Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Bukszpan wieczniezielony

Buxus sempervirens · Buxaceae

Inne nazwy: bukszpan zwyczajny

Toksyczne dla kotów i psów · szczegóły ↓

Bukszpan wieczniezielony, zwany też bukszpanem zwyczajnym, to zimozielony krzew, który dobrze znosi nawet bardzo krótkie cięcie. Rośnie powoli, jest mrozoodporny i łatwy w uprawie, dlatego sadzi się go na żywopłoty, w formie brył i kul oraz w donicach. Wymaga przepuszczalnej gleby i ochrony przed wysuszającym zimowym wiatrem.

Światło
Słońce do półcienia, Półcień
Podlewanie
Umiarkowane
Wilgotność powietrza
Umiarkowana
Temperatura
10–25 °C, min. -20 °C
Trudność uprawy
Łatwa
Wysokość
1–9 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Sadzenie do gruntuPrzesadzaniePrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda bukszpan wieczniezielony

Buxus sempervirens z rodziny bukszpanowatych (Buxaceae) to gęsty, zaokrąglony, wielopędowy krzew lub małe drzewo. W uprawie osiąga od 1 m do nawet 9 m wysokości i od 1 do 4,5 m szerokości, ale rośnie wolno, więc strzyżone formy długo pozostają niewielkie.

Liście są drobne, naprzeciwległe, owalne i błyszczące, długości 1,5–3 cm. Od góry mają ciemnozieloną barwę, od spodu żółtozieloną, i lekko pachną. Zimą mogą przyjmować pomarańczowozielony odcień.

Wiosną, w marcu i kwietniu, pojawiają się niepozorne, zielonożółte, intensywnie pachnące kwiaty bez płatków, zapylane przez owady. Roślina jest jednopienna. Owocem jest trójklapowa torebka o średnicy około 8 mm, która brunatnieje i pęka, uwalniając błyszczące czarne nasiona.

W naturze bukszpan rośnie na glebach wapiennych, jako podszyt lasów bukowych i w suchych, otwartych zaroślach górskich. Jego zasięg obejmuje zachodnią i południową Europę, północno-zachodnią Afrykę oraz południowo-zachodnią Azję.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Bukszpan toleruje stanowisko od słonecznego do półcienistego. Najlepiej osłonić go przed wysuszającym zimowym wiatrem i pełnym zimowym słońcem, bo od nich liście brązowieją lub nabierają pomarańczowego koloru.

Podlewanie

Młode rośliny podlewaj regularnie i dobrze ściółkuj glebę. Starsze egzemplarze są dość odporne na suszę, ale płytki, gęsty system korzeniowy źle znosi przesuszenie. Więcej wody potrzebuje w czerwcu, lipcu i sierpniu.

Gleba i przesadzanie

Bukszpan dostosowuje się do wielu gleb: gliniastych, piaszczystych, próchnicznych i zasadowych. Musi mieć jednak dobry drenaż i wilgotne, ale przepuszczalne podłoże. Najlepiej czuje się na glebie obojętnej do wapiennej, o pH około 6,5–8.

Rośliny w donicach przesadza się w kwietniu.

Nawożenie

W kwietniu i maju dawaj niewielką porcję zrównoważonego nawozu wolno działającego. Dobrze jest też wyściółkować glebę kompostem.

Cięcie

Przycinaj lub przerzedzaj krzew po wiosennym wzroście, w maju, czerwcu lub sierpniu. Nie tnij zbyt wcześnie na wiosnę ani późno latem. Bukszpan dobrze znosi formowanie i strzyżenie, dlatego nadaje się na żywopłoty i figury.

Sadzenie

Sadź w kwietniu, maju, wrześniu lub październiku. Nie sadź zbyt głęboko. Ściółka o grubości kilku centymetrów utrzymuje płytkie korzenie w chłodzie i wilgoci.

Bukszpan nadaje się do uprawy w pojemnikach, także na balkonie.

Zimowanie

Bukszpan jest mrozoodporny. Zimą strząsaj ciężki śnieg z gałęzi, a na odsłoniętych stanowiskach osłaniaj krzewy przed zimnym wiatrem. Okres spoczynku trwa od listopada do lutego.

Rozmnażanie

Bukszpan rozmnaża się przez sadzonki pędowe, odkłady i nasiona. Najlepszy czas to lipiec, sierpień i wrzesień.

Szkodniki i choroby

Do szkodników bukszpanu należą ćma bukszpanowa, miodówka bukszpanowa i przędziorki. Z chorób występują zamieranie pędów bukszpanu (box blight) oraz choroba wywoływana przez Volutellę.

Objedzone liście i pajęczyna na pędach wskazują na gąsienice ćmy bukszpanowej. Zbieraj je ręcznie lub opryskaj roślinę preparatem z Bacillus thuringiensis.

Brązowe, zamierające fragmenty krzewu to zwykle objaw choroby grzybowej. Usuń porażone pędy i popraw przewiewność krzewu.

Brązowe lub pomarańczowe liście mogą też wynikać z zimowego słońca, wiatru albo soli. Pomaga osłona i ściółka.

Bezpieczeństwo

Toksyczne dla kotów i psów
Koty
Trująca
Psy
Trująca
Konie
Trująca

Bukszpan jest trujący dla kotów, psów i koni, a dla ludzi lekko trujący. Toksyczne są liście i łodygi, które zawierają alkaloidy steroidowe (m.in. cyklobuksynę). U psów i kotów objawami są wymioty i biegunka. U koni występują kolka, biegunka, niewydolność oddechowa i drgawki. Kontakt z rośliną może wywołać zapalenie skóry. Tradycyjnie liście stosowano jako środek na gorączkę i zamiennik chininy, ale dziś robi się to rzadko z powodu działań niepożądanych. To wyłącznie informacja, nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości skonsultuj się z weterynarzem lub lekarzem.

Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox

Dla Twojej rośliny

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy przycinać bukszpan?Po wiosennym wzroście, czyli w maju, czerwcu lub sierpniu. Nie tnij go zbyt wcześnie na wiosnę ani późno latem.
Czy bukszpan jest trujący dla psów i kotów?Tak, liście i łodygi są toksyczne dla psów i kotów. Mogą wywołać wymioty i biegunkę. W razie wątpliwości skontaktuj się z weterynarzem.
Czy bukszpan jest mrozoodporny?Tak, bukszpan wieczniezielony jest mrozoodporny. Na odsłoniętych stanowiskach osłaniaj go przed zimnym wiatrem i strząsaj z niego ciężki śnieg.
Dlaczego liście bukszpanu brązowieją lub robią się pomarańczowe?Przyczyną bywa zimowe słońce, wiatr lub sól. Pomaga osłona i ściółka. Brązowe, zamierające place mogą jednak oznaczać chorobę grzybową.
Jak zwalczać ćmę bukszpanową?Gąsienice zbieraj ręcznie albo opryskaj krzew preparatem z Bacillus thuringiensis. Objawem są objedzone liście i pajęczyna na pędach.
Czy bukszpan można uprawiać w donicy?Tak, bukszpan nadaje się do uprawy w pojemnikach, także na balkonie. Rośliny w donicach przesadza się w kwietniu.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony