Lilak pospolity
Syringa vulgaris · Oleaceae
Lilak pospolity (Syringa vulgaris), zwany też bzem lilakiem lub po prostu bzem, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych krzewów kwitnących w maju i czerwcu. Jest w pełni mrozoodporny i łatwy w uprawie, a jego kwiaty mają intensywny zapach. Wymaga słonecznego miejsca, przepuszczalnej gleby i cięcia zaraz po kwitnieniu.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 10–24 °C, min. -39 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 2–7 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda lilak pospolity
Lilak pospolity należy do rodziny oliwkowatych (Oleaceae). To duży, wielopniowy krzew o pokroju od wzniesionego do wazonowatego, z czasem przypominający niewielkie drzewo. Zwykle osiąga od 2 do 7 m wysokości i od 1,8 do 4 m szerokości. Rośnie w umiarkowanym tempie. Liście są zielone i na zimę opadają.
Kwiaty pojawiają się w maju i czerwcu. Mogą być fioletowe, purpurowe, białe, różowe lub niebieskawe i pachną. Po kwitnieniu powstaje gładka, spłaszczona, brązowa torebka o długości 1–2 cm. Pęka na dwie części i uwalnia uskrzydlone nasiona.
Krzew pochodzi z południowej części Półwyspu Bałkańskiego, gdzie rośnie na skalistych wzgórzach i zarośniętych zboczach. Zadomowił się w wielu regionach Europy, Azji i Ameryki Północnej. Nie uchodzi za agresywny, ale tworzy odrosty z nasady i z korzeni, więc z czasem może utworzyć gęstą kępę. Kwiaty odwiedzają pszczoły i motyle, a liście są pokarmem gąsienic kilku gatunków ciem. Lilak nadaje się też na wolno rosnący żywopłot i na kwiaty cięte.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Najlepiej kwitnie na stanowisku w pełnym słońcu, które dostaje co najmniej 6 godzin bezpośredniego światła dziennie. Toleruje lekkie zacienienie, ale w cieniu kwiatów będzie mniej. Dobrze wybrać miejsce osłonięte, bo późne przymrozki mogą uszkodzić pąki.
Podlewanie
Młode krzewy podlewaj regularnie. Dobrze ukorzenione rośliny potrzebują już niewiele dodatkowej wody. Odporność na suszę jest średnia, dlatego w czerwcu i lipcu warto podlewać obficiej. Lilak nie znosi zalewania, więc nie dopuszczaj do zastoin wody wokół korzeni.
Gleba
Lilak rośnie na wielu glebach: gliniastych, próchnicznych, a także zasadowych i bogatych w wapń. Odpowiednie pH to mniej więcej 6,0–8,0. Gleba powinna być wilgotna, ale przepuszczalna. Nie nadają się miejsca o silnie kwaśnej lub źle zdrenowanej glebie.
Nawożenie
Nawozić warto w marcu i kwietniu. Unikaj nadmiaru azotu, bo krzew rozwija wtedy liście kosztem kwiatów.
Cięcie
Przycinaj krzew w czerwcu i lipcu, krótko po przekwitnięciu, ponieważ pąki kwiatowe na przyszły rok zawiązują się niedługo potem. Usuń przekwitłe kwiatostany, wytnij stare pędy i przerzedź odrosty. Późniejsze cięcie zmniejsza liczbę kwiatów w następnym sezonie.
Sadzenie
Sadź w osłoniętym, słonecznym miejscu jesienią (październik, listopad) lub wczesną wiosną (marzec, kwiecień). Zostaw sporo miejsca, bo dorosły krzew rozrasta się nawet do 4 m. W przypadku roślin szczepionych regularnie usuwaj odrosty u nasady.
Zimowanie
Lilak pospolity jest w pełni mrozoodporny i wytrzymuje temperatury do około −39°C, czyli znacznie niższe niż w typowe polskie zimy. Potrzebuje zimowego spoczynku, żeby zawiązać pąki kwiatowe. Nie trzeba go okrywać.
Rozmnażanie
Lilak można rozmnażać przez podział odrostów, sadzonki pędowe, odkłady, nasiona i szczepienie. Sadzonki i odkłady najlepiej wykonywać w czerwcu i lipcu. Nasiona wysiewa się jesienią, w październiku i listopadzie.
Najczęstsze problemy
Biały mączysty nalot na liściach to mączniak prawdziwy, który pojawia się pod koniec lata. Pomaga lepsze przewietrzenie krzewu i przerzedzenie zbyt gęstych pędów. Krzew bywa też porażany przez zarazę bakteryjną.
Jeśli lilak kwitnie słabo lub wcale, przyczyną bywa zbyt duży cień, późny przymrozek albo nadmiar azotu. Przesuń roślinę w słoneczne miejsce, nie stosuj nawozów azotowych i tnij po kwitnieniu.
Liczne odrosty u nasady wyrastają zwykle z podkładki roślin szczepionych. Usuwaj je tuż przy nasadzie.
Zbiór i zastosowanie
Kwiaty zbiera się w maju. Ścięte kwiatostany ozdabiają wazony. Kwiaty używa się też jako dekoracji potraw oraz do aromatyzowania cukru i syropów.











































































