Jałowiec

Juniperus · Cupressaceae

Inne nazwy: jałowce

Jałowiec (rodzaj Juniperus, także jałowce) to wolno rosnący, zimozielony iglak, który dobrze znosi suszę i polskie mrozy. Rośnie jako wysokie drzewo, zwarty krzew albo płożąca okrywa, więc gatunek warto dobrać do docelowych rozmiarów.

Światło: Pełne słońce, Półcień
Podlewanie: Niskie
Wilgotność powietrza: Niska
Temperatura: 10–28 °C, min. -35 °C
Trudność uprawy: Łatwa
Wysokość: 0,2–40 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

WysiewSadzenie do gruntuPrzesadzaniePrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieZbioryOkres spoczynku

Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda jałowiec

Jałowce należą do rodziny Cupressaceae. Występują głównie na półkuli północnej, w Ameryce Północnej, Europie i Azji, od Arktyki po tropikalną Afrykę. W zależności od ujęcia wyróżnia się około 50–73 gatunków. W naturze rosną na otwartych, suchych, skalistych lub piaszczystych miejscach, od nizin po wysokie góry, także na skrajach lasów i przy górnej granicy lasu.

Pokrój bywa bardzo różny: od wysokich, kolumnowych lub stożkowatych drzew po gęste krzewy i płożące okrywy. Wysokość wynosi mniej więcej od 15 cm do nawet 40 m. Młode igły są ostre i kłujące, a dojrzałe ulistnienie zwykle jest miękkie, łuskowate i ułożone dachówkowato. U niektórych gatunków występują wyłącznie igły. Barwa może być zielona, niebieskawa lub srebrzysta, a roślina jest aromatyczna.

Jałowce nie mają prawdziwych kwiatów, tylko małe szyszki męskie i żeńskie, na jednej roślinie lub na osobnych. Nasiona dojrzewają w mięsistych, jagodopodobnych szyszkojagodach (galbulach), niebieskich, czerwonobrązowych lub pomarańczowych, w ciągu 6–18 miesięcy. W każdej znajduje się 1–12 twardych nasion.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Najlepiej czuje się w pełnym słońcu, ale toleruje też półcień. Dobrze sprawdza się na skalniakach, jako żywopłot, okrywa gruntowa albo w pojemniku. Rośnie powoli, więc przy wyborze odmiany liczy się docelowa wielkość.

Podlewanie

Jałowiec ma niskie wymagania wodne i dobrze znosi suszę, a niska wilgotność powietrza mu nie szkodzi. Częściej podlewaj go w czerwcu, lipcu i sierpniu. Unikaj zastoin wody w podłożu.

Gleba i przesadzanie

Potrzebuje przepuszczalnej gleby, piaszczystej, żwirowej lub gliniastej, o pH około 5,5–8. Dobrze radzi sobie na ubogim, suchym, nawet kamienistym podłożu. Rośliny w pojemnikach przesadza się w marcu lub kwietniu.

Nawożenie

Jeśli nawozisz, rób to wiosną, w marcu i kwietniu. Na ubogiej glebie jałowiec zwykle sobie radzi, więc nie potrzebuje obfitego dokarmiania.

Przycinanie

Lekkie przycinanie wykonuj w kwietniu, maju lub w sierpniu. Nie tnij w gołe, stare drewno, bo zwykle się nie odbija.

Sadzenie

Sadź w pełnym słońcu, w dobrze przepuszczalnej glebie. Najlepsze terminy to marzec, kwiecień i maj oraz wrzesień i październik.

Zimowanie

Jałowiec jest mrozoodporny i nie wymaga osłony. Przetrwa nawet około -35°C, a typowe zimowe minima w Polsce, około -20°C, nie są dla niego problemem. Okres spoczynku przypada na styczeń, luty, listopad i grudzień.

Rozmnażanie

Jałowce rozmnaża się z nasion, sadzonek pędowych i przez odkłady. Siew wykonuje się w październiku i listopadzie, a sadzonki oraz odkłady od czerwca do września.

Problemy

Do szkodników należą worecznikowate, tarczniki i roztocza. Choroby to rdza jabłoniowo-jałowcowa i zamieranie pędów.

Brązowiejące pędy mogą oznaczać zamieranie pędów lub przemarznięcie zimą. Wytnij porażone pędy i unikaj podmokłej gleby. Worki gąsienic na gałęziach zbieraj ręcznie zimą. Pomarańczowe narośla to objaw rdzy: usuń je i nie sadź w pobliżu jabłoni ani jabłoni ozdobnych.

Zbiór i zastosowanie

Szyszkojagody zbiera się we wrześniu i październiku. Suszone szyszkojagody niektórych gatunków, zwłaszcza J. communis, służą jako przyprawa, znana z aromatyzowania ginu. Nie każdy gatunek nadaje się do jedzenia, więc nie spożywaj owoców bez pewności co do gatunku. Jałowiec jest tradycyjnie stosowany w ziołolecznictwie. Szyszkojagody są pokarmem ptaków i małych ssaków, które roznoszą nasiona.