Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Czosnek pospolity

Allium sativum · Amaryllidaceae

Inne nazwy: czosnek ogrodowy, czosnek na sadzenie, czosnek zwyczajny

Toksyczne dla kotów i psów · szczegóły ↓

Czosnek pospolity (Allium sativum), nazywany też czosnkiem ogrodowym lub czosnkiem na sadzenie, to łatwa w uprawie bylina cebulowa. W polskim klimacie zimuje w gruncie, a sadzi się go jesienią. Do uprawy wystarczy słoneczne miejsce i przepuszczalna, żyzna gleba.

Światło
Pełne słońce
Podlewanie
Umiarkowane
Wilgotność powietrza
Umiarkowana
Temperatura
13–24 °C, min. -30 °C
Trudność uprawy
Łatwa
Wysokość
0,3–1 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Sadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieZbioryOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda czosnek pospolity

To roślina cebulowa o wyprostowanym pokroju, z rozetą długich, płaskich, wąskich, jasnozielonych liści, podobnych do liści traw. Zwykle osiąga od 30 do 100 cm wysokości i 15–30 cm szerokości, rośnie w umiarkowanym tempie.

Latem wyrasta wysoki, nagi pęd kwiatowy zakończony kulistym baldachem drobnych, sześciopłatkowych kwiatów w odcieniach od różowego i białego po purpurowy. W kwiatostanie często pojawiają się też cebulki powietrzne. Pod ziemią rozwija się cebula złożona z 10–20 ząbków, z włóknistymi korzeniami u dołu. Nasiona u odmian uprawnych zawiązują się rzadko.

Roślina pochodzi z Azji Środkowej, a jej dzikie formy łączono z okolicami Iranu i podnóżem Himalajów. Dziś jest szeroko zadomowiona, także w basenie Morza Śródziemnego i w Chinach. Jesienią i zimą część nadziemna zamiera.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Czosnek potrzebuje pełnego słońca, co najmniej 6 godzin bezpośredniego światła dziennie. Dobrze rośnie w gruncie, a także w pojemnikach, więc można go uprawiać również na balkonie.

Podlewanie

Podlewanie powinno być umiarkowane i regularne w czasie wzrostu, a szczególnie ważne jest w maju i czerwcu. Przed zbiorem trzeba ograniczyć podlewanie, ponieważ mokra gleba powoduje gnicie cebul.

Gleba

Najlepsza jest gleba luźna, żyzna, próchniczna i dobrze przepuszczalna, ale wilgotna: gliniasto-piaszczysta lub piaszczysta z dodatkiem humusu. Odpowiedni odczyn to pH od 6 do 8. Ściółka pomaga ograniczyć wzrost chwastów.

Nawożenie

Roślinę nawozi się w kwietniu i maju, czyli na początku sezonu wzrostu. Gleba powinna być żyzna i próchniczna.

Sadzenie

Czosnek sadzi się jesienią, w październiku i listopadzie, mniej więcej sześć tygodni przed zamarznięciem gruntu. Rozdzielone ząbki wkłada się na głębokość 5–8 cm, czubkiem do góry, w odstępach 15–20 cm (około 18 cm).

Zimowanie

Czosnek wytrzymuje mrozy nawet do około –30°C, więc w naszym klimacie zimuje w gruncie bez osłony. Ząbki posadzone jesienią przezimują w ziemi, a w chłodniejszych rejonach warto je okryć ściółką. Okres spoczynku przypada na grudzień, styczeń i luty.

Usuwanie pędów kwiatowych

Rośliny kwitną w czerwcu i lipcu. Jeśli zależy ci na większych cebulach, wyłamuj pęd kwiatowy, najlepiej w czerwcu. Dzięki temu energia idzie w cebulę, a nie w kwiatostan.

Rozmnażanie

Najprościej rozmnażać czosnek przez podział cebuli na ząbki, które sadzi się w październiku i listopadzie. Można też użyć cebulek powietrznych z kwiatostanu. Rozmnażanie z nasion jest możliwe, ale nasiona zawiązują się rzadko.

Problemy i szkodniki

Do szkodników należą roztocze cebulowe, wciornastki i mól porowy. Czosnek mogą też atakować choroby: zgnilizna cebul, biała zgnilizna i rdza.

Gnijące cebule to zwykle skutek zalanej gleby. Popraw wtedy drenaż i ogranicz podlewanie przed zbiorem. Drobne cebule to skutek pozostawionego pędu kwiatowego lub zbyt gęstego sadzenia, dlatego usuwaj pędy i zachowuj właściwe odstępy.

Zbiór i zastosowanie

Czosnek zbiera się w lipcu i sierpniu. Zebrane cebule trzeba osuszyć przed przechowywaniem. Jadalne są cebula, ząbki, liście i młode pędy kwiatowe. Ząbki dodaje się na surowo lub po obróbce jako ostrą przyprawę.

Czosnek od tysięcy lat tradycyjnie stosuje się jako środek leczniczy. Kwiaty odwiedzają motyle, ćmy i inne owady, a rośliny są odporne na zgryzanie przez jelenie.

Bezpieczeństwo

Toksyczne dla kotów i psów
Koty
Trująca
Psy
Trująca
Konie
Trująca

Czosnek jest toksyczny dla kotów, psów i koni. Trujące są cebula i liście, a substancje odpowiedzialne za to działanie to N-propylodisiarczek i disiarczek diallilu. U zwierząt objawy to wymioty, anemia hemolityczna (z ciałkami Heinza), krew w moczu, osłabienie, przyspieszone tętno i dyszenie. Dla ludzi roślina jest nietoksyczna. To wyłącznie informacja, nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości skonsultuj się z weterynarzem lub lekarzem.

Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox

Dla Twojej rośliny

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy sadzić czosnek pospolity?Jesienią, w październiku i listopadzie, mniej więcej sześć tygodni przed zamarznięciem gruntu. Ząbki zimują w ziemi.
Jak głęboko i w jakiej odległości sadzić ząbki czosnku?Na głębokość 5–8 cm, w odstępach 15–20 cm, czubkiem do góry.
Czy trzeba usuwać pęd kwiatowy czosnku?Tak, jeśli chcesz mieć większe cebule. Wyłamanie pędu, najlepiej w czerwcu, kieruje energię rośliny do cebuli.
Kiedy zbierać czosnek?Zwykle w lipcu i sierpniu. Przed zbiorem ogranicz podlewanie, a zebrane cebule osusz przed przechowywaniem.
Czy czosnek jest szkodliwy dla psów i kotów?Tak, cebula i liście są toksyczne dla psów, kotów i koni. To informacja, nie porada weterynaryjna, więc w razie wątpliwości zapytaj weterynarza.
Czy czosnek można uprawiać w doniczce na balkonie?Tak, nadaje się do uprawy w pojemnikach i na balkonie, o ile ma co najmniej 6 godzin pełnego słońca dziennie.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony