Czarny bez

Najlepiej kwitnie i owocuje w pełnym słońcu, ale znosi też półcień. W głębokim cieniu rośnie słabo. Posadź go tam, gdzie będzie mógł się swobodnie rozrastać: na obrzeżach ogrodu, w żywopłocie albo w rabacie przyjaznej dzikim zwierzętom.

Czarny bez woli glebę wilgotną i żyzną. Toleruje zarówno gleby mokre, jak i suche, ale nie znosi długotrwałej suszy, więc w upalne, bezdeszczowe okresy warto go podlać.

Gatunek jest bardzo elastyczny: rośnie od gleb piaszczystych po ciężkie gliny. Najlepiej jednak czuje się w glebie bogatej w próchnicę, wilgotnej, ale przepuszczalnej. Optymalny odczyn to mniej więcej pH 6,0–7,0. To gatunek o bardzo dużych wymaganiach pokarmowych, więc na ubogiej ziemi wymaga wzbogacenia materią organiczną.

Ponieważ czarny bez ma duże wymagania pokarmowe, nawóż go w marcu i kwietniu. Dobrze sprawdzi się kompost lub inna materia organiczna.

Mocne cięcie wykonuj w lutym lub marcu. Ogranicza ono rozmiar krzewu i pobudza go do odnowienia. Odrosty i niechciane pędy usuwaj na bieżąco, zanim utworzą zarośla.

Sadzenie najlepiej zaplanuj na marzec i kwiecień albo na październik i listopad. Wybierz stanowisko słoneczne lub półcieniste z dużą ilością miejsca, bo krzew chętnie się rozrasta i tworzy kolonie. Płytki, włóknisty system korzeniowy wypuszcza odrosty, co przy sadzeniu żywopłotu bywa zaletą, a w małym ogrodzie kłopotem.

Czarny bez jest całkowicie mrozoodporny i nie wymaga okrywania. Znosi spadki temperatury do około −25°C, a typowe zimowe minima w naszym klimacie wynoszą około −20°C. Okres spoczynku trwa od listopada do lutego.

Czarny bez rozmnaża się z sadzonek pędowych i z nasion. Na sadzonki najlepiej przeznaczyć styczeń, luty, listopad i grudzień. Nasiona wysiewaj w październiku lub listopadzie. Krzew sam chętnie się wysiewa i wypuszcza odrosty, więc nowych roślin zwykle nie brakuje.

Ze szkodników mogą pojawić się przędziorki i mszyce. Z chorób wymienia się raki pędów, plamistość liści i mączniaka prawdziwego.

Połamane gałęzie to skutek słabego drewna pod naporem wiatru lub śniegu. Wytnij uszkodzone pędy i przerzedź koronę. Przy nadmiarze odrostów i siewek usuwaj je wcześnie i ścinaj owocostany, zanim nasiona się rozsieją. W niektórych regionach gatunek bywa chwastem.

Jadalne są dojrzałe owoce i kwiaty. Terminy zbiorów w naszym klimacie to maj, czerwiec oraz sierpień, wrzesień i październik. Z kwiatów robi się syropy i napoje bzowe. Owoce trzeba przed spożyciem poddać obróbce cieplnej, a potem można z nich przyrządzać dżemy, wypieki, syropy i wino. Surowe zielone części rośliny są trujące.

Czarny bez bywa tradycyjnie stosowany w ziołolecznictwie, ale nie ma klinicznych dowodów na jego korzyści zdrowotne.

Owoce zjadają liczne ptaki, m.in. kosy, drozdy i rudziki, a kwiaty odwiedzają muchówki, chrząszcze, pszczoły i motyle.