Jeżyna bezkolcowa
Rubus fruticosus · Rosaceae
Inne nazwy: jeżyna krzewiasta
Jeżyna bezkolcowa, zwana też jeżyną krzewiastą lub po prostu jeżyną (Rubus fruticosus), to łatwy w uprawie, szybko rosnący krzew owocowy, który w pełni zimuje w gruncie. Rośnie w zwykłej ziemi ogrodowej i odwdzięcza się słodkimi, czarnymi owocami pod koniec lata i jesienią. Wymaga podpory oraz corocznego cięcia pędów, które już owocowały.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 10–25 °C, min. -20 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 1–3 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda jeżyna
To wieloletni, półzimozielony krzew z rodziny różowatych. Dorasta zwykle do 1–3 m wysokości i rozrasta się na 1,5–4 m wszerz. Pędy są łukowate lub płożące i tworzą gęste zarośla, a w typowej formie gatunku są kolczaste. Liście są złożone, z 3–5 piłkowanych listków, od góry zielone, od spodu jaśniejsze, osadzone na kolczastych ogonkach.
Białe lub różowe kwiaty o pięciu płatkach, zebrane w grona, pojawiają się w czerwcu i lipcu na pędach drugiego roku. Owoc jest zbiorowy, złożony z wielu drobnych pestkowców, i dojrzewa od czerwonego do lśniąco czarnego. W warunkach naturalnych jeżyna rośnie w żywopłotach, na skrajach lasów, w zaroślach i na przydrożach, na bardzo różnych glebach.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Najlepiej owocuje w pełnym słońcu, ale znosi także półcień. Zbyt duże zacienienie to jedna z częstych przyczyn słabego owocowania.
Pamiętaj, że krzew rośnie szybko i szeroko się rozrasta, a pędy ukorzeniają się tam, gdzie ich końce dotkną ziemi. Zaplanuj więc dla niego sporo miejsca albo prowadź go przy podporze. Poza Europą gatunek bywa inwazyjny, bo bardzo intensywnie się rozprzestrzenia.
Podlewanie
Wymagania wodne są umiarkowane. Podlewaj w okresach suszy, szczególnie gdy owoce rosną. Zwykle dotyczy to miesięcy od czerwca do sierpnia. Dobrze ukorzenione rośliny radzą sobie z krótkotrwałą suszą. Wilgotność powietrza nie ma większego znaczenia.
Gleba
Jeżyna rośnie niemal w każdej ziemi ogrodowej, ale najlepiej czuje się w żyznej, próchnicznej glebie, która trzyma wilgoć, a jednocześnie jest przepuszczalna. Odpowiedni odczyn to mniej więcej pH 5,5–7,5. Jeśli sadzisz ją w pojemniku, przesadzaj ją co 2–3 lata wczesną wiosną.
Nawożenie
Wczesną wiosną, w marcu i kwietniu, dodaj kompost lub zrównoważony nawóz. Co roku ściółkuj glebę wokół krzewu.
Cięcie
Po owocowaniu, czyli od sierpnia do października, przytnij przy ziemi zeschnięte pędy drugiego roku. Młode pędy, które wyrosły w tym sezonie, zostaw i przywiąż do podpory, bo to one wydadzą owoce w przyszłym roku.
Najczęstszy błąd to cięcie pędów, które jeszcze nie owocowały. Wtedy owoców jest mało albo wcale ich nie ma. Końce pędów można skracać, aby ograniczyć ukorzenianie i rozrost krzewu.
Sadzenie
Krzewy z gołym korzeniem sadź od jesieni do wczesnej wiosny, czyli w marcu, kwietniu, październiku lub listopadzie. Zachowaj rozstaw około 200 cm. Od razu zapewnij podporę w postaci drutów lub kratownicy.
Zimowanie
Jeżyna jest w pełni mrozoodporna i wytrzymuje temperatury do około -20°C. W większości Europy nie wymaga osłony. Okres spoczynku trwa od listopada do lutego.
Rozmnażanie
Najłatwiej rozmnożyć jeżynę przez odkłady, bo końce pędów same się ukorzeniają. Możliwe jest także rozmnażanie z sadzonek korzeniowych i z nasion. Odkłady i sadzonki najlepiej robić od lipca do września. Nasiona wysiewa się w marcu i kwietniu, a w uprawie w domu już w lutym i marcu.
Problemy
Do szkodników należą kwieciak malinowiec, przędziorki, mszyce i szpecel jeżynowy. Zdarzają się też choroby: plamistość pędów, szara pleśń, rdza i zamieranie pędów.
Jeśli owoce mają twarde, czerwone pestkowce, przyczyną jest zwykle szpecel jeżynowy. Usuń porażone pędy i dbaj o dobrą kondycję krzewu. Gdy krzew się rozrasta, przycinaj końce pędów i prowadź je na podporach.
Zbiór i wykorzystanie
Owoce zbiera się od sierpnia do października. Można je jeść na surowo albo robić z nich dżemy, galaretki, ciasta, wina i nalewki. Jadalne są też młode pędy, a z liści można zaparzać herbatę.
Liście i korzenie były tradycyjnie stosowane jako ściągające napary przy biegunce i bólu gardła. Kwiaty zapylają pszczoły i motyle, owoce zjadają ptaki, a gęste zarośla dają schronienie lęgowe.























































































