Parzydło leśne
Aruncus dioicus · Rosaceae
Inne nazwy: parzydło, Aruncus sylvestris
Parzydło leśne (Aruncus dioicus) to duża, krzewiasta bylina, która co roku wyrasta z kłącza i w maju lub czerwcu pokrywa się puszystymi kremowobiałymi kwiatostanami. Jest w pełni mrozoodporne i łatwe w uprawie, jeśli ma wilgotną, żyzną glebę i osłonę przed upalnym popołudniowym słońcem. Rośnie niezbyt szybko, ale po kilku sezonach tworzy imponującą kępę.
- Światło
- Półcień, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 10–24 °C, min. -35 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 1,2–1,8 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda parzydło leśne
Parzydło to wzniesiona, krzewiasta bylina kłączowa o zwartej, rozłożystej kępie. Dorasta zwykle do 120–180 cm wysokości i 90–180 cm szerokości. Tempo wzrostu jest umiarkowane, a pełną dojrzałość roślina osiąga po 2–3 sezonach.
Liście są ciemnozielone, duże, podwójnie pierzaste, do 60–90 cm długości. Listki są lancetowate, podwójnie piłkowane, o długości 5–10 cm. Kwiaty, drobne, kremowobiałe i pięciopłatkowe, zebrane są w pierzaste kwiatostany przypominające tawułki (Astilbe), do 30–60 cm długości. Pojawiają się od późnej wiosny do początku lata. Parzydło jest rośliną dwupienną: okazy męskie kwitną okazalej, a na żeńskich powstają drobne brązowe mieszki z 2–4 nasionami, dojrzewające od czerwca do września.
W naturze rośnie na wilgotnych, żyznych zboczach leśnych i górskich, często na większych wysokościach. Zasięg obejmuje strefę umiarkowaną Europy, Azji i Ameryki Północnej.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Najlepiej czuje się w półcieniu, osłonięte od palącego słońca po południu. Pełne słońce toleruje tylko wtedy, gdy ziemia stale pozostaje wilgotna.
Ponieważ roślina jest duża i z wiekiem się rozrasta, zostaw jej miejsce na dużą kępę. Dobrze wygląda w tle rabaty, przy wilgotnym brzegu oczka wodnego albo w miejscu o stale wilgotnej glebie. Przyciąga pszczoły, motyle i ptaki śpiewające, jest rośliną żywicielską motyla dusky azure, a do tego jest odporna na zgryzanie przez jelenie i króliki. Kwiatostany nadają się też na kwiat cięty.
Podlewanie
Gleba ma być równomiernie wilgotna i nie powinna przesychać. Parzydło słabo znosi suszę, więc w czerwcu, lipcu i sierpniu podlewaj wyraźnie częściej. W cieplejszych miejscach pomaga ściółka, która ogranicza parowanie.
Gleba
Parzydło lubi żyzną, bogatą w próchnicę glebę gliniastą lub piaszczysto-gliniastą, która dobrze trzyma wilgoć, a mimo to jest przepuszczalna. Odczyn może mieścić się mniej więcej w przedziale pH 5,5–7,5.
Nawożenie
Nawoź w marcu i kwietniu, na początku sezonu wzrostu. Przy żyznej glebie bogatej w materię organiczną roślina nie wymaga więcej.
Cięcie
Po przekwitnięciu, zwykle w lipcu lub sierpniu, przytnij kwiatostany, co sprzyja zwartemu pokrojowi. Suche pędy usuń pod koniec zimy, przed nowym wzrostem.
Sadzenie
Sadź wiosną, w kwietniu lub maju, albo jesienią, we wrześniu. Rośliny rozstawiaj co 60–90 cm, najlepiej około 75 cm, i pamiętaj, że kępa będzie się powoli powiększać. Pierwsze sezony po posadzeniu to czas rozrastania się; pełny efekt przyjdzie po 2–3 latach.
Zimowanie
Parzydło jest w pełni mrozoodporne: znosi spadki do około −35 °C, a typowe zimowe minimum jest tu znacznie łagodniejsze, około −20 °C. Jesienią nadziemne części zamierają, a wiosną roślina odrasta z kłącza. Okres spoczynku trwa od listopada do lutego i nie wymaga osłon.
Rozmnażanie
Najprostszy sposób to podział kępy w marcu lub kwietniu. Kłącze jest grube, więc dziel je zdecydowanie.
Można też siać nasiona. Wysiewaj je do pojemników w domu w lutym lub marcu albo wprost na miejsce w kwietniu i maju. Nasiona zbieraj z roślin żeńskich.
Problemy
Brązowe, przypalone brzegi liści zwykle oznaczają suchą glebę lub zbyt gorące popołudniowe słońce. Pomaga ściółkowanie, regularne podlewanie i cień po południu.
Dziury w liściach robią najczęściej larwy pilarzy. Zbieraj je ręcznie albo reaguj wcześnie w sezonie. Czasem pojawia się też plamistość liści.
Zastosowanie
We Włoszech młode pędy krótko gotuje się, a potem przyrządza z jajkami i serem lub dodaje do zup z dzikich zielenin. Rdzenni mieszkańcy północno-zachodniej Ameryki tradycyjnie używali rośliny jako środka moczopędnego, na okłady i przy bólu gardła.
























































































