Żeń-szeń
Panax ginseng · Araliaceae
Inne nazwy: żeń-szeń prawdziwy, wszechlek żeń-szeń
Żeń-szeń (Panax ginseng), zwany też żeń-szeniem prawdziwym lub wszechlekiem, to wieloletnia bylina leśna, która w naszym klimacie może rosnąć w gruncie. Jest wymagający i rośnie wolno, a korzeń nadaje się do zbioru dopiero po 5–6 latach.
- Światło
- Cień, Półcień
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 10–22 °C, min. -30 °C
- Trudność uprawy
- Wymagająca
- Wysokość
- 30–60 cm
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda żeń-szeń
Żeń-szeń pochodzi z górskich lasów rosyjskiego Dalekiego Wschodu, północno-wschodnich Chin (Mandżuria) i Korei. Naturalnie rośnie w chłodnych, zacienionych lasach Azji Wschodniej.
To bylina o pokroju zielnym, zwykle 30–60 cm wysoka, z pojedynczą, wzniesioną łodygą. Na jej szczycie wyrasta okółek 3–6 dłoniastozłożonych liści, a każdy składa się z 3–5 gęsto piłkowanych listków. Pod ziemią rozwija się mięsisty, wrzecionowaty lub walcowaty korzeń, zwykle z jednym lub dwoma głównymi rozgałęzieniami.
W czerwcu i lipcu pojawia się baldach z 30–50 drobnych kwiatów na długiej szypułce. Po nich zawiązują się okrągłe czerwone jagody o średnicy około 5–7 mm, z nerkowatymi białymi nasionami. Roślina rośnie powoli, a na zimę zamiera nad ziemią.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Żeń-szeń potrzebuje cienia lub półcienia, zbliżonego do warunków w jego naturalnym środowisku leśnym. Bezpośrednie słońce przypala liście, więc najlepiej posadź go pod koronami drzew lub w zacienionej części ogrodu.
Podlewanie
Podłoże ma być równomiernie wilgotne, ale nigdy zalane. Roślina słabo znosi suszę, dlatego w czerwcu, lipcu i sierpniu podlewaj ją obficiej. Zastój wody grozi gniciem korzeni.
Gleba
Najlepsza jest luźna, próchniczna ziemia leśna o lekko gliniastej strukturze, o odczynie około pH 5,5–6,5. Gleba powinna być wilgotna, ale dobrze przepuszczalna. Przy gorszym drenażu sadź w luźnym, dobrze przepuszczalnym podłożu albo na podwyższonych rabatach.
Nawożenie
Nawóż w kwietniu, na początku sezonu wegetacyjnego.
Sadzenie i siew
Sadź rośliny w marcu, kwietniu lub w październiku. Pamiętaj, że do zbioru korzenia trzeba poczekać 5–6 lat, więc wybierz miejsce, w którym żeń-szeń może rosnąć bez przeszkód.
Zimowanie
Żeń-szeń jest mrozoodporny. Jesienią zamiera nad ziemią, a zimę (okres spoczynku przypada na listopad–luty) spokojnie przetrwa pod warstwą ściółki. Nie wymaga przenoszenia do domu.
Rozmnażanie
Żeń-szeń rozmnaża się z nasion, które wysiewa się we wrześniu lub w październiku. Nasiona wymagają długiej stratyfikacji, więc trzeba uzbroić się w cierpliwość.
Choroby i problemy
Do typowych chorób należą zgnilizna korzeni i alternarioza.
Gnijące korzenie to zwykle skutek słabego drenażu lub zbyt mokrej gleby. Pomaga sadzenie w luźnym, dobrze przepuszczalnym podłożu albo na podwyższonych rabatach. Przypalone liście wskazują na zbyt intensywne bezpośrednie słońce, a rozwiązaniem jest zapewnienie cienia.
Zbiór i zastosowanie
Korzeń zbiera się we wrześniu i październiku, po 5–6 latach uprawy. Jadalny jest właśnie korzeń. Wykorzystuje się go do herbat, zup i preparatów ziołowych.
W ludowej medycynie Azji Wschodniej żeń-szeń stosuje się tradycyjnie od dawna, choć dowody kliniczne na jego wpływ na zdrowie są ograniczone.









































































































