Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Akebia pięciolistkowa

Akebia quinata · Lardizabalaceae

Inne nazwy: akebia

Akebia pięciolistkowa, zwana też krótko akebią, to szybko rosnące pnącze o pachnących, czekoladowo-fioletowych kwiatach i jadalnych owocach. W Europie Środkowej zimuje w gruncie. Wymaga jednak mocnej podpory i regularnego cięcia, bo potrafi zagłuszyć sąsiednie rośliny.

Światło
Pełne słońce, Słońce do półcienia
Podlewanie
Umiarkowane
Wilgotność powietrza
Umiarkowana
Temperatura
10–25 °C, min. -23 °C
Trudność uprawy
Łatwa
Wysokość
6–12 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuWysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieZbioryOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda akebia pięciolistkowa

Akebia quinata należy do rodziny Lardizabalaceae. Pochodzi z Chin, Japonii (poza Hokkaido) i Korei, gdzie rośnie na wzgórzach, skrajach lasów, brzegach strumieni i górskich zboczach, wspinając się po drzewach. To silne, zdrewniałe pnącze, które owija się wokół podpór. Rośnie szybko i zwykle osiąga od 6 do 12 m.

Liście są dłoniaste, złożone z pięciu listków od zaokrąglonych do odwrotnie jajowatych, lekko wciętych. Od góry są jasne, niebieskozielone, od spodu sinawe, a w chłodne dni nabierają purpurowego odcienia.

Wiosną, w kwietniu i maju, pojawiają się zwisające grona drobnych kwiatów w barwach od bordowej do czekoladowo-fioletowej. Pachną korzennie, waniliowo lub czekoladowo. Kwiaty męskie i żeńskie są oddzielne. Jesienią owoce przypominają fioletowawe, kiełbasowate strąki o długości około 10 cm. Pękają i odsłaniają słodki, biały miąższ z czarnymi nasionami.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Akebia dobrze znosi zarówno pełne słońce, jak i głęboki cień. Ważniejsze od światła jest to, żeby miała dużo miejsca i solidną podporę. Pnącze szybko przerasta sąsiednie rośliny, więc nie sadź go tuż obok delikatnych krzewów.

Podlewanie

Młode rośliny podlewaj regularnie. Starsze okazy są odporne na suszę. W czerwcu, lipcu i sierpniu podlewaj je obficiej niż zwykle.

Gleba

Akebia toleruje większość dobrze przepuszczalnych podłoży: gliniastych, piaszczystych i ilastych. Najlepiej czuje się w glebie umiarkowanie wilgotnej, ale z dobrym odpływem wody.

Nawożenie

Jeśli chcesz nawozić, zrób to w kwietniu, na początku sezonu.

Przycinanie

Kwiaty powstają na zeszłorocznych pędach, dlatego tnij po kwitnieniu, w maju i czerwcu. Silne cięcie jest konieczne, żeby utrzymać pnącze w ryzach. Bez regularnego cięcia akebia szybko zarasta podpory i okoliczne rośliny.

Sadzenie i zapylanie

Sadź w kwietniu, maju lub we wrześniu. Przygotuj mocną kratę lub pergolę. Jeśli zależy ci na owocach, posadź dwie genetycznie różne rośliny. Pomóc może też zapylanie ręczne.

Nasiona wysiewa się w marcu i kwietniu, a pod osłonami już w lutym i marcu.

Zimowanie

Akebia jest mrozoodporna i wytrzymuje temperatury do około -23°C. Przy silnych mrozach może przemarzać, a w ciepłych klimatach pozostaje zimozielona. Od listopada do lutego roślina ma okres spoczynku.

Rozmnażanie

Akebię rozmnaża się z nasion, sadzonek pędowych i przez odkłady. Sadzonki i odkłady przygotowuje się w czerwcu, lipcu i sierpniu.

Typowe problemy

Najczęstszy kłopot to ekspansywny wzrost. Pnącze zagłusza sąsiednie rośliny, więc tnij je mocno co roku albo wybierz mniej agresywne pnącze.

Brak owoców zwykle oznacza, że brakuje genetycznie odmiennego partnera do zapylenia. Posadź drugą siewkę lub zapylaj ręcznie.

W niektórych regionach, m.in. na wschodnim wybrzeżu USA, akebia jest uznawana za gatunek inwazyjny. Ptaki zjadają owoce i rozsiewają nasiona. Nie sadź jej w pobliżu terenów naturalnych.

Zbiór i wykorzystanie

Owoce zbiera się we wrześniu i październiku. Słodki miąższ jada się na surowo, a także dodaje do dżemów i napojów. Lekko gorzką skórkę w Japonii smaży się i nadziewa.

Owoce są tradycyjnie stosowane w medycynie chińskiej, m.in. przy infekcjach dróg moczowych, niedostatecznej laktacji i reumatoidalnym zapaleniu stawów. Ptaki chętnie zjadają owoce.

Dla Twojej rośliny

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego moja akebia nie owocuje?Najczęściej brakuje drugiej, genetycznie odmiennej rośliny do zapylenia. Posadź obok drugą siewkę albo spróbuj zapylać kwiaty ręcznie.
Kiedy przycinać akebię pięciolistkową?Po kwitnieniu, w maju i czerwcu, ponieważ kwiaty tworzą się na starym drewnie. Silne cięcie jest potrzebne, żeby pnącze nie wymknęło się spod kontroli.
Czy akebia pięciolistkowa jest mrozoodporna?Tak, wytrzymuje temperatury do około -23°C. Przy silnych mrozach może przemarzać.
Jak wysoko rośnie akebia?Zwykle od 6 do 12 m, a rośnie szybko. Potrzebuje mocnej kraty lub pergoli.
Czy owoce akebii można jeść?Tak, słodki miąższ jada się na surowo i dodaje do dżemów oraz napojów. Lekko gorzką skórkę w Japonii smaży się i nadziewa.
Czy akebia jest inwazyjna?W niektórych regionach, np. na wschodnim wybrzeżu USA, jest uznawana za inwazyjną, bo ptaki rozsiewają nasiona. W ogrodzie warto ją regularnie przycinać i nie sadzić w pobliżu terenów naturalnych.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony