Ciemiernik biały
Helleborus niger · Ranunculaceae
Inne nazwy: róża bożego narodzenia, ciemiernik niger
Ciemiernik biały (Helleborus niger), nazywany też różą Bożego Narodzenia, to zimozielona bylina o dużych, kubkowatych kwiatach, które pojawiają się zimą. Rośnie powoli, lubi cień pod drzewami i najlepiej czuje się, gdy po posadzeniu nikt go nie przesadza. Wszystkie jego części są trujące.
- Światło
- Półcień, Cień
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 5–18 °C, min. -30 °C
- Trudność uprawy
- Średnio wymagająca
- Wysokość
- 23–30 cm
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda ciemiernik biały
Ciemiernik biały tworzy zwarte kępy o wysokości około 23–30 cm. Liście wyrastają przy ziemi: są ciemnozielone, skórzaste, błyszczące, dłoniasto podzielone na 7–9 ząbkowanych listków osadzonych na długich ogonkach. Zachowuje je przez cały rok.
Kwiaty mają do około 8 cm średnicy, są białe, czasem z różowym odcieniem, z kępką żółtych pręcików pośrodku. Kwitnie od połowy zimy do wczesnej wiosny, czyli w grudniu oraz od stycznia do marca. Po kwitnieniu powstają skupiska zielonych, mięsistych mieszków otoczonych trwałymi działkami kielicha. Pod ziemią roślina ma grube kłącze z ciemnymi, czarnymi korzeniami.
W naturze rośnie w górach środkowej i południowej Europy: we wschodnich Alpach północnych i południowych, w Austrii, Bawarii, Szwajcarii, Słowenii, Chorwacji i północnych Włoszech. Zwykle spotyka się go w lasach górskich i na skalistych zboczach, na glebach bogatych w wapń. Wzrost jest wolny, a uprawa umiarkowanie wymagająca.
Kwiaty nadają się na kwiat cięty, a wczesne kwitnienie to pożytek dla owadów. Roślina nie jest zjadana przez jelenie i króliki.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Ciemiernik lubi cień lub półcień z rozproszonym światłem. Nie znosi pełnego słońca ani jasnego słońca zimą. Dobrze sprawdza się pod liściastymi krzewami i drzewami, w osłoniętym miejscu. Dzięki zimozielonym liściom i niskiemu pokrojowi można go sadzić także jako roślinę okrywową.
Podlewanie
Potrzebuje umiarkowanej wilgoci. Ziemia powinna być stale lekko wilgotna, ale dobrze przepuszczalna. Więcej wody roślina wymaga w lipcu i sierpniu, kiedy przechodzi okres spoczynku. Przesuszenie jest jedną z przyczyn słabego kwitnienia i marnienia roślin.
Gleba i przesadzanie
Najlepsza jest wilgotna, próchniczna gleba o odczynie obojętnym do zasadowego, w przybliżeniu pH 6,5–8. Może to być ziemia gliniasta lub próchniczna. Do ciężkiej gliny albo lekkiego piasku warto dodać kompost liściowy, a kwaśną glebę wapnować. Kwaśny odczyn może prowadzić do słabego kwitnienia.
Jeśli roślina rośnie w pojemniku i trzeba ją przesadzić, najlepszy termin to wrzesień lub październik.
Nawożenie
Nawozić można w marcu i we wrześniu.
Przycinanie
Stare lub uszkodzone liście usuwa się późną jesienią lub zimą, w listopadzie i grudniu. Dzięki temu kwiaty lepiej się prezentują.
Sadzenie
Ciemiernik sadzi się w marcu, kwietniu, wrześniu lub październiku. Najlepiej wybrać osłonięte, cieniste miejsce pod liściastymi krzewami lub drzewami. Po ukorzenieniu się roślinę najlepiej zostawić w spokoju, bo nie lubi przesadzania.
Zimowanie
Ciemiernik biały jest mrozoodporny i w gruncie znosi spadki temperatury do około -30°C, a typowa zima w Polsce sięga około -20°C. Nie wymaga więc specjalnej osłony. Kwitnie właśnie zimą.
Rozmnażanie
Można go rozmnażać z nasion lub przez podział. Nasiona wysiewa się w czerwcu i lipcu. Podział kęp wykonuje się we wrześniu lub październiku.
Choroby i problemy
Może pojawić się plamistość liści oraz wirusowa czarna śmierć ciemiernika. Objawem są czarne plamy na liściach i łodygach. Porażone liście należy usunąć, a mocno zainfekowane rośliny zniszczyć.
Słabe kwitnienie lub marnienie najczęściej wiąże się z kwaśną glebą, pełnym słońcem albo przesuszeniem. Pomaga dodanie wapna i kompostu liściowego oraz przeniesienie rośliny w miejsce z rozproszonym cieniem.
Bezpieczeństwo
Toksyczne dla kotów i psów- Koty
- Trująca
- Psy
- Trująca
- Konie
- Trująca
Ciemiernik biały jest trujący dla kotów, psów, koni i ludzi. Trujące są wszystkie części rośliny, w tym korzenie i sok. Zawiera glikozydy nasercowe, bufadienolidy, saponiny i protoanemoninę. U zwierząt objawy to ślinienie, bóle brzucha, wymioty, biegunka, kolka i apatia. U ludzi pojawia się pieczenie w jamie ustnej, skurcze i objawy ze strony układu nerwowego, a sok może podrażniać skórę. To wyłącznie informacja, nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości należy skontaktować się z weterynarzem lub lekarzem.
Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox


















































































