Jarząb pospolity
Sorbus aucuparia · Rosaceae
Inne nazwy: Jarząb zwyczajny
Jarząb pospolity, zwany też jarzębiną (Sorbus aucuparia), to niewielkie drzewo o luźnej koronie, ozdobne przez cały sezon: wiosną kwiatami, jesienią przebarwiającymi się liśćmi i czerwonopomarańczowymi owocami. W polskim klimacie jest w pełni mrozoodporny, a uprawa jest raczej łatwa, o ile drzewo rośnie w chłodnej i wilgotnej glebie.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 10–22 °C, min. -36 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 5–15 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda jarząb pospolity
To drzewo liściaste z rodziny różowatych, osiągające zwykle od 5 do 15 m wysokości. Ma smukły pień i luźną, zaokrągloną koronę, często wielopniową. Liście są nieparzystopierzaste, złożone z 9–15 piłkowanych listków, od góry ciemnozielone, od spodu szarawe.
W maju i czerwcu pojawiają się gęste, szczytowe baldachogrona drobnych, kremowobiałych kwiatów o nieprzyjemnym zapachu. Od sierpnia do października dojrzewają owoce jasnoczerwone do czerwonopomarańczowych, o średnicy około 1 cm. Jesienią liście przebarwiają się na żółto, czerwono i fioletowo.
W naturze rośnie w większości Europy, na górskich zboczach, skrajach lasów i wrzosowiskach, jako krótko żyjący gatunek pionierski. Korzenie są głębokie i szeroko rozrośnięte, a drzewo potrafi wydawać odrosty korzeniowe.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Najlepiej rośnie w pełnym słońcu, ale znosi również umiarkowany cień. Wybierz miejsce chłodne i wilgotne. Jarząb gorzej radzi sobie w upalnych, parnych miejscach i na zbitej glebie, gdzie słabnie i zaczyna chorować.
Podlewanie
Gleba powinna być stale umiarkowanie wilgotna i chłodna. Jarząb słabo znosi suszę, dlatego w czerwcu, lipcu i sierpniu podlewaj go obficiej, zwłaszcza w upały.
Gleba
Odpowiednia jest wilgotna, kwaśna, przepuszczalna ziemia: próchniczna, gliniasta lub gliniasto-piaszczysta, o pH mniej więcej od 5,0 do 6,5. Unikaj zbitego podłoża i miejsc, które mocno się nagrzewają.
Sadzenie
Drzewo sadź w marcu i kwietniu albo w październiku i listopadzie. Wybierz chłodne, wilgotne i słoneczne miejsce, z dala od gorących, parnych zakątków ogrodu.
Nawożenie
Jeśli chcesz drzewo dokarmić, zrób to w marcu lub kwietniu, na początku sezonu wegetacyjnego.
Przycinanie
Drzewo przycinaj w okresie spoczynku: w styczniu i lutym oraz w listopadzie i grudniu. Jeśli końcówki gałęzi wyglądają jak przypalone, może to być zaraza ogniowa. Wytnij wtedy porażone pędy wyraźnie poniżej uszkodzenia.
Zimowanie
Jarząb pospolity jest w pełni mrozoodporny i wytrzymuje temperatury do około -36°C, a typowa zimowa temperatura minimalna w polskim klimacie to około -20°C. Nie wymaga żadnego okrywania.
Rozmnażanie
Można go rozmnażać z nasion, wysiewając je w październiku i listopadzie. To także dobry czas na pozostałe sposoby rozmnażania.
Szkodniki i choroby
Mogą pojawić się mszyce, pilarze, tarczniki i korniki. Z chorób występują zaraza ogniowa, parch, rak drzew, guzowatość korzeni, mączniak prawdziwy i rdza.
Przypalone końcówki pędów: zaraza ogniowa. Wytnij porażone pędy znacznie poniżej uszkodzenia.
Opadanie liści: parch. Zbieraj opadłe liście i popraw cyrkulację powietrza w koronie.
Słabnięcie drzewa na gorącym, suchym stanowisku: to skutek upału i zbitej gleby. Sadź w chłodnej, wilgotnej i luźnej ziemi.
Zbiór i zastosowanie
Owoce zbieraj we wrześniu i październiku. Na surowo są gorzkie, dlatego przed użyciem zamroź je lub ugotuj. Nadają się na galaretkę, dżem, syrop, wino albo jako dodatek do dziczyzny. Tradycyjnie owoce stosowano na dolegliwości układu oddechowego, przeziębienia, reumatyzm i dnę moczanową.
Jarząb jest rośliną miododajną i chętnie odwiedzają go zapylacze. Owoce zjadają liczne gatunki ptaków, więc drzewo dobrze sprawdza się w ogrodzie przyjaznym ptakom śpiewającym.















































































