Grab

Carpinus betulus · Betulaceae

Inne nazwy: grab pospolity, grab zwyczajny

Grab pospolity (Carpinus betulus), zwany też grabem zwyczajnym, to łatwe w uprawie drzewo liściaste, które w ogrodzie sprawdza się zarówno jako drzewo ozdobne, jak i jako żywopłot. Dobrze znosi mróz, mocne cięcie i różne gleby, w tym ciężką glinę.

Światło: Pełne słońce, Słońce do półcienia
Podlewanie: Umiarkowane
Wilgotność powietrza: Umiarkowana
Temperatura: 8–24 °C, min. -28 °C
Trudność uprawy: Łatwa
Wysokość: 15–25 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

WysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieNawożenieKwitnienieOkres spoczynku

Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda grab pospolity

To drzewo małe do średniego, które dorasta zwykle do 15–25 m wysokości i 6–12 m szerokości. Pień jest żłobkowany i często nieco krzywy, a korona, zależnie od odmiany, okrągława, jajowata lub piramidalna.

Liście są naprzemianległe, jajowate, długości 4–9 cm, podwójnie piłkowane, z wyraźnymi równoległymi nerwami, które nadają blaszce charakterystyczny, pofałdowany wygląd. Latem są ciemnozielone, jesienią żółkną.

W kwietniu i maju pojawiają się niepozorne kotki: żółte męskie i zielone żeńskie, zapylane przez wiatr. Owocem jest drobny, twardy orzeszek o długości 7–8 mm, osadzony na trójklapowej, listkowatej podsadce. Dojrzewa jesienią.

W naturze grab rośnie w ciepłych, nizinnych lasach mieszanych z dębem i bukiem oraz w lasach na stokach z osypiskami, do około 1000 m n.p.m. Jego zasięg obejmuje Europę Środkową, Wschodnią i Południową, aż po Kaukaz, północny Iran i Azję Zachodnią.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Grab rośnie w pełnym słońcu i w półcieniu, znosi też bardziej zacienione warunki typowe dla lasu. Przy sadzeniu trzeba pamiętać o jego docelowych rozmiarach, bo to drzewo o szeroko rozrastającej się koronie. System korzeniowy jest płytki i rozłożysty.

Podlewanie

Grab lubi umiarkowaną wilgotność. Młode drzewa i świeżo posadzone żywopłoty warto podlewać w okresach suszy.

Gleba

Najlepsza jest wilgotna, przepuszczalna ziemia gliniasta lub piaszczysta. Grab toleruje jednak także ciężką glinę i szeroki zakres odczynu, mniej więcej pH 4,5–7,5.

Nawożenie

Jeśli chcesz nawozić, najlepszy termin to marzec i kwiecień, czyli początek sezonu wegetacyjnego.

Sadzenie

Terminy sadzenia to marzec oraz październik i listopad. Do sadzenia żywopłotu wybierz stanowisko słoneczne lub półcieniste i w pierwszych sezonach pilnuj podlewania w czasie suszy.

Cięcie

Grab bardzo dobrze znosi mocne cięcie, przycinanie wierzchołków i formowanie, dlatego jest tak ceniony na żywopłoty. Strzyżenie żywopłotu wykonuje się pod koniec lata, czyli w lipcu i sierpniu.

U starszych drzew gałęzie mogą zwisać, to naturalny pokrój. Cięciem możesz utrzymać formę korony.

Zimowanie

Grab jest w pełni mrozoodporny i nie wymaga okrywania. Okres spoczynku przypada na styczeń, luty, listopad i grudzień. Żywopłot z grabu zatrzymuje suche liście przez całą zimę.

Rozmnażanie

Grab rozmnaża się z nasion albo przez szczepienie. Nasiona wysiewa się w październiku i listopadzie.

Nasiona często wymagają dwóch zim spoczynku, więc najlepiej poddaj je stratyfikacji albo wysiej świeże i uzbrój się w cierpliwość.

Częste problemy

Nasiona nie kiełkują: zwykle potrzebują długiego spoczynku, nawet dwóch zim. Stratyfikuj je lub wysiej świeże i poczekaj.

Zwisające gałęzie: to naturalny pokrój starzejącego się drzewa. Przycinaj, aby utrzymać formę.

Zastosowanie

W ogrodzie grab pełni rolę drzewa ozdobnego lub żywopłotu. Orzeszki i osłonę, jaką dają gałęzie, wykorzystują małe ptaki i ssaki, a liście są pokarmem gąsienic ciem. Grab nie jest rośliną jadalną. Tradycyjnie wykorzystuje się go w esencjach kwiatowych Bacha.