Gloriosa
Gloriosa superba · Colchicaceae
Inne nazwy: glorioza wspaniała, pysznokwiat wspaniały
Gloriosa, zwana też gloriozą wspaniałą (Gloriosa superba), to szybko rosnące pnącze o czerwono-pomarańczowych kwiatach z żółtą podstawą. W naszym klimacie nie przezimuje w gruncie, więc uprawia się ją na balkonie lub w pomieszczeniu, a bulwy zimą trzyma się w spoczynku. Cała roślina jest silnie trująca.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 18–28 °C, min. -7 °C
- Trudność uprawy
- Średnio wymagająca
- Wysokość
- 1–4 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda gloriosa
Gloriosa to bylina wyrastająca z mięsistej bulwy. Smukłe pędy czepiają się podpór wąsami, w które kończą się liście, i zwykle dorastają od około 1 do 4 m. Po kwitnieniu część nadziemna zamiera, a roślina przechodzi w spoczynek.
Liście są błyszczące, zielone, lancetowate do jajowatych, z równoległym unerwieniem, ułożone naprzemianlegle, naprzeciwlegle lub w okółkach. Kwiaty przypominają lilie: mają sześć falistych, odgiętych do tyłu listków okwiatu, czerwonych do pomarańczowych z żółtą podstawą, i wyrastają na długich szypułkach. Kwitnie od lipca do września. Owocem jest skórzasta, trzykomorowa torebka, zielona, a później brązowa, z około 20 czerwonymi, brodawkowatymi nasionami.
Roślina pochodzi z tropikalnej i południowej Afryki, tropikalnej Azji i południowo-środkowych Chin, gdzie rośnie w lasach tropikalnych, na sawannach, terenach trawiastych, wydmach, skrajach pól i przy drogach. W Australii i na kilku wyspach Pacyfiku uważa się ją za gatunek inwazyjny.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Gloriosa lubi pełne słońce lub półcień. Najlepiej czuje się w jasnym miejscu, ale w upalne popołudnia warto osłonić ją przed ostrym słońcem.
Do uprawy nadaje się balkon, taras lub duża donica w domu. Roślina jest wrażliwa na mróz: najniższa temperatura, jaką jeszcze znosi, to około -7°C, a typowe zimowe minima w Europie Środkowej sięgają -20°C. Dlatego w maju, a także w październiku i listopadzie trzeba chronić ją przed przymrozkami. Pnącze potrzebuje kratki lub innej podpory.
Podlewanie
W okresie wzrostu i kwitnienia podłoże powinno być stale lekko wilgotne, a woda nie może stać wokół bulwy. Najwięcej wody roślina potrzebuje w czerwcu, lipcu i sierpniu.
Gdy pędy zamierają i bulwa wchodzi w spoczynek, podlewanie trzeba niemal całkiem ograniczyć. Mokra ziemia zimą to najczęstsza przyczyna gnicia bulw.
Podłoże i przesadzanie
Najlepsza jest ziemia żyzna, próchniczna, wilgotna, ale dobrze przepuszczalna, z dużym udziałem materii organicznej. Sprawdzą się podłoża gliniaste i piaszczyste, o pH mniej więcej od 5,5 do 7,5.
Bulwy są kruche i łatwo się łamią. Przesadzaj je lub dziel bardzo ostrożnie, w marcu i kwietniu, w czasie spoczynku.
Nawożenie
Nawozić warto od maja do lipca, w czasie intensywnego wzrostu i przed kwitnieniem.
Sadzenie
Bulwy sadzi się poziomo, na głębokości 5–8 cm, i od razu zapewnia podporę. Obchodź się z nimi delikatnie. Na balkon lub do ogrodu roślinę wynosi się w maju lub czerwcu, pamiętając o ochronie przed przymrozkami.
Złamane pędy to zwykle skutek zbyt gwałtownego prowadzenia po podporze. Kratkę ustaw wcześnie i prowadź pędy delikatnie.
Przycinanie
Regularne cięcie nie jest potrzebne. W październiku i listopadzie usuwa się suche pędy po tym, jak część nadziemna zaschnie.
Zimowanie
W chłodnym klimacie po zaschnięciu części nadziemnej wykop bulwy, przechowuj je w suchym miejscu wolnym od mrozu i posadź ponownie wiosną. Okres spoczynku przypada na listopad, grudzień, styczeń i luty. Jeśli roślina rośnie w donicy, trzymaj ją wtedy niemal na sucho i w pomieszczeniu bez mrozu.
Rozmnażanie
Gloriosę rozmnaża się przez podział bulw, w marcu i kwietniu, oraz z nasion. Nasiona wysiewa się w lutym lub marcu w pomieszczeniu. Mają okres spoczynku, więc kiełkują słabo. Pomaga namoczenie nasion i trzymanie ich w cieple.
Najczęstsze problemy
Gnicie bulw: przyczyną jest mokra ziemia zimą. Trzymaj bulwy w spoczynku w suchym miejscu.
Złamane pędy: powstają przy zbyt gwałtownym prowadzeniu. Zapewnij podporę wcześnie i prowadź pędy ostrożnie.
Słabe kiełkowanie nasion: to skutek spoczynku nasion. Namocz je i trzymaj w cieple.
Bezpieczeństwo
Toksyczne dla kotów i psów- Koty
- Trująca
- Psy
- Trująca
- Konie
- Trująca
- Ludzie
- Silnie trująca
Gloriosa jest silnie trująca dla ludzi oraz trująca dla kotów, psów i koni. Trujące są wszystkie części rośliny, zwłaszcza bulwy i nasiona. Zawiera kolchicynę i pokrewne alkaloidy. Objawy zatrucia to ślinotok, krwawe wymioty i biegunka, wstrząs, uszkodzenie nerek i wątroby oraz osłabienie czynności szpiku kostnego. W tradycyjnej medycynie roślina bywa używana mimo silnej toksyczności, a zbiór ze stanowisk naturalnych przyczynił się do spadku jej populacji. To wyłącznie informacja, a nie porada weterynaryjna ani medyczna; w razie wątpliwości skontaktuj się z weterynarzem lub lekarzem.
Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox, English Wikipedia









































































































