Pistacja
Pistacia vera · Anacardiaceae
Inne nazwy: pistacja właściwa, drzewo pistacjowe
Pistacja właściwa (Pistacia vera), zwana też po prostu pistacją, to wolno rosnące drzewo owocowe z suchych, słonecznych zboczy Azji. W polskim klimacie to uprawa wymagająca: lubi długie, upalne lato, a zimowe mrozy mogą być dla niej zbyt surowe.
- Światło
- Pełne słońce
- Podlewanie
- Niskie
- Wilgotność powietrza
- Niska
- Temperatura
- 20–35 °C, min. -15 °C
- Trudność uprawy
- Wymagająca
- Wysokość
- 3–10 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda pistacja właściwa
Pistacja pochodzi ze środkowej i zachodniej Azji, m.in. z Iranu, Afganistanu i republik Azji Środkowej. W naturze rośnie na suchych, skalistych zboczach półpustyni, znosi upał i zasolone podłoże.
To drzewo liściaste o zaokrąglonej, rozłożystej koronie i krótkim pniu. Dorasta zwykle do 3–10 m, rośnie powoli i może żyć setki lat. Liście są pierzaste, długości 10–20 cm, złożone z kilku szerokich, skórzastych, zielonych listków. Drobne kwiaty bez płatków zebrane są w wiechy, a drzewo jest dwupienne: kwiaty męskie i żeńskie rosną na osobnych okazach i są zapylane przez wiatr. Kwitnie w kwietniu i maju.
Owocem jest pestkowiec z twardą, kremową łupiną, która po dojrzeniu pęka. W środku znajduje się jadalne nasiono z fioletowawą skórką i jasnozielonym miąższem. Owoce dojrzewają, zmieniając barwę z zielonej na żółtoczerwoną. System korzeniowy jest głęboki, palowy, z szeroko rozchodzącymi się korzeniami bocznymi, dobrze przystosowany do suszy.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Pistacja potrzebuje pełnego słońca oraz długiego, gorącego lata, aby owoce dojrzały. Wybierz najcieplejsze, najbardziej nasłonecznione miejsce w ogrodzie. Najlepiej służy jej suche powietrze, a przewiewna korona ogranicza choroby grzybowe.
Podlewanie
Pistacja jest odporna na suszę i ma małe wymagania wodne. Podlewaj głęboko, ale rzadko. Intensywniej podlewaj w czerwcu, lipcu i sierpniu, w pozostałej części roku zwykle wystarczy znacznie mniej.
Największym zagrożeniem jest nadmiar wody zimą: zalegająca wilgoć prowadzi do gnicia korzeni.
Gleba
Potrzebna jest głęboka, lekka i bardzo dobrze przepuszczalna ziemia, najlepiej piaszczysta lub żwirowa. Optymalny odczyn to pH 6,5–8,0, czyli od obojętnego do lekko zasadowego. Drzewo toleruje także podłoże zasolone. Ciężkie, zbite gleby, w których zalega woda, się nie nadają.
Sadzenie i zapylanie
Sadzenie w gruncie wypada w kwietniu i maju. Ponieważ pistacja jest dwupienna, do owocowania potrzebne są drzewa obu płci: na każde 8–12 drzew żeńskich sadzi się jedno męskie. Bez drzewa męskiego w pobliżu nie będzie orzeszków.
Na pierwsze znaczące plony trzeba czekać 7–10 lat.
Przycinanie
Drzewo przycinaj zimą, w lutym i marcu, aby uformować koronę i utrzymać rozsądne rozmiary. Pistacja owocuje naprzemiennie, więc silniejszy plon co drugi sezon jest czymś normalnym.
Zimowanie
To najsłabszy punkt uprawy w naszym klimacie. W stanie spoczynku pistacja znosi zwykle około -10 °C, a według wyliczeń dla tego rynku granica przeżycia to -15 °C, podczas gdy typowe zimowe minimum sięga -20 °C. W mroźniejszych regionach drzewo może więc nie przetrwać zimy bez ochrony.
Okres spoczynku to styczeń, luty, listopad i grudzień i właśnie wtedy zabezpieczaj drzewo przed mrozem. Zimą utrzymuj podłoże możliwie suche.
Rozmnażanie
Pistację rozmnaża się przez szczepienie lub z nasion. Siew wypada w marcu i kwietniu, a ogólnie rozmnażanie jest możliwe od marca do lipca.
Choroby i problemy
Do typowych chorób należą zaraza wiech i pędów, antraknoza, zgnilizna korzeni i werticilioza.
Gnicie korzeni wynika z zalanej gleby zimą. Sadź w ziemi o dobrym drenażu i ogranicz podlewanie.
Obumieranie kwiatów i młodych pędów powoduje grzybowa zaraza (Botryosphaeria). Wytnij porażone pędy i popraw przewiewność korony.
Brak orzeszków oznacza zwykle, że w pobliżu nie rośnie drzewo męskie. Posadź je obok drzew żeńskich.
Zbiór i wykorzystanie
Owoce zbiera się we wrześniu, gdy łupina pęka. Jadalne są nasiona: spożywa się je na surowo lub prażone, a także dodaje do deserów, lodów, czekolady, słodyczy i past.

















































































