Aktinidia

Actinidia · Actinidiaceae

Inne nazwy: kiwi, Agrest chiński

Aktinidia (actinidia, potocznie kiwi) to szybko rosnące, drewniejące pnącze znane z jadalnych owoców. W polskim klimacie warto zaplanować dla niej mocną podporę, stanowisko w słońcu i ochronę przed mrozem, szczególnie przy zimach sięgających -20°C.

Światło: Pełne słońce, Słońce do półcienia
Podlewanie: Umiarkowane
Wilgotność powietrza: Umiarkowana
Temperatura: 15–28 °C, min. -15 °C
Trudność uprawy: Średnio wymagająca
Wysokość: 3–30 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuWysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieZbioryOchrona przed mrozemOkres spoczynku

Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Aktinidia – jak wygląda i skąd pochodzi

Rodzaj Actinidia (rodzina Actinidiaceae) pochodzi z umiarkowanej i subtropikalnej wschodniej Azji: z większej części Chin, Tajwanu, Korei i Japonii, a na północy sięga rosyjskiego Dalekiego Wschodu. W naturze rośnie w dolnym piętrze lasów, nad strumieniami i na skrajach lasów, a niektóre gatunki tworzą gęste zarośla.

To zwykle wijące się, zdrewniałe pnącza, które wspinają się po koronach drzew, choć zdarzają się też gatunki krzewiaste. Wysokość zależy od gatunku i waha się od około 3 do nawet 30 m. Rośnie szybko i zrzuca liście na zimę.

Liście są pojedyncze, zielone, osadzone skrętolegle na długich ogonkach, o ząbkowanych brzegach; ich wielkość i kształt bywają bardzo różne. Białe, kubkowate kwiaty mają pięć lub więcej płatków i wyrastają pojedynczo albo w kątach liści. Kwitnienie przypada na maj i czerwiec. Większość gatunków jest dwupienna. Owoc to duża jagoda z licznymi drobnymi, ciemnymi nasionami, jadalna u większości gatunków. Najbardziej znane jest kiwi, a w ogrodach spotyka się m.in. Actinidia arguta, Actinidia chinensis var. deliciosa i Actinidia kolomikta.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Aktinidia najlepiej rośnie w pełnym słońcu lub w półcieniu z dużą ilością światła. Ponieważ szybko się rozrasta, potrzebuje miejsca na podporę i na pędy, które z czasem mogą stać się bardzo długie.

Podlewanie

Potrzeby wodne są umiarkowane. Podlewaj regularnie, aby podłoże było lekko wilgotne, a w czerwcu, lipcu i sierpniu daj roślinie wyraźnie więcej wody.

Gleba

Odpowiednia jest gleba wilgotna, ale przepuszczalna, w której woda nie zalega.

Sadzenie i podpora

Na miejsce stałe aktinidię sadzi się w kwietniu i maju. Sadź ją przy mocnej kratownicy lub rozpiętych drutach, bo pnącze jest silne i ciężkie.

Większość gatunków wymaga posadzenia rośliny męskiej i żeńskiej, inaczej owoce się nie zawiążą. Przy zakupie sprawdź więc, czy sadzonka jest odpowiednio oznaczona.

Nawożenie

Nawozić warto w marcu i kwietniu, na początku sezonu wegetacyjnego.

Cięcie

Przytnij roślinę zimą, w styczniu lub lutym, aby utrzymać jej strukturę. Drugie cięcie wykonaj latem, w lipcu, żeby ograniczyć nadmierny wzrost. Pędy przywiązuj do solidnej podpory.

Zimowanie

Aktinidia zwykle znosi mrozy do około -15°C, a typowe zimowe minima bywają niższe, rzędu -20°C. Dlatego w chłodniejszych miejscach może przemarzać i nie należy jej uważać za w pełni odporną. Okres spoczynku przypada na listopad, grudzień, styczeń i luty. Szczególnie ważna jest ochrona przed przymrozkami w kwietniu i maju, gdy roślina rusza z wegetacją.

Rozmnażanie

Aktinidię można rozmnażać z nasion, sadzonek pędowych, przez odkłady lub szczepienie. Siew wykonuje się w marcu i kwietniu, a pod osłonami w lutym i marcu. Sadzonki i odkłady najlepiej przygotowywać w czerwcu i lipcu. Pamiętaj, że przy rozmnażaniu z nasion płeć rośliny poznasz dopiero po latach.

Zbiór i wykorzystanie

Owoce zbiera się we wrześniu i październiku. Jada się je na surowo, w deserach i w dżemach. Gatunki odporne, tzw. mini kiwi, mają małe owoce o gładkiej skórce.