Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Pistacja

Pistacia vera · Anacardiaceae

Inne nazwy: pistacja właściwa, drzewo pistacjowe

Pistacja właściwa (Pistacia vera), zwana też po prostu pistacją, to wolno rosnące drzewo owocowe z suchych, słonecznych zboczy Azji. W polskim klimacie to uprawa wymagająca: lubi długie, upalne lato, a zimowe mrozy mogą być dla niej zbyt surowe.

Światło
Pełne słońce
Podlewanie
Niskie
Wilgotność powietrza
Niska
Temperatura
20–35 °C, min. -15 °C
Trudność uprawy
Wymagająca
Wysokość
3–10 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

WysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieZbioryOchrona przed mrozemOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda pistacja właściwa

Pistacja pochodzi ze środkowej i zachodniej Azji, m.in. z Iranu, Afganistanu i republik Azji Środkowej. W naturze rośnie na suchych, skalistych zboczach półpustyni, znosi upał i zasolone podłoże.

To drzewo liściaste o zaokrąglonej, rozłożystej koronie i krótkim pniu. Dorasta zwykle do 3–10 m, rośnie powoli i może żyć setki lat. Liście są pierzaste, długości 10–20 cm, złożone z kilku szerokich, skórzastych, zielonych listków. Drobne kwiaty bez płatków zebrane są w wiechy, a drzewo jest dwupienne: kwiaty męskie i żeńskie rosną na osobnych okazach i są zapylane przez wiatr. Kwitnie w kwietniu i maju.

Owocem jest pestkowiec z twardą, kremową łupiną, która po dojrzeniu pęka. W środku znajduje się jadalne nasiono z fioletowawą skórką i jasnozielonym miąższem. Owoce dojrzewają, zmieniając barwę z zielonej na żółtoczerwoną. System korzeniowy jest głęboki, palowy, z szeroko rozchodzącymi się korzeniami bocznymi, dobrze przystosowany do suszy.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Pistacja potrzebuje pełnego słońca oraz długiego, gorącego lata, aby owoce dojrzały. Wybierz najcieplejsze, najbardziej nasłonecznione miejsce w ogrodzie. Najlepiej służy jej suche powietrze, a przewiewna korona ogranicza choroby grzybowe.

Podlewanie

Pistacja jest odporna na suszę i ma małe wymagania wodne. Podlewaj głęboko, ale rzadko. Intensywniej podlewaj w czerwcu, lipcu i sierpniu, w pozostałej części roku zwykle wystarczy znacznie mniej.

Największym zagrożeniem jest nadmiar wody zimą: zalegająca wilgoć prowadzi do gnicia korzeni.

Gleba

Potrzebna jest głęboka, lekka i bardzo dobrze przepuszczalna ziemia, najlepiej piaszczysta lub żwirowa. Optymalny odczyn to pH 6,5–8,0, czyli od obojętnego do lekko zasadowego. Drzewo toleruje także podłoże zasolone. Ciężkie, zbite gleby, w których zalega woda, się nie nadają.

Sadzenie i zapylanie

Sadzenie w gruncie wypada w kwietniu i maju. Ponieważ pistacja jest dwupienna, do owocowania potrzebne są drzewa obu płci: na każde 8–12 drzew żeńskich sadzi się jedno męskie. Bez drzewa męskiego w pobliżu nie będzie orzeszków.

Na pierwsze znaczące plony trzeba czekać 7–10 lat.

Przycinanie

Drzewo przycinaj zimą, w lutym i marcu, aby uformować koronę i utrzymać rozsądne rozmiary. Pistacja owocuje naprzemiennie, więc silniejszy plon co drugi sezon jest czymś normalnym.

Zimowanie

To najsłabszy punkt uprawy w naszym klimacie. W stanie spoczynku pistacja znosi zwykle około -10 °C, a według wyliczeń dla tego rynku granica przeżycia to -15 °C, podczas gdy typowe zimowe minimum sięga -20 °C. W mroźniejszych regionach drzewo może więc nie przetrwać zimy bez ochrony.

Okres spoczynku to styczeń, luty, listopad i grudzień i właśnie wtedy zabezpieczaj drzewo przed mrozem. Zimą utrzymuj podłoże możliwie suche.

Rozmnażanie

Pistację rozmnaża się przez szczepienie lub z nasion. Siew wypada w marcu i kwietniu, a ogólnie rozmnażanie jest możliwe od marca do lipca.

Choroby i problemy

Do typowych chorób należą zaraza wiech i pędów, antraknoza, zgnilizna korzeni i werticilioza.

Gnicie korzeni wynika z zalanej gleby zimą. Sadź w ziemi o dobrym drenażu i ogranicz podlewanie.

Obumieranie kwiatów i młodych pędów powoduje grzybowa zaraza (Botryosphaeria). Wytnij porażone pędy i popraw przewiewność korony.

Brak orzeszków oznacza zwykle, że w pobliżu nie rośnie drzewo męskie. Posadź je obok drzew żeńskich.

Zbiór i wykorzystanie

Owoce zbiera się we wrześniu, gdy łupina pęka. Jadalne są nasiona: spożywa się je na surowo lub prażone, a także dodaje do deserów, lodów, czekolady, słodyczy i past.

Dla Twojej rośliny

Najczęściej zadawane pytania

Czy pistacja przetrwa zimę w Polsce?To niepewne. W stanie spoczynku znosi zwykle około -10 °C, a typowe zimowe minimum w tym klimacie to -20 °C. Drzewo wymaga ochrony przed mrozem i suchego podłoża zimą.
Ile lat trzeba czekać na pistacje?Znaczące plony pojawiają się dopiero po 7–10 latach od posadzenia. Drzewo rośnie powoli i owocuje naprzemiennie, co drugi rok.
Czy do owocowania potrzebne są dwa drzewa?Tak, pistacja jest dwupienna, a kwiaty zapyla wiatr. Na każde 8–12 drzew żeńskich sadzi się jedno męskie.
Jak podlewać pistację właściwą?Głęboko, ale rzadko, bo drzewo dobrze znosi suszę. Więcej wody potrzebuje od czerwca do sierpnia, a zimą nadmiar wilgoci grozi zgnilizną korzeni.
Jaka gleba jest najlepsza dla pistacji?Głęboka, lekka, piaszczysta lub żwirowa i bardzo dobrze przepuszczalna, o pH 6,5–8,0. Pistacja toleruje też lekko zasadowe i zasolone podłoże.
Kiedy zbiera się pistacje?We wrześniu, gdy twarda łupina pęka, a owoce zmieniają barwę z zielonej na żółtoczerwoną.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony