Kosmos

Cosmos · Asteraceae

Inne nazwy: kosmea, onętek

Kosmos, zwany też kosmeą, cosmosem lub onętkiem, to łatwa w uprawie roślina ogrodowa o delikatnych, ażurowych liściach i kwiatach przypominających stokrotki. Kwitnie długo, od czerwca do października, a w naszym klimacie najczęściej uprawia się go jako roślinę jednoroczną.

Światło: Pełne słońce
Podlewanie: Niskie
Wilgotność powietrza: Niska
Temperatura: 15–27 °C, min. 0 °C
Trudność uprawy: Łatwa
Wysokość: 0,3–1,8 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuWysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieKwitnienieZbioryOchrona przed mrozemOkres spoczynku

Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda kosmos

Kosmos (Cosmos) należy do rodziny astrowatych. To zwarte, wzniesione rośliny o cienkich łodygach, jednoroczne lub wieloletnie. W zależności od gatunku i odmiany osiągają od 30 cm do 180 cm wysokości i rosną szybko.

Liście są naprzeciwległe, od prostych po drobno pierzaste lub podwójnie pierzaste, z nitkowatymi odcinkami, zielone. Kwiaty mają kształt spodeczków: szerokie płatki języczkowe (7–20) otaczają środkowy dysk. Występują w kolorach różowym, białym, fioletowym, czerwonym, pomarańczowym i żółtym. Po przekwitnięciu w koszyczkach tworzą się suche niełupki, czyli nasiona.

W naturze rośnie w zaroślach i na łąkach Ameryki, od Kolorado i Missouri przez Meksyk (tam występuje największe zróżnicowanie) i Amerykę Środkową aż po północną Argentynę.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Kosmos potrzebuje pełnego słońca, czyli co najmniej 6 godzin dziennie. Dobrze sprawdza się na rabatach, w pojemnikach i na balkonie. Pszczoły i motyle chętnie odwiedzają jego kwiaty.

Podlewanie

Kosmos dobrze znosi suszę i lubi suche powietrze. Nie przelewaj go, bo nadmiar wody ogranicza kwitnienie. Podlewaj oszczędnie, najlepiej przy samej ziemi, bez zraszania liści.

Podłoże

Wystarczy przeciętna ziemia ogrodowa, przepuszczalna: gliniasta, piaszczysta lub próchniczna, o pH około 6,0–8,0. Unikaj żyznej gleby, bo roślina wtedy mniej kwitnie.

Nawożenie

Nawozu potrzeba niewiele albo wcale. Zbyt obfite nawożenie zmniejsza liczbę kwiatów.

Usuwanie przekwitłych kwiatów

Regularnie usuwaj przekwitłe kwiaty, a roślina będzie kwitła dalej. Zabieg przypada na lipiec i sierpień. Pod koniec sezonu zostaw część koszyczków, aby kosmos mógł się wysiać.

Siew i sadzenie

Nasiona wysiewa się wprost do gruntu w maju, po ostatnich przymrozkach. Można też rozpocząć uprawę wcześniej w domu, w marcu i kwietniu. Rozsadę sadzi się na miejsce stałe w maju i czerwcu, w rozstawie 30–45 cm.

Zimowanie

Kosmos nie jest mrozoodporny: znosi około 0°C, a typowe zimowe minimum to −20°C. W gruncie nie przezimuje, dlatego uprawia się go jako roślinę jednoroczną. Młode rośliny chroń przed przymrozkami w maju i jesienią, w październiku. Okres spoczynku przypada na styczeń, luty, listopad i grudzień.

Rozmnażanie

Najprościej rozmnażać kosmos z nasion, w marcu, kwietniu i maju. U odmian wieloletnich możliwy jest także podział.

Problemy

Mało kwiatów przy bujnej zieleni to zwykle skutek żyznej gleby lub zbyt częstego nawożenia. Przerwij nawożenie i utrzymuj ziemię ubogą.

Biały nalot na liściach to mączniak prawdziwy. Zadbaj o przewiewność i nie zwilżaj liści.

Kosmos mogą atakować mszyce. Z chorób występują także szara pleśń i zgnilizna łodyg.

Cięcie na bukiet i zastosowanie

Kosmos nadaje się na kwiat cięty, a kwiaty zbiera się zwykle od lipca do września. Liście niektórych gatunków (Cosmos caudatus i C. sulphureus) jada się na surowo w sałatkach w Azji Południowo-Wschodniej.