Bukszpan
Buxus · Buxaceae
Inne nazwy: bukszpany, Gryszpan
Bukszpan (łac. Buxus) to wolno rosnący, zimozielony krzew, który dobrze znosi cięcie i od lat służy do formowania żywopłotów oraz figur. Jest łatwy w uprawie i mrozoodporny, ale wymaga uwagi przy ochronie przed zimowym słońcem oraz przy kontroli szkodników i chorób.
- Światło
- Półcień, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 10–25 °C, min. -25 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 0,6–6 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda bukszpan
Bukszpan tworzy gęste, zaokrąglone, wielopędowe krzewy lub niewielkie drzewka. Rośnie wolno, dlatego raz uformowane rośliny długo zachowują kształt. Liście są drobne, skórzaste, owalne lub eliptyczne, zwykle długości 1,5–5 cm, od jasno- do ciemnozielonych, często z lekko wciętym wierzchołkiem.
Wiosną, w marcu i kwietniu, pojawiają się niepozorne kremowożółtozielone kwiaty, męskie i żeńskie na jednej roślinie. Pachną dość nieprzyjemnie, ale chętnie odwiedzają je pszczoły. Owocem jest mała brązowa torebka długości 0,5–1,5 cm z kilkoma nasionami. Rodzaj ma bardzo szeroki zasięg, a większość gatunków pochodzi z rejonów tropikalnych i subtropikalnych.
Drewno bukszpanu tradycyjnie wykorzystywano do rzeźbienia oraz wyrobu instrumentów i linijek. Nie zaleca się stosowania tej rośliny w celach leczniczych.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Najlepiej czuje się w półcieniu lub świetle rozproszonym, choć toleruje też pełne słońce. Zimowe słońce może powodować brązowienie liści, dlatego w miejscach odsłoniętych warto zapewnić roślinom osłonę.
Podlewanie
Po ukorzenieniu bukszpan jest dość odporny na suszę. Mimo to w długich okresach bez deszczu, zwłaszcza w pierwszym roku po posadzeniu, trzeba go podlewać i ściółkować glebę. Więcej wody potrzebuje w czerwcu, lipcu i sierpniu.
Podłoże i przesadzanie
Bukszpan dostosowuje się do wielu gleb: gliniastych, piaszczystych i zwykłych ogrodowych, o ile są wilgotne, ale przepuszczalne. Optymalne pH to około 5,5–7,2. Ściółka utrzymuje korzenie w chłodzie.
Rośliny w donicach przesadza się w marcu lub kwietniu.
Nawożenie
Okres nawożenia przypada na marzec i kwiecień, czyli początek sezonu wegetacyjnego.
Przycinanie
Żywopłoty i formy ozdobne przycina się od końca wiosny do początku lata, czyli w maju i czerwcu. W razie potrzeby można wykonać lekkie cięcie w sierpniu. Gęste krzewy warto przerzedzać, aby poprawić przewiew, co ogranicza ryzyko chorób.
Sadzenie
Bukszpan sadzi się wiosną (marzec, kwiecień) lub wczesną jesienią (wrzesień, październik). Po posadzeniu glebę trzeba dobrze zaściółkować. Rozstawa zależy od gatunku i przeznaczenia, np. innej wymaga żywopłot, a innej pojedyncza forma.
Zimowanie
Bukszpan jest mrozoodporny i w naszym klimacie zimuje w gruncie. W miejscach wystawionych na wiatr i zimowe słońce warto go osłonić. Rośliny w donicach wymagają ochrony korzeni przed silnym mrozem. Styczeń, luty, listopad i grudzień to dla krzewu okres spoczynku.
Rozmnażanie
Bukszpan rozmnaża się z sadzonek pędowych, odkładów lub z nasion. Na sadzonki najlepszy czas to lipiec, sierpień i wrzesień.
Szkodniki i choroby
Do najczęstszych szkodników należą omacnica bukszpanowa (gąsienice), owady minujące liście, miodówka bukszpanowa i przędziorki. Z chorób groźne są zamieranie pędów (box blight), Volutella i zgnilizna korzeni.
Objedzone, oplecione pajęczynką liście wskazują na gąsienice omacnicy: zbieraj je ręcznie lub zastosuj preparat z Bacillus thuringiensis. Brązowe plamy z opadaniem liści to objaw grzybowego zamierania pędów: usuń chore części i popraw przewiew. Brązowienie liści może też wynikać z zimowego słońca lub zimnego wiatru, wtedy pomaga ściółkowanie i osłona.
Bezpieczeństwo
Toksyczne dla kotów i psów- Koty
- Trująca
- Psy
- Trująca
- Konie
- Trująca
Bukszpan jest trujący dla kotów, psów i koni, a dla ludzi łagodnie trujący. Toksyczne są liście i pędy, które zawierają alkaloidy, w tym alkaloidy steroidowe. U psów i kotów objawami są wymioty i biegunka. U koni mogą wystąpić kolka, biegunka, niewydolność oddechowa i drgawki. U ludzi pojawiają się nudności, wymioty i zawroty głowy. To wyłącznie informacja, a nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości skontaktuj się z weterynarzem lub lekarzem.
Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox

















































































