Facelia

Phacelia tanacetifolia · Hydrophyllaceae

Inne nazwy: facelia błękitna, facelia nasiona

Facelia (Phacelia tanacetifolia), zwana też facelią błękitną, to szybko rosnąca roślina jednoroczna o fioletowoniebieskich kwiatach, chętnie odwiedzanych przez pszczoły i trzmiele. Jest łatwa w uprawie, nie wymaga żyznej gleby ani nawożenia. Sieje się ją wprost do gruntu po ostatnich przymrozkach.

Światło: Pełne słońce
Podlewanie: Niskie
Wilgotność powietrza: Niska
Temperatura: 12–25 °C, min. -8 °C
Trudność uprawy: Łatwa
Wysokość: 0,3–1,2 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

WysiewRozmnażanieKwitnienieOchrona przed mrozemOkres spoczynku

Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda facelia

Facelia pochodzi z południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych (Arizona, Kalifornia, Nevada) i północno-zachodniego Meksyku. Dziś uprawia się ją szeroko także poza tym obszarem, jako roślinę miododajną i poplon. W naturze rośnie na suchych, otwartych terenach, zwykle na piaszczystym lub kamienistym podłożu.

To roślina zielna, jednoroczna, o wyprostowanym, słabo rozgałęzionym pokroju. Zwykle osiąga od 30 do 120 cm wysokości i rośnie szybko. Liście są owłosione, zielone, głęboko wcinane i pierzaste, do 20 cm długości, dzięki czemu wyglądają koronkowo.

Kwiaty zebrane są w gęste, jednostronne, zwinięte kwiatostany przypominające ogon skorpiona. Są dzwonkowate, lawendowoniebieskie, z długimi, wystającymi, meszkowatymi pręcikami. Rozwijają się kolejno, dlatego kwitnienie trwa długo: od czerwca do września. Po kwitnieniu powstają małe jajowate torebki z dwoma brązowymi, pomarszczonymi nasionami, które po dojrzeniu wysypują się na ziemię.

Facelia jest bardzo dobrym źródłem nektaru dla pszczół miodnych i trzmieli. Przyciąga też bzygi, których larwy zjadają mszyce.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Facelia najlepiej rośnie w pełnym słońcu i dobrze znosi upał. Wybierz miejsce otwarte, o przepuszczalnym podłożu, bo facelia nie lubi stać w wodzie.

Podlewanie

Wymagania wodne są raczej niewielkie. Podlewaj tylko w czasie dłuższej suszy. Nadmiar wody i podmokła gleba szkodzą roślinie.

Gleba

Odpowiednia będzie każda uboga, dobrze przepuszczalna gleba, także piaszczysta, żwirowata lub kamienista; nadaje się też próchniczna ziemia gliniasta. Żyzne podłoże nie jest potrzebne. Ważniejszy od zasobności jest swobodny odpływ wody.

Nawożenie

Nawożenie nie jest potrzebne. Facelii odpowiada niska żyzność gleby.

Siew

Nasiona facelii wysiewa się bezpośrednio do gruntu po ostatnich przymrozkach, od kwietnia do sierpnia. Wystarczy je wcisnąć w ziemię lub przykryć bardzo cienką warstwą gleby. Kiełkują w ciemności, więc nie zostawiaj ich odsłoniętych na powierzchni.

Gdy nasiona mają twardą łupinę, kiełkowanie poprawia ich zarysowanie i namoczenie przed siewem. Siew rozłożony na kilka terminów, od kwietnia do sierpnia, pozwala cieszyć się kwiatami przez dłuższy czas.

Cięcie i ograniczanie samosiewu

Cięcie nie jest potrzebne. Facelia chętnie się wysiewa i w niektórych miejscach może stać się chwastem, ale łatwo ją przekopać. Aby ograniczyć samosiew, skoś lub wykop rośliny przed zawiązaniem nasion. To samo robi się, gdy uprawia się ją na zielony nawóz.

Zima i przymrozki

Facelia jest rośliną jednoroczną i w polskim klimacie nie przezimuje. Znosi mrozy tylko do około -8°C, a typowe zimowe minima wynoszą około -20°C. Zimą, od listopada do marca, roślina nie rośnie, a w następnym roku wysiewa się ją na nowo.

Młode rośliny z wczesnych siewów w kwietniu i maju warto w razie przymrozku osłonić.

Rozmnażanie

Facelię rozmnaża się wyłącznie z nasion, najlepiej od kwietnia do czerwca. Można też pozostawić część roślin do dojrzenia torebek nasiennych. Nasiona same wysypują się na glebę.

Najczęstsze problemy

Słabe kiełkowanie lub jego brak to zwykle skutek wysiewu na świetle, zbyt głębokiego siewu albo twardej łupiny nasiennej. Przykryj nasiona cienko, a przed siewem zarysuj je lub namocz.

Gnicie roślin wynika z podmokłej gleby. Zapobiega mu uprawa w podłożu o swobodnym odpływie wody.