Pekan
Carya illinoinensis · Juglandaceae
Inne nazwy: orzesznik pekan, orzech pekan, orzesznik jadalny, orzesznik pekanowaty
Orzesznik pekan (Carya illinoinensis), zwany też pekanem lub orzechem pekan, to bardzo duże drzewo liściaste z rodziny orzechowatych. Daje jadalne orzechy pekan, ale wymaga słonecznego miejsca, dużo wody i sporo przestrzeni. W naszym klimacie jest mrozoodporny i na zimę nie wymaga okrywania.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Wysokie
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 20–32 °C, min. -29 °C
- Trudność uprawy
- Średnio wymagająca
- Wysokość
- 21–40 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Charakterystyka orzesznika pekan
To wolno rosnące drzewo liściaste o szerokiej, symetrycznej, owalnej koronie i masywnych, wzniesionych konarach. Na starych drzewach dolne gałęzie zwisają. Dorasta do 21–40 m wysokości, a korona może mieć 12–23 m szerokości.
Liście są złożone, pierzaste, o długości 30–45 cm, z 9–17 lancetowatych, piłkowanych listków. Latem są zielone, jesienią żółkną. Kwiaty są niepozorne: żółtozielone kotki męskie o długości około 10 cm i krótkie kwiaty żeńskie rosną na tym samym drzewie w kwietniu i maju. Owocem jest owalny, okryty łupiną pestkowiec, który jesienią pęka na cztery części i uwalnia jadalny orzech o cienkiej skorupie.
W naturze drzewo rośnie w południowo-środkowej części Stanów Zjednoczonych, od Illinois i Indiany po Teksas, oraz w północnym i środkowym Meksyku, zwykle w dolinach rzecznych na wilgotnych, żyznych i przepuszczalnych glebach. Uprawa jest średnio trudna.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Orzesznik pekan rośnie najlepiej w pełnym słońcu, choć toleruje półcień. Ze względu na rozmiary dorosłego drzewa trzeba zostawić mu dużo wolnego miejsca na koronę. To drzewo do uprawy w gruncie, nie w pojemniku.
Podlewanie
Zapotrzebowanie na wodę jest duże, a tolerancja na suszę niska. W sezonie wegetacyjnym drzewo potrzebuje dużych ilości wody, szczególnie by zawiązać orzechy. Najwięcej podlewania wymagają czerwiec, lipiec i sierpień.
Gleba
Najlepsza jest głęboka, żyzna, wilgotna, ale przepuszczalna gleba. Drzewo toleruje gleby gliniaste, piaszczyste i próchniczne. Odpowiednie pH mieści się w przedziale około 5,5–7,5.
Nawożenie
Orzesznik ma wysokie wymagania pokarmowe. Nawozi się go co roku wiosną, w marcu i kwietniu. Często potrzebny jest też cynk.
Cięcie
Drzewo wymaga niewiele cięcia. Wystarczy usunąć gałęzie martwe, połamane lub chore. Najlepszy termin to styczeń i luty, czyli okres spoczynku.
Sadzenie i zapylanie
Sadzenie najlepiej planować w marcu, kwietniu lub październiku. Wybierz słoneczne miejsce z zapasem przestrzeni na bardzo dużą koronę.
Drzewo jest wiatropylne i ma kwiaty obu płci, ale dla lepszego zapylenia warto posadzić co najmniej dwie pasujące do siebie odmiany.
Zimowanie
Orzesznik pekan jest w pełni mrozoodporny. Wytrzymuje temperatury do około -29°C, a typowe minimum zimowe w naszym klimacie to około -20°C. Po zakorzenieniu się drzewa okrywanie nie jest potrzebne. Okres spoczynku przypada na listopad, grudzień, styczeń i luty.
Rozmnażanie
Drzewo rozmnaża się z nasion lub przez szczepienie. Nasiona wysiewa się w październiku i listopadzie. Szczepienie przypada na sierpień. Odmiany owocujące rozmnaża się zwykle przez szczepienie.
Szkodniki i choroby
Do szkodników orzesznika należą pekanowiec orzechowy (pecan weevil), zwójka orzechowa (pecan nut casebearer), mszyce i hickory shuckworm. Z chorób występują parch pekanu (pecan scab), antraknoza i guzowatość korzeni (crown gall). Regularnie oglądaj liście i owoce, by wcześnie zauważyć objawy.
Zbiór i zastosowanie
Orzechy zbiera się w październiku i listopadzie, gdy łupina pęka jesienią na cztery części. Jada się je jako przekąskę i wykorzystuje do pralin oraz ciasta pekan (pecan pie). Orzechy są też pokarmem dla wiewiórek, ptaków i innych zwierząt.















































































