Akebia pięciolistkowa
Akebia quinata · Lardizabalaceae
Inne nazwy: akebia
Akebia pięciolistkowa, zwana też krótko akebią, to szybko rosnące pnącze o pachnących, czekoladowo-fioletowych kwiatach i jadalnych owocach. W Europie Środkowej zimuje w gruncie. Wymaga jednak mocnej podpory i regularnego cięcia, bo potrafi zagłuszyć sąsiednie rośliny.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 10–25 °C, min. -23 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 6–12 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda akebia pięciolistkowa
Akebia quinata należy do rodziny Lardizabalaceae. Pochodzi z Chin, Japonii (poza Hokkaido) i Korei, gdzie rośnie na wzgórzach, skrajach lasów, brzegach strumieni i górskich zboczach, wspinając się po drzewach. To silne, zdrewniałe pnącze, które owija się wokół podpór. Rośnie szybko i zwykle osiąga od 6 do 12 m.
Liście są dłoniaste, złożone z pięciu listków od zaokrąglonych do odwrotnie jajowatych, lekko wciętych. Od góry są jasne, niebieskozielone, od spodu sinawe, a w chłodne dni nabierają purpurowego odcienia.
Wiosną, w kwietniu i maju, pojawiają się zwisające grona drobnych kwiatów w barwach od bordowej do czekoladowo-fioletowej. Pachną korzennie, waniliowo lub czekoladowo. Kwiaty męskie i żeńskie są oddzielne. Jesienią owoce przypominają fioletowawe, kiełbasowate strąki o długości około 10 cm. Pękają i odsłaniają słodki, biały miąższ z czarnymi nasionami.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Akebia dobrze znosi zarówno pełne słońce, jak i głęboki cień. Ważniejsze od światła jest to, żeby miała dużo miejsca i solidną podporę. Pnącze szybko przerasta sąsiednie rośliny, więc nie sadź go tuż obok delikatnych krzewów.
Podlewanie
Młode rośliny podlewaj regularnie. Starsze okazy są odporne na suszę. W czerwcu, lipcu i sierpniu podlewaj je obficiej niż zwykle.
Gleba
Akebia toleruje większość dobrze przepuszczalnych podłoży: gliniastych, piaszczystych i ilastych. Najlepiej czuje się w glebie umiarkowanie wilgotnej, ale z dobrym odpływem wody.
Nawożenie
Jeśli chcesz nawozić, zrób to w kwietniu, na początku sezonu.
Przycinanie
Kwiaty powstają na zeszłorocznych pędach, dlatego tnij po kwitnieniu, w maju i czerwcu. Silne cięcie jest konieczne, żeby utrzymać pnącze w ryzach. Bez regularnego cięcia akebia szybko zarasta podpory i okoliczne rośliny.
Sadzenie i zapylanie
Sadź w kwietniu, maju lub we wrześniu. Przygotuj mocną kratę lub pergolę. Jeśli zależy ci na owocach, posadź dwie genetycznie różne rośliny. Pomóc może też zapylanie ręczne.
Nasiona wysiewa się w marcu i kwietniu, a pod osłonami już w lutym i marcu.
Zimowanie
Akebia jest mrozoodporna i wytrzymuje temperatury do około -23°C. Przy silnych mrozach może przemarzać, a w ciepłych klimatach pozostaje zimozielona. Od listopada do lutego roślina ma okres spoczynku.
Rozmnażanie
Akebię rozmnaża się z nasion, sadzonek pędowych i przez odkłady. Sadzonki i odkłady przygotowuje się w czerwcu, lipcu i sierpniu.
Typowe problemy
Najczęstszy kłopot to ekspansywny wzrost. Pnącze zagłusza sąsiednie rośliny, więc tnij je mocno co roku albo wybierz mniej agresywne pnącze.
Brak owoców zwykle oznacza, że brakuje genetycznie odmiennego partnera do zapylenia. Posadź drugą siewkę lub zapylaj ręcznie.
W niektórych regionach, m.in. na wschodnim wybrzeżu USA, akebia jest uznawana za gatunek inwazyjny. Ptaki zjadają owoce i rozsiewają nasiona. Nie sadź jej w pobliżu terenów naturalnych.
Zbiór i wykorzystanie
Owoce zbiera się we wrześniu i październiku. Słodki miąższ jada się na surowo, a także dodaje do dżemów i napojów. Lekko gorzką skórkę w Japonii smaży się i nadziewa.
Owoce są tradycyjnie stosowane w medycynie chińskiej, m.in. przy infekcjach dróg moczowych, niedostatecznej laktacji i reumatoidalnym zapaleniu stawów. Ptaki chętnie zjadają owoce.













































































