Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Jarząb pospolity

Sorbus aucuparia · Rosaceae

Inne nazwy: Jarząb zwyczajny

Jarząb pospolity, zwany też jarzębiną (Sorbus aucuparia), to niewielkie drzewo o luźnej koronie, ozdobne przez cały sezon: wiosną kwiatami, jesienią przebarwiającymi się liśćmi i czerwonopomarańczowymi owocami. W polskim klimacie jest w pełni mrozoodporny, a uprawa jest raczej łatwa, o ile drzewo rośnie w chłodnej i wilgotnej glebie.

Światło
Pełne słońce, Słońce do półcienia
Podlewanie
Umiarkowane
Wilgotność powietrza
Umiarkowana
Temperatura
10–22 °C, min. -36 °C
Trudność uprawy
Łatwa
Wysokość
5–15 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

WysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieZbioryOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda jarząb pospolity

To drzewo liściaste z rodziny różowatych, osiągające zwykle od 5 do 15 m wysokości. Ma smukły pień i luźną, zaokrągloną koronę, często wielopniową. Liście są nieparzystopierzaste, złożone z 9–15 piłkowanych listków, od góry ciemnozielone, od spodu szarawe.

W maju i czerwcu pojawiają się gęste, szczytowe baldachogrona drobnych, kremowobiałych kwiatów o nieprzyjemnym zapachu. Od sierpnia do października dojrzewają owoce jasnoczerwone do czerwonopomarańczowych, o średnicy około 1 cm. Jesienią liście przebarwiają się na żółto, czerwono i fioletowo.

W naturze rośnie w większości Europy, na górskich zboczach, skrajach lasów i wrzosowiskach, jako krótko żyjący gatunek pionierski. Korzenie są głębokie i szeroko rozrośnięte, a drzewo potrafi wydawać odrosty korzeniowe.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Najlepiej rośnie w pełnym słońcu, ale znosi również umiarkowany cień. Wybierz miejsce chłodne i wilgotne. Jarząb gorzej radzi sobie w upalnych, parnych miejscach i na zbitej glebie, gdzie słabnie i zaczyna chorować.

Podlewanie

Gleba powinna być stale umiarkowanie wilgotna i chłodna. Jarząb słabo znosi suszę, dlatego w czerwcu, lipcu i sierpniu podlewaj go obficiej, zwłaszcza w upały.

Gleba

Odpowiednia jest wilgotna, kwaśna, przepuszczalna ziemia: próchniczna, gliniasta lub gliniasto-piaszczysta, o pH mniej więcej od 5,0 do 6,5. Unikaj zbitego podłoża i miejsc, które mocno się nagrzewają.

Sadzenie

Drzewo sadź w marcu i kwietniu albo w październiku i listopadzie. Wybierz chłodne, wilgotne i słoneczne miejsce, z dala od gorących, parnych zakątków ogrodu.

Nawożenie

Jeśli chcesz drzewo dokarmić, zrób to w marcu lub kwietniu, na początku sezonu wegetacyjnego.

Przycinanie

Drzewo przycinaj w okresie spoczynku: w styczniu i lutym oraz w listopadzie i grudniu. Jeśli końcówki gałęzi wyglądają jak przypalone, może to być zaraza ogniowa. Wytnij wtedy porażone pędy wyraźnie poniżej uszkodzenia.

Zimowanie

Jarząb pospolity jest w pełni mrozoodporny i wytrzymuje temperatury do około -36°C, a typowa zimowa temperatura minimalna w polskim klimacie to około -20°C. Nie wymaga żadnego okrywania.

Rozmnażanie

Można go rozmnażać z nasion, wysiewając je w październiku i listopadzie. To także dobry czas na pozostałe sposoby rozmnażania.

Szkodniki i choroby

Mogą pojawić się mszyce, pilarze, tarczniki i korniki. Z chorób występują zaraza ogniowa, parch, rak drzew, guzowatość korzeni, mączniak prawdziwy i rdza.

Przypalone końcówki pędów: zaraza ogniowa. Wytnij porażone pędy znacznie poniżej uszkodzenia.

Opadanie liści: parch. Zbieraj opadłe liście i popraw cyrkulację powietrza w koronie.

Słabnięcie drzewa na gorącym, suchym stanowisku: to skutek upału i zbitej gleby. Sadź w chłodnej, wilgotnej i luźnej ziemi.

Zbiór i zastosowanie

Owoce zbieraj we wrześniu i październiku. Na surowo są gorzkie, dlatego przed użyciem zamroź je lub ugotuj. Nadają się na galaretkę, dżem, syrop, wino albo jako dodatek do dziczyzny. Tradycyjnie owoce stosowano na dolegliwości układu oddechowego, przeziębienia, reumatyzm i dnę moczanową.

Jarząb jest rośliną miododajną i chętnie odwiedzają go zapylacze. Owoce zjadają liczne gatunki ptaków, więc drzewo dobrze sprawdza się w ogrodzie przyjaznym ptakom śpiewającym.

Dla Twojej rośliny

Najczęściej zadawane pytania

Czy jarzębina jest odporna na mróz?Tak, jarząb pospolity jest w pełni mrozoodporny i znosi temperatury do około -36°C, więc w polskich zimach nie wymaga okrywania.
Kiedy sadzić jarząb pospolity?Najlepiej w marcu i kwietniu albo w październiku i listopadzie, w chłodnym, wilgotnym i słonecznym miejscu.
Kiedy dojrzewają owoce jarzębiny?Owoce dojrzewają od sierpnia do października, a zbiera się je głównie we wrześniu i październiku.
Jak przygotować owoce jarzębiny do jedzenia?Na surowo są gorzkie, więc przed użyciem warto je zamrozić lub ugotować. Potem nadają się na galaretkę, dżem, syrop, wino albo do dziczyzny.
Kiedy przycinać jarząb pospolity?W okresie spoczynku, czyli w styczniu i lutym oraz w listopadzie i grudniu.
Dlaczego liście jarzębiny opadają lub zasychają na końcach gałęzi?Częstą przyczyną jest parch (opadanie liści) albo zaraza ogniowa (przypalone końcówki pędów). Przyczyną może być też upał i zbita gleba.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony