Jastrun właściwy
Leucanthemum vulgare · Asteraceae
Inne nazwy: margerytka, jastrun, Chrysanthemum leucanthemum, Leucanthemum praecox
Jastrun właściwy, czyli margerytka, to łatwa, w pełni mrozoodporna bylina o białych koszyczkach z żółtym środkiem. Dobrze znosi suszę i ubogą glebę, ale chętnie się rozsiewa i rozrasta, więc wymaga kontroli. Poniżej znajdziesz, jak go sadzić, ciąć i rozmnażać oraz na co uważać w domu ze zwierzętami.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 10–25 °C, min. -33 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 30–90 cm
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda jastrun właściwy
Jastrun właściwy (Leucanthemum vulgare, nazywany też jastrunem lub margerytką) to bylina z rodziny astrowatych. Tworzy zwartą, wzniesioną kępę o wysokości 30–90 cm i szerokości 30–60 cm. Rośnie w umiarkowanym tempie, a nadziemne części zwykle zamierają na zimę.
Dolne liście są ciemnozielone, łopatkowate, ząbkowane i osadzone na ogonkach. Liście łodygowe są mniejsze, siedzące i głęboko ząbkowane. Kwiaty to koszyczki o średnicy 2–7 cm, z 15–40 białymi kwiatami języczkowymi wokół żółtego środka. Kwitnie od maja do sierpnia, a często dłużej, do września. Owoce to drobne, żebrowane, ciemnobrązowe niełupki bez puchu kielichowego.
W naturze jastrun rośnie w Europie i umiarkowanej Azji, na łąkach, trawiastych murawach, w widnych lasach, przy drogach i na terenach przekształconych, często na wilgotnych, ciężkich glebach. Rozprzestrzenia się płytkimi, płożącymi kłączami oraz licznymi nasionami.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Najlepiej czuje się w pełnym słońcu, ale toleruje lekki cień po południu. W cieniu i na żyznej glebie łodygi mają skłonność do wylegania, dlatego warto wybrać stanowisko słoneczne. Dobrze pasuje na łąkę kwietną, do naturalistycznych rabat i na kwiat cięty.
Podlewanie
Jastrun ma umiarkowane wymagania wodne. Znosi stanowiska od średnio wilgotnych do suchych, a po zakorzenieniu radzi sobie z suszą. Podlewaj głównie młode rośliny po posadzeniu.
Gleba
Wystarczy zwykła, przepuszczalna ziemia ogrodowa o dowolnej strukturze. Uboga gleba nie szkodzi, a wręcz sprzyja zwartemu pokrojowi. Zwykle najlepiej rośnie przy pH około 5,5–7,5.
Nawożenie
Jastrun potrzebuje niewiele nawozu, a często wcale. Żyzne podłoże prowadzi do wiotkich, wylegających pędów.
Cięcie
Usuwaj przekwitłe kwiaty, aby przedłużyć kwitnienie i ograniczyć samosiew. Po kwitnieniu, w sierpniu lub wrześniu, przytnij roślinę.
Sadzenie
Sadź w kwietniu, maju lub we wrześniu. Ponieważ jastrun rozrasta się kłączami i nasionami, dziel go co 2–3 lata, a tam, gdzie nie chcesz jego ekspansji, regularnie usuwaj przekwitłe kwiaty.
Zimowanie
Jastrun jest całkowicie mrozoodporny i wytrzymuje temperatury do około -33°C, co z dużym zapasem wystarcza przy typowych zimowych minimach rzędu -20°C. Nie wymaga okrywania. Rozetę przyziemnych liści zostaw na miejscu. Okres spoczynku przypada na listopad–luty.
Rozmnażanie
Jastrun rozmnaża się z nasion lub przez podział. Nasiona wysiewa się do gruntu od marca do maja, a w domu w lutym i marcu. Podział kęp najlepiej wykonać w marcu, kwietniu lub wrześniu.
Najczęstsze problemy
Agresywne rozrastanie się: przyczyną są kłącza i obfity samosiew. Regularnie usuwaj przekwitłe kwiaty i dziel kępy.
Wiotkie, wylegające łodygi: wynikają z żyznej gleby lub cienia. Zapewnij pełne słońce i ubogie podłoże.
W ponad czterdziestu krajach jastrun jest gatunkiem inwazyjnym, a w niektórych częściach Australii uznano go za chwast. Wypiera tam rodzime rośliny łąkowe, więc nie wysiewaj go na terenach przyrodniczych.
Zbiór i zastosowanie
Jastrun to dobry kwiat cięty i roślina chętnie odwiedzana przez motyle oraz inne owady zapylające, bo produkuje dużo pyłku. Bydło go nie lubi.
Podaje się, że nierozwinięte pąki można marynować jak kapary, a kwiaty suszyć na herbatę. Zbiera się je zwykle od maja do lipca. Pamiętaj jednak o informacji w sekcji o toksyczności.
Bezpieczeństwo
Toksyczne dla kotów i psów- Koty
- Trująca
- Psy
- Trująca
- Konie
- Trująca
Jastrun jest toksyczny dla kotów, psów i koni, a dla ludzi łagodnie toksyczny. Trujące są liście i kwiaty, które zawierają laktony seskwiterpenowe i pyretryny. U zwierząt domowych objawami są wymioty, biegunka, ślinienie się, zaburzenia koordynacji i podrażnienie skóry. To wyłącznie informacja, a nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości skontaktuj się z weterynarzem lub lekarzem.
Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox





































































































