chwast, gdy roślina nie była przycinana. Skróć pędy kwiatowe i stare łodygi.
Zbiór i zastosowanie
Liście zbiera się od maja do września. Jadalne są liście i kwiaty. Liście aromatyzują herbatę, zupy, sałatki, dania rybne, pesto i lody.
Tradycyjnie melisę stosowano przy niepokoju, przeziębieniach i ukąszeniach owadów.
Bezpieczeństwo
Bezpieczna dla kotów i psów- Koty
- Nietrująca
- Psy
- Nietrująca
- Konie
- Nietrująca
Melisa nie jest toksyczna dla kotów, psów, koni ani ludzi. Nie ma części rośliny uznawanych za trujące. To wyłącznie informacja, a nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości zapytaj weterynarza lub lekarza.
Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox

















































































