Poziomka

Fragaria vesca · Rosaceae

Inne nazwy: poziomka pospolita, poziomki

Poziomka (zwana też poziomką pospolitą, a w liczbie mnogiej po prostu poziomkami) to niska, mrozoodporna bylina z drobnymi, intensywnie aromatycznymi owocami. Łatwo ją uprawiać w gruncie, w donicy i na balkonie, a dobrze sprawdza się także jako roślina okrywowa. Poniżej znajdziesz, kiedy ją sadzić, jak podlewać i jak utrzymać ją w dobrej kondycji.

Światło: Słońce do półcienia, Półcień
Podlewanie: Umiarkowane
Wilgotność powietrza: Umiarkowana
Temperatura: 10–24 °C, min. -30 °C
Trudność uprawy: Łatwa
Wysokość: 10–25 cm

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuWysiewSadzenie do gruntuPrzesadzaniePrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieZbioryOkres spoczynku

Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda poziomka

Fragaria vesca z rodziny różowatych to niska bylina zielna, zwykle o wysokości 10–25 cm. Rośnie w tempie umiarkowanym, tworzy kępy i rozrasta się przez rozłogi, czyli płożące się pędy wyrastające z rośliny matecznej. Niektóre odmiany tworzą natomiast skupiska rozet z niewielką liczbą rozłogów.

Liście są jasnozielone, trójlistkowe, z ząbkowanym brzegiem. Od kwietnia do września pojawiają się drobne białe kwiaty, po pięć do jedenastu na miękkiej, owłosionej szypułce, zwykle ponad liśćmi. Owoce są małe, czerwone, o mocnym smaku, a na ich powierzchni znajduje się wiele nasion. Niektóre odmiany owocują na biało lub żółto.

W naturze poziomka rośnie na skrajach lasów, polanach, łąkach, przydrożach i skarpach, na wilgotnej, przepuszczalnej glebie. Jej zasięg obejmuje znaczną część półkuli północnej, w tym Europę.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Poziomka rośnie w słońcu i w półcieniu. Im cieplejszy region, tym więcej cienia potrzebuje, a w chłodniejszych rejonach znosi więcej słońca. Dobrze czuje się na skraju krzewów lub drzew, przy ścieżkach i na skarpach.

Podlewanie i wilgotność

Roślina lubi równomierną wilgoć. Unikaj zarówno przelania, jak i przesuszenia, bo odporność poziomki na suszę jest niska. Od maja do sierpnia podlewaj ją obficiej niż zwykle. Wilgotność powietrza powinna być umiarkowana.

Gleba i przesadzanie

Najlepsza jest próchnicza, wilgotna, przepuszczalna ziemia gliniasta o odczynie od lekko kwaśnego do obojętnego (pH 5,5–7). Z wiekiem roślina traci wigor, dlatego co 2–3 lata dziel kępy i sadź je na nowo. Na przesadzanie i dzielenie najlepsze terminy to marzec, kwiecień, sierpień i wrzesień.

Nawożenie

Nawoź poziomki w marcu, kwietniu i w sierpniu.

Sadzenie i siew

Młode rośliny sadź w kwietniu, maju, sierpniu lub wrześniu, w rozstawie około 30 cm. Nasiona wysiewa się od lutego do kwietnia, a siew w domu przypada na luty i marzec.

Zimowanie

Poziomka jest w pełni mrozoodporna i wytrzymuje temperatury do około -30°C. W chłodniejszych regionach wystarczy lekko ją zamulczować. Okres spoczynku trwa od listopada do lutego, a liście zimą częściowo zostają na roślinie.

Rozmnażanie

Poziomkę rozmnaża się z nasion, przez podział kęp i przez ukorzenianie rozłogów. Podział i ukorzenianie najlepiej wykonywać od lipca do września. Gdy rośliny słabną po kilku latach, wymień je na świeże siewki lub rozłogi.

Problemy i szkodniki

Na poziomkach mogą żerować ślimaki, mszyce, przędziorki i opuchlaki. Z chorób pojawiają się szara pleśń, mączniak prawdziwy i choroby wirusowe.

Spadek wigoru po kilku latach wynika z wieku roślin i nagromadzenia wirusów, więc najlepiej zastąpić je młodymi sadzonkami. Gnicie owoców na roślinie to zwykle szara pleśń w wilgotnych warunkach. Zadbaj o przewiew i usuwaj porażone owoce. Dziury w owocach to najczęściej sprawka ślimaków i ptaków, a pomagają na nie pułapki i siatka.

Zbiór i zastosowanie

Owoce zbiera się od czerwca do września. Mają intensywny smak i sprawdzają się na surowo oraz w dżemach, sosach i nalewkach. Liście można wykorzystać do herbatki. Poziomka jest też tradycyjnie stosowana w medycynie ludowej. Owoce zjadają ptaki i drobne ssaki, a kwiaty odwiedzają zapylacze.