Jarzmianka
Astrantia major · Apiaceae
Inne nazwy: jarzmianka większa, astrantia
Jarzmianka, zwana też jarzmianką większą lub astrantią (Astrantia major), to łatwa w uprawie bylina z rodziny selerowatych. Tworzy zwarte kępy i od czerwca do września wydaje drobne, baldachowate kwiatostany. W polskim klimacie zimuje w gruncie bez osłon.
- Światło
- Słońce do półcienia, Półcień
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 10–22 °C, min. -30 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 40–90 cm
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda jarzmianka
Jarzmianka większa to bylina tworząca zwartą kępę o prostych, słabo rozgałęzionych pędach. Zwykle osiąga 40–90 cm wysokości i 30–45 cm szerokości. Liście odziomkowe wyrastają na ogonkach o długości 10–20 cm. Mają od 3 do 7 ząbkowanych klap i mierzą 8–15 cm. Liści łodygowych jest niewiele, są siedzące, czyli wyrastają bezpośrednio z pędu.
Drobne zielonkawobiałe kwiaty zebrane są w baldachowate kwiatostany o średnicy 2–3 cm. Otaczają je papierowate, czerwonawe lub białe podsadki, które nadają roślinie charakterystyczny wygląd. Kwitnienie trwa od czerwca do września. W naturze gatunek rośnie od Pirenejów i Alp przez Karpaty i Bałkany aż po Kaukaz. Zasiedla górskie łąki, polany leśne i brzegi potoków, zwykle na glebach wapiennych.
Kwiaty chętnie odwiedzają owady, głównie chrząszcze, więc roślina nadaje się do ogrodu przyjaznego zapylaczom.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Jarzmianka dobrze czuje się w półcieniu, jeśli ma wilgotne podłoże. Znosi też słońce, pod warunkiem że gleba nie przesycha. Najlepiej sprawdza się w rabatach bylinowych, przy oczkach wodnych i w miejscach, które przypominają jej naturalne siedliska: wilgotne łąki i brzegi strumieni.
Podlewanie
Podłoże powinno być równomiernie wilgotne. Dotyczy to zwłaszcza stanowisk słonecznych. Więcej wody roślina potrzebuje w czerwcu, lipcu i sierpniu, czyli w czasie kwitnienia i letnich upałów.
Gleba
Jarzmianka lubi żyzną, próchniczną glebę gliniastą, która dobrze zatrzymuje wodę, a jednocześnie jest przepuszczalna. Najlepiej, gdy zawiera wapń. Odpowiedni odczyn to pH około 6,5–8.
Nawożenie
Nawozić warto w marcu i kwietniu, na początku sezonu wegetacyjnego. Na żyznej glebie to zwykle wystarcza.
Sadzenie i siew
Sadzonki z doniczek najlepiej wysadzać do gruntu w kwietniu, maju lub we wrześniu. Rośliny sadzi się w odległości odpowiadającej szerokości kępy, czyli około 30–45 cm.
Nasiona można wysiewać w marcu, październiku i listopadzie.
Zimowanie
Jarzmianka jest w pełni mrozoodporna i nie wymaga okrywania. Zimą część nadziemna zamiera, a roślina odrasta z pąków tuż przy ziemi. Okres spoczynku przypada na miesiące od listopada do lutego.
Rozmnażanie
Najprościej rozmnażać jarzmiankę przez podział kęp. Dobre terminy to marzec i wrzesień. Roślina ma krótkie, płożące kłącze, które tworzy kępy dzięki pąkom tuż przy powierzchni gleby, więc dzieli się je łatwo.
Można ją też rozmnażać z nasion wysiewanych w terminach podanych wyżej.
Cięte kwiaty
Jarzmianka nadaje się na kwiat cięty. Pędy z kwiatostanami warto ścinać w czerwcu i lipcu. W ogrodzie jej białe, różowe lub czerwone kwiatostany pasują do naturalistycznych rabat.
























































































