Szarańczyn strąkowy
Ceratonia siliqua · Fabaceae
Inne nazwy: karob, drzewo świętojańskie, drzewo karobowe
Szarańczyn strąkowy (Ceratonia siliqua), znany też jako karob lub drzewo świętojańskie, to wiecznie zielone drzewo śródziemnomorskie o błyszczących liściach i jadalnych strąkach. Lubi pełne słońce, suchą glebę i łagodną zimę. Przy typowych w naszym klimacie mrozach rzędu -20°C nie przetrwa w gruncie, bo wytrzymuje najwyżej około -7°C.
- Światło
- Pełne słońce
- Podlewanie
- Niskie
- Wilgotność powietrza
- Niska
- Temperatura
- 15–30 °C, min. -7 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 6–15 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda szarańczyn strąkowy
Szarańczyn strąkowy należy do rodziny bobowatych (Fabaceae). To wieloletnie, wiecznie zielone drzewo o umiarkowanym tempie wzrostu. Zwykle dorasta do 6–15 m wysokości i 7–15 m szerokości. Tworzy szeroką, zaokrągloną do półkulistej koronę na grubym pniu z mocnymi konarami.
Liście są błyszczące, skórzaste, pierzaste i mają 10–20 cm długości, z listkiem szczytowym lub bez. Młode listki są brązowawe, potem zielenieją.
Drobne, liczne, pachnące kwiaty zebrane są w grona przypominające kotki. Wyrastają na krótkich pędach ze starego drewna i z pnia, a kwitnienie przypada na jesień. Barwa kwiatów jest zielona lub czerwonawa. Rośliny są w większości dwupienne, czyli poszczególne drzewa mają kwiaty żeńskie albo męskie.
Owoce to wydłużone, spłaszczone, brązowe strąki, które dojrzewają przez około rok. Zawierają słodki miąższ i twarde nasiona.
W naturze karob rośnie w basenie Morza Śródziemnego, od Hiszpanii i Maroka po Turcję, Liban i Iran. Zwykle spotyka się go na skalistych stanowiskach blisko wybrzeża i w suchych zaroślach śródziemnomorskich.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Szarańczyn potrzebuje pełnego słońca, czyli co najmniej 6 godzin bezpośredniego światła dziennie. Stanowisko powinno być ciepłe i wolne od przymrozków albo przynajmniej o łagodnej zimie. W chłodniejszym klimacie to właśnie temperatura decyduje o powodzeniu uprawy, a nie żadne inne wymaganie.
Podlewanie i wilgotność
Drzewo dobrze znosi suszę, a dobrze ukorzenione okazy potrzebują niewiele wody. Letnie podlewanie w pierwszych latach po posadzeniu przyspiesza owocowanie i zwiększa plon. Wilgotność powietrza raczej nie ma znaczenia, bo roślina woli powietrze suche.
Gleba
Najlepiej rośnie w glebach piaszczystych i gliniastych, także płytkich i skalistych, o dobrym drenażu. Sprawdzi się też podłoże żwirowe. Toleruje szeroki zakres odczynu, mniej więcej od pH 6 do 8,5. Głęboki korzeń palowy i rozbudowany system korzeniowy pomagają mu przetrwać na suchych glebach.
Nawożenie
Szarańczyn potrzebuje niewiele nawozu. Nawożenie azotem może zwiększyć plon.
Cięcie
Wystarczy lekkie cięcie. Drzewo nie wymaga formowania.
Sadzenie i zapylanie
Sadź w pełnym słońcu, w miejscu bez mrozów lub o łagodnym klimacie. W plantacjach drzewa sadzi się rzadko, około 25–45 sztuk na hektar.
Ponieważ rośliny są przeważnie dwupienne, wśród drzew żeńskich warto posadzić drzewo męskie lub obupłciowe jako zapylacz. Bez niego strąki mogą się nie zawiązać.
Zimowanie
Młode drzewa trzeba chronić przed mrozem, a dojrzałe wytrzymują zwykle około -7°C. Zimy w Europie Środkowej bywają znacznie surowsze, z typowymi minimami około -20°C. Dlatego w tym klimacie szarańczyn nie nadaje się do zimowania w gruncie.
Rozmnażanie
Szarańczyn rozmnaża się z nasion, przez szczepienie i przez odkłady powietrzne. Nasiona można wysiewać pod osłonami w marcu. Szczepienie pozwala wybrać odmianę o określonej płci i owocowaniu, co przy roślinach dwupiennych ma duże znaczenie.
Najczęstsze problemy
Uszkodzenia mrozowe młodych pędów to skutek zimna. Pomaga osłonięcie młodych drzew i sadzenie w ciepłym miejscu.
Brak strąków oznacza zwykle, że drzewo jest męskie albo nie ma w pobliżu zapylacza. Warto posadzić razem drzewa żeńskie oraz męskie lub obupłciowe.
Strąki i zastosowanie
Jadalne są strąki, miąższ i nasiona. Strąki jada się zielone lub suszone, a zmielone dają mąkę lub proszek używany jako zamiennik czekolady. Z nasion otrzymuje się gumę karobową, czyli zagęstnik.
Mąkę ze strąków tradycyjnie wykorzystuje się w maseczkach do twarzy, a garbniki tradycyjnie stosowano przeciw drobnoustrojom.
Kwiaty przyciągają owady. Opadłe strąki zjadają ssaki, na przykład świnie, które rozsiewają nasiona.

















































































