Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Orzech czarny

Juglans nigra · Juglandaceae

Inne nazwy: orzech amerykański

Toksyczne dla zwierząt · szczegóły ↓

Orzech czarny, czyli orzech amerykański (Juglans nigra), to duże, szybko rosnące drzewo liściaste o ozdobnej koronie i jadalnych orzechach. W polskim klimacie jest w pełni mrozoodporny, ale wymaga dużo miejsca i przemyślanego sąsiedztwa, bo jego korzenie i liście wydzielają juglon.

Światło
Pełne słońce, Słońce do półcienia
Podlewanie
Umiarkowane
Wilgotność powietrza
Umiarkowana
Temperatura
10–28 °C, min. -33 °C
Trudność uprawy
Średnio wymagająca
Wysokość
15–40 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

WysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieZbioryOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda orzech czarny

Orzech czarny to drzewo liściaste, które zwykle osiąga około 15–40 m wysokości. Pochodzi ze środkowej i wschodniej części Ameryki Północnej, od południowego Ontario po Georgię i północną Florydę, a na zachodzie po Teksas. W naturze rośnie zwykle w żyznych dolinach rzecznych, pasach nadrzecznych, wilgotnych zagłębieniach i na dolnych partiach zboczy.

W zwartym drzewostanie tworzy wysoki, prosty pień. Na otwartej przestrzeni ma krótszy pień i szeroką, zaokrągloną, ażurową koronę. Liście są duże, pierzasto złożone, mają 30–60 cm długości i 15–23 ząbkowane listki. Rozwijają się późno, a opadają wcześnie. Jesienią przebarwiają się na żółto.

Jest rośliną jednopienną. W kwietniu i maju pojawiają się zwisające, żółtozielone kotki męskie oraz krótkie kwiatostany żeńskie na końcach pędów. Kwiaty są zapylane przez wiatr i pachną. Owocem jest okrągły orzech w mięsistej, żółtozielonej łupinie, który dojrzewa jesienią.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Orzech czarny potrzebuje pełnego słońca, toleruje półcień, ale pełnego cienia nie znosi. Ponieważ szybko rośnie i tworzy szeroką koronę, wybierz miejsce z dużym zapasem przestrzeni, z dala od roślin wrażliwych na juglon.

Podlewanie

Drzewo lubi glebę wilgotną i żyzną. Najwięcej wody potrzebuje w czerwcu, lipcu i sierpniu, szczególnie młode okazy. Dorosłe drzewa są dość odporne na suszę.

Gleba

Najlepsza jest głęboka, żyzna, wilgotna, ale przepuszczalna gleba. Drzewo rośnie na glebach piaszczystych, gliniastych, próchnicznych oraz na piaskach gliniastych, zwykle przy odczynie około pH 5,5–7,5. Na ubogich stanowiskach rośnie słabo. Bardzo głęboki korzeń palowy sprawia, że drzewo nie nadaje się do uprawy w pojemniku.

Nawożenie

Jeśli drzewo rośnie na mało żyznej glebie, warto je nawozić w marcu i kwietniu. Na ubogich stanowiskach wzrost jest słaby, więc dobrze przygotowana, żyzna gleba ma tu większe znaczenie niż późniejsze dokarmianie.

Cięcie

Drzewo przycina się w okresie spoczynku, w styczniu oraz w listopadzie i grudniu.

Sadzenie

Sadź młode drzewka, bo głęboki korzeń palowy utrudnia przesadzanie starszych okazów. Termin sadzenia to marzec i kwiecień albo październik i listopad.

Ze względu na juglon nie sadź orzecha obok roślin wrażliwych, takich jak pomidory, azalie czy jabłonie.

Zimowanie

Orzech czarny jest w pełni mrozoodporny i znosi temperatury do około -33°C, a typowe zimowe minima w naszym klimacie wynoszą około -20°C. Zimą, w styczniu, lutym, listopadzie i grudniu, drzewo odpoczywa i nie wymaga osłon.

Rozmnażanie

Orzech czarny rozmnaża się zwykle z nasion lub przez szczepienie. Nasiona wysiewa się w październiku i listopadzie.

Problemy i szkodniki

Największym wyzwaniem jest juglon. Jeśli pobliskie rośliny więdną lub zamierają, przyczyną mogą być substancje wydzielane przez korzenie i opadłe liście. Pod drzewem sadź gatunki odporne, a wrażliwe uprawy trzymaj daleko.

Drzewo mogą atakować m.in. gąsienice orzecha, motyl Hyphantria cunea (fall webworm), połyśnica orzechówka, kwieciak orzechowy, owocówka jabłkóweczka i mszyce. Gdy w łupinach orzechów pojawiają się larwy, szybko usuń zaatakowane owoce. Wśród chorób wymienia się zwykle chorobę tysiąca raków (thousand cankers), raka europejskiego i antraknozę.

Zbiór i zastosowanie

Orzechy zbiera się we wrześniu i październiku. Jadalne jest jądro o wyraźnym, intensywnym smaku. Twarda skorupa i mocno plamiąca łupina utrudniają obróbkę, więc przy zbiorze warto założyć rękawice.

Łupina daje brązowy barwnik. Orzech czarny był też tradycyjnie stosowany w medycynie przez rdzennych Amerykanów.

Bezpieczeństwo

Toksyczne dla zwierząt
Koty
Nietrująca
Psy
Trująca
Konie
Trująca

Substancją czynną jest juglon, obecny w zleżałych orzechach i łupinach, wiórach drewna, korzeniach i liściach. Dla kotów roślina jest nietoksyczna, dla psów toksyczna, dla koni toksyczna, a dla ludzi łagodnie toksyczna. Psy, które zjadły spleśniałe orzechy lub łupiny, mogą mieć drżenia i drgawki. U koni kontakt z wiórami może wywołać ochwat i kolkę. To wyłącznie informacja, a nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości skonsultuj się z weterynarzem lub lekarzem.

Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox

Dla Twojej rośliny

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego pod orzechem czarnym słabo rosną inne rośliny?Korzenie i opadłe liście wydzielają juglon, który może szkodzić sąsiednim roślinom. Pod drzewem sadź gatunki odporne, a wrażliwe uprawy trzymaj z dala.
Czy orzech czarny zimuje w polskim klimacie?Tak, jest w pełni mrozoodporny i znosi temperatury do około -33°C. Typowe zimowe minima wynoszą około -20°C.
Czy orzech czarny można uprawiać w donicy?Nie, głęboki korzeń palowy sprawia, że drzewo nie nadaje się do pojemnika. Najlepiej posadzić młode drzewko w gruncie.
Kiedy zbiera się orzechy z orzecha czarnego?Orzechy dojrzewają jesienią i zbiera się je we wrześniu i październiku. Jadalne jest jądro o intensywnym smaku.
Czy orzech czarny jest trujący dla psów?Dla psów jest toksyczny, zwłaszcza spleśniałe orzechy i łupiny, po których mogą wystąpić drżenia i drgawki. To tylko informacja, w razie wątpliwości zapytaj weterynarza.
Jak rozmnaża się orzech czarny?Zwykle z nasion lub przez szczepienie. Nasiona wysiewa się w październiku i listopadzie.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony