Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Bez

Sambucus · Viburnaceae

Inne nazwy: bez czarny, bzy, Dziki bez

Bez to łatwy w uprawie, szybko rosnący krzew liściasty, który dobrze sprawdza się jako żywopłot i krzew owocowy. Zimuje w gruncie bez osłon, a w maju i czerwcu zdobi ogród dużymi, pachnącymi kwiatostanami. Poniżej zebraliśmy wskazówki dotyczące stanowiska, cięcia, sadzenia i zbioru.

Światło
Pełne słońce, Słońce do półcienia
Podlewanie
Umiarkowane
Wilgotność powietrza
Umiarkowana
Temperatura
10–25 °C, min. -30 °C
Trudność uprawy
Łatwa
Wysokość
3–10 m

Gatunki i odmiany

Czarny bez

Sambucus nigra

  • Pełne słońce
  • Umiarkowane

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

WysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieNawożenieKwitnienieZbioryOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda bez

Bez (Sambucus), w tym bez czarny, to krzew lub niewielkie drzewo, rzadziej roślina zielna. Rośnie szybko, wypuszcza rozłogi i zwykle osiąga od 3 do 10 m wysokości. W naturze spotyka się go na obrzeżach lasów, w żywopłotach i na żyznej glebie w pobliżu zabudowań.

Liście są nieparzysto pierzaste, naprzeciwległe, złożone z 5–9 piłkowanych listków o długości 5–30 cm. Po rozgnieceniu wyraźnie pachną. Drobne białe lub kremowe kwiaty tworzą duże, płaskie baldachy i kwitną w maju i czerwcu. Po nich pojawiają się grona małych jagód, dojrzewających na czarno, granatowo-czarno lub czerwono, rzadko na żółto albo biało.

Kwiaty bzu chętnie odwiedzają zapylacze, a owoce stanowią pokarm dla ptaków i ssaków. Liście są pokarmem dla gąsienic wielu ciem.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Bez potrzebuje dużo światła, ale rośnie zarówno w pełnym słońcu, jak i w półcieniu. Ponieważ szybko się rozrasta i wypuszcza rozłogi, zostaw mu sporo miejsca. W żywopłocie sadź go tak, by miał przestrzeń do rozwoju.

Podlewanie

Bez ma umiarkowane wymagania wodne. Najlepiej czuje się na glebie stale lekko wilgotnej, ale przepuszczalnej, bez zastoju wody.

Gleba

Roślina nie jest wymagająca co do rodzaju podłoża ani odczynu. Najlepiej rośnie w żyznej ziemi: może to być gleba gliniasta lub próchniczna, wilgotna i dobrze przepuszczalna.

Nawożenie

Nawozić warto w marcu i kwietniu, na początku sezonu wegetacyjnego. Bez dobrze znosi żyzne podłoże, więc zasilanie wiosną w zupełności wystarczy.

Cięcie

Stare pędy tnij mocno pod koniec zimy, w lutym i marcu. Takie odmładzanie pobudza krzew do wzrostu i sprzyja powstawaniu dużych kwiatostanów oraz owoców.

Sadzenie

Sadzonki wysadzaj do gruntu w marcu, październiku lub listopadzie. Nasiona wysiewaj w październiku.

Zimowanie

Bez jest mrozoodporny i nie wymaga okrywania. Od listopada do lutego roślina odpoczywa, a w tym czasie nie trzeba przy niej nic robić poza ewentualnym cięciem pod koniec zimy.

Rozmnażanie

Bez można rozmnażać z sadzonek pędowych, z nasion lub przez odkłady. Rozmnażanie przypada na styczeń, luty, listopad i grudzień.

Zbiór i wykorzystanie

Zbiory przypadają na czerwiec, sierpień i wrzesień. Kwiaty służą do robienia syropu i herbaty, a jagody są jadalne wyłącznie po ugotowaniu, np. w syropach, dżemach i winie.

Liście, kwiaty i owoce bzu od dawna stosuje się w domowych miksturach.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy przycinać bez?Najlepiej w lutym lub marcu, pod koniec zimy. Stare pędy tnij wtedy mocno, co sprzyja dużym kwiatostanom i owocom.
Czy bez trzeba okrywać na zimę?Nie, bez jest mrozoodporny i zimuje w gruncie bez żadnej osłony.
Kiedy kwitnie bez?Kwitnie w maju i czerwcu, tworząc duże, płaskie baldachy białych lub kremowych kwiatów.
Czy owoce bzu można jeść na surowo?Nie, jagody są jadalne tylko po ugotowaniu. Używa się ich do syropów, dżemów i wina.
Czy bez jest trujący dla psów i kotów?Według danych bez jest toksyczny dla psów i kotów, dlatego trzymaj go poza ich zasięgiem. To informacja ogólna, nie porada weterynaryjna.
Kiedy sadzić bez?Sadzonki wysadzaj do gruntu w marcu, październiku lub listopadzie.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony