Żywokost
Symphytum officinale · Boraginaceae
Inne nazwy: żywokost lekarski
Żywokost lekarski to wytrzymała, szybko rosnąca bylina, która dobrze znosi polskie zimy i rzadko sprawia kłopoty. Główne wyzwanie to jej ekspansywność, dlatego warto od początku zaplanować dla niej miejsce. Poniżej znajdziesz wskazówki dotyczące stanowiska, pielęgnacji i rozmnażania.
- Światło
- Pełne słońce, Półcień
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 10–25 °C, min. -35 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 0,3–1,5 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda żywokost lekarski
Żywokost lekarski (Symphytum officinale) należy do rodziny ogórecznikowatych. To bylina zielna o zwartej, rozrastającej się kępie, z rozgałęzionymi, oskrzydlonymi łodygami. Dorasta od 30 do 150 cm wysokości i tworzy kępę o szerokości 60–90 cm. Rośnie szybko, a uprawa jest łatwa.
Liście są duże, szorstko owłosione, lancetowate do jajowatych, długości 4–25 cm; górne zbiegają po łodydze. Kwiaty tworzą zwisające, skręcone wierzchotki z rurkowato-dzwonkowatych kwiatków o długości 8–20 mm. Pojawiają się od maja do czerwca i mogą być fioletowe, różowe, kremowe lub białe. Po kwitnieniu powstają cztery lśniące, czarne, jajowate rozłupki o długości 5–6 mm.
System korzeniowy tworzy głęboki korzeń palowy sięgający do 1,8 m, od zewnątrz czarny, w środku biały. Naturalnie żywokost występuje na wilgotnych łąkach, brzegach rzek, w rowach i wilgotnych, trawiastych miejscach. Kwiaty są bogate w nektar i odwiedzają je trzmiele, choć niektóre podgryzają kwiat, by dostać się do nektaru. Roślina jest odporna na jelenie.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Żywokost rośnie w pełnym słońcu i w półcieniu. W upalne lata pomaga cień po południu. Dobrze czuje się też w wilgotnych miejscach, np. przy oczku wodnym, a ze względu na zwarty, rozłogowy pokrój sprawdza się jako roślina okrywowa.
Podlewanie
Roślina lubi wilgotną, żyzną glebę, ale dzięki głębokiemu korzeniowi palowemu radzi sobie także z okresami suszy. Podlewaj umiarkowanie, a intensywniej w czerwcu, lipcu i sierpniu.
Gleba
Najlepsza jest żyzna, wilgotna, przepuszczalna ziemia: próchniczna, gliniasta lub ilasta. Żywokost toleruje glinę.
Nawożenie
Nawoź w marcu i kwietniu. Przy żyznej glebie roślina nie ma dużych wymagań, a skoszone liście możesz przeznaczyć na kompost lub nawóz płynny.
Przycinanie
Żywokost można ciąć mocno kilka razy w roku, najlepiej od czerwca do września. Ścięte liście nadają się na kompost lub do przygotowania nawozu płynnego. Przycięcie pomaga też wtedy, gdy łodygi położą się po ulewnym deszczu: roślina szybko odrasta.
Sadzenie i siew
Sadź w kwietniu, maju lub wrześniu. Wybierz miejsce, w którym rozrost da się kontrolować, albo uprawiaj żywokost w dużym pojemniku. Pozostawione w ziemi kawałki korzeni odrastają.
Wysiewaj nasiona od marca do maja, a w marcu możesz je wysiać do skrzynek w domu.
Zimowanie
Żywokost jest w pełni mrozoodporny i wytrzymuje do około −35°C, czyli znacznie więcej niż typowe zimowe minimum około −20°C. Zimą nadziemne części zamierają, a wiosną roślina odrasta. Okres spoczynku przypada na listopad–luty.
Rozmnażanie
Żywokost rozmnaża się przez sadzonki korzeniowe, podział lub z nasion. Najlepiej robić to w marcu, kwietniu, październiku i listopadzie.
Problemy
Dziury w liściach zwykle zostawiają ślimaki, także nagie, z którymi trzeba walczyć. Opadające liście po silnym deszczu to powód do przycięcia, bo roślina szybko się odbuduje.
Największym kłopotem jest rozprzestrzenianie się: żywokost odrasta z fragmentów korzeni i potrafi opanować ogród. Ogranicz go uprawą w donicy albo dokładnie wykop wszystkie korzenie.
Zbiór i zastosowanie
Liście zbiera się od maja do września. Najlepiej wykorzystać je na kompost lub nawóz płynny.
Dawniej liście jadano lub parzono z nich herbatę, dziś jednak odradza się spożywanie żywokostu. Tradycyjnie stosowano go w okładach na stłuczenia, skręcenia i złamania, ale użycie wewnętrzne i na otwarte rany jest zakazane lub odradzane.

















































































