Dalia

Dahlia · Asteraceae

Inne nazwy: dalie, georginia, georginie

Dalia, zwana też georginią, to szybko rosnąca bylina bulwiasta, która kwitnie od lipca do października. W naszym klimacie nie przezimuje w gruncie, więc bulwy trzeba na zimę wykopać i przechować w chłodzie. Dobrze rośnie też w donicach na balkonie.

Światło: Pełne słońce, Słońce do półcienia
Podlewanie: Wysokie
Wilgotność powietrza: Umiarkowana
Temperatura: 15–25 °C, min. -4 °C
Trudność uprawy: Średnio wymagająca
Wysokość: 0,3–2,4 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuSadzenie do gruntuPrzesadzaniePrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieZbioryOchrona przed mrozemOkres spoczynku

Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda dalia

Dalia (Dahlia) należy do rodziny astrowatych i pochodzi z Meksyku, Ameryki Środkowej oraz północnej części Ameryki Południowej, m.in. z Kolumbii. To roślina zielna z bulwiastymi korzeniami. Jej pędy zamierają po przymrozkach. Dorasta od 30 do 240 cm wysokości i od 30 do 90 cm szerokości. Tworzy krzaczasty, wyprostowany pokrój, a ulistnione pędy często wymagają podparcia.

Liście wyrastają naprzeciwlegle. Górne są pojedyncze, a bliżej nasady pierzasto podzielone, z jajowatymi do lancetowatych odcinkami o brzegu klapowanym lub ząbkowanym. Mają barwę zieloną albo czerwonofioletową. Kwiaty to duże koszyczki o średnicy 5–30 cm, od pojedynczych po całkowicie pełne. Występują w niemal wszystkich kolorach poza niebieskim: od bieli i kremu, przez żółć i pomarańcz, po czerwień, róż i fiolet, także w odmianach wielobarwnych. Kwiaty nie pachną. Po przekwitnięciu w koszyczku powstają suche niełupki.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Dalia potrzebuje co najmniej 6 godzin bezpośredniego słońca dziennie. W upalne lata pomaga lekki cień po południu. Nadaje się do uprawy w pojemnikach, więc dobrze czuje się na słonecznym balkonie. Wyższe odmiany ustaw tak, by dało się je podeprzeć palikami.

Nie jest odporna na mróz. Bulwy uszkadza silny przymrozek, a roślina znosi najwyżej około -4°C, podczas gdy typowe zimowe minimum to -20°C. Młode rośliny warto chronić przed przymrozkiem w maju i w październiku.

Podlewanie

Dalia lubi wodę i słabo znosi suszę. Podlewaj obficie, a glebę ściółkuj, aby była równomiernie wilgotna, ale przepuszczalna. Najwięcej wody potrzebuje w czerwcu, lipcu i sierpniu.

Podłoże i przesadzanie

Najlepsza jest żyzna, bogata w próchnicę ziemia, na przykład gliniasta z dodatkiem kompostu, która dobrze odprowadza wodę. Przesadzanie wypada w marcu i kwietniu, gdy bulwy zaczynają się budzić po spoczynku.

Nawożenie

Od czerwca do sierpnia nawoź dalię regularnie nawozem zrównoważonym lub bogatym w potas. Unikaj nadmiaru azotu.

Przycinanie

Usuwaj przekwitłe kwiaty, bo wtedy roślina kwitnie dłużej. Pinsuj młode pędy, czyli przycinaj ich wierzchołki, aby krzak był gęstszy. Po przymrozku, zwykle w październiku, ścinaj nadziemne części.

Sadzenie i siew

Bulwy sadź na głębokość około 8–15 cm po ostatnich przymrozkach, czyli w maju. Dalie można też wysiewać z nasion do pojemników w domu w marcu i kwietniu, a młode rośliny wynosić na zewnątrz w maju.

Zimowanie

W regionach z mroźnymi zimami wykop bulwy po pierwszym przymrozku. Nie myj ich, tylko dobrze osusz. Przechowuj w temperaturze 2–7°C w wermikulicie lub suchym piasku. Okres spoczynku trwa od listopada do marca.

Rozmnażanie

Dalie rozmnaża się przez podział bulw, sadzonki korzeniowe, sadzonki pędowe i z nasion. Najlepszy czas to marzec i kwiecień.

Szkodniki i choroby

Młode pędy na wiosnę chętnie zjadają ślimaki. Pomagają bariery i pułapki, a rośliny najlepiej kontrolować nocą. Szkody wyrządzają też skorki, mszyce, przędziorki i tarczniki. Przędziorki powodują plamiste, odbarwione liście w gorącą, suchą pogodę. Zraszaj wtedy rośliny, dobrze je podlewaj, a przy silnym nasileniu zastosuj odpowiedni preparat.

Biała mączka na liściach to mączniak prawdziwy. Poprawiaj przewiew i unikaj moczenia liści podczas podlewania. Dalie mogą też chorować na szarą pleśń, wertycyliozę, głownię dalii, fytoftorozę i wirusy. Bulwy gniją w przechowaniu, gdy są zbyt wilgotne lub zostały umyte przed schowaniem. Dokładnie je osusz i trzymaj w chłodzie w suchym materiale.

Zastosowanie

Dalia jest popularną rośliną na kwiat cięty, a kwitnie od lipca do października. Otwarte i pojedyncze formy odwiedzają pszczoły i motyle, a larwy niektórych motyli żerują na liściach.

Bulwy były dawniej jadane przez rdzenną ludność Ameryki i zawierają inulinę zamiast skrobi. Tradycyjnie wykorzystywano je także do celów leczniczych i dietetycznych.