Kwitnąca lawenda (Lavandula) z fioletowymi kłosami kwiatów

Zdjęcie: Mnalis, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Zdjęcie: 運転太郎, CC BY 3.0, Wikimedia Commons

Zdjęcie: Juan Emilio Prades Bel, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Zdjęcie: Juan Emilio Prades Bel, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Zdjęcie: Tiomax80, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Zdjęcie: Iurie Nistor, CC0, Wikimedia Commons

Zioła Krzewy Byliny

Lawenda

Lavandula · Lamiaceae

Inne nazwy: lawendy

Lawenda (Lavandula), nazywana też lavandulą, to zimozielony półkrzew o szarozielonych, aromatycznych liściach i fioletowych kłosach kwiatów. W polskim klimacie najlepiej uprawiać ją w pojemniku na balkonie, w pełnym słońcu i w przepuszczalnym podłożu.

Światło: Pełne słońce
Podlewanie: Niskie
Wilgotność powietrza: Niska
Temperatura: 15–28 °C, min. -15 °C
Trudność uprawy: Średnio wymagająca
Wysokość: 0,3–1,2 m

Gatunki i odmiany

Lawenda wąskolistna

Lavandula angustifolia

Pełne słońce
Niskie

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuSadzenie do gruntuPrzesadzaniePrzycinanieRozmnażanieKwitnienieZbioryOchrona przed mrozemOkres spoczynku

Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda lawenda

Lawenda tworzy zwarty, wielopędowy, kopulasty półkrzew o wysokości od 30 do 120 cm i szerokości 30–60 cm. Rośnie w umiarkowanym tempie. Liście są zwykle szarozielone, delikatnie owłosione i pachnące olejkami eterycznymi, a w zależności od gatunku całobrzegie, ząbkowane lub wcięte.

Kwiaty są rurkowate, zebrane w okółki na kłosach wyrastających nad listowie. Występują w kolorach fioletowym, niebieskim i białym, często z barwnymi przysadkami. Intensywnie pachną i chętnie odwiedzają je pszczoły. W naturze lawenda rośnie na suchych, słonecznych, skalistych lub piaszczystych stokach regionu śródziemnomorskiego. To podpowiada, jakich warunków potrzebuje w uprawie. Uprawa jest umiarkowanie trudna.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Lawenda wymaga pełnego słońca. Najlepiej sprawdza się na słonecznym balkonie lub w widnym miejscu w domu. W upalne lata przyda się jej lekki cień w godzinach popołudniowych. Ważna jest dobra cyrkulacja powietrza.

Podlewanie

Lawenda dobrze znosi suszę. Po zakorzenieniu podlewaj ją oszczędnie i dopiero wtedy, gdy podłoże przeschnie. Mokre podłoże prowadzi do gnicia korzeni. Wysoka wilgotność powietrza nie jest jej potrzebna.

Podłoże i przesadzanie

Potrzebuje bardzo przepuszczalnego, żwirowatego podłoża o pH około 6,0–8,0. Dobrze rośnie w ziemi piaszczystej, żwirowej, gliniasto-piaszczystej i zasadowej. W doniczce dodaj do ziemi grys lub perlit. Unikaj kwaśnej, ciężkiej gleby gliniastej. Pojemnik musi mieć otwory odpływowe. Przesadzaj w kwietniu.

Nawożenie

Lawenda potrzebuje niewiele nawozu, a często wcale. Zbyt żyzne podłoże obniża aromat i ogranicza kwitnienie.

Przycinanie

Przycinaj lekko wiosną, gdy minie ryzyko przymrozków, a przekwitłe kwiatostany usuwaj na bieżąco. Zabiegi możesz wykonywać od kwietnia do sierpnia. Nie tnij starych, zdrewniałych i gołych pędów. Brak regularnego cięcia prowadzi do zdrewnienia i rzadkiego wzrostu, dlatego przycinaj roślinę co roku po kwitnieniu.

Sadzenie

Sadź w kwietniu lub maju na słonecznym, przewiewnym stanowisku. Zachowaj odstęp około 45 cm. Nie używaj organicznej ściółki wokół podstawy pędów.

Zimowanie

Lawenda wytrzymuje temperatury do około -15°C, a typowe zimowe minimum w Polsce sięga około -20°C. Dlatego nie należy jej traktować jako rośliny w pełni mrozoodpornej w gruncie. Uprawiaj ją w pojemniku i chroń przed mrozem od listopada do marca. W okresie spoczynku, czyli od listopada do lutego, roślina odpoczywa.

Rozmnażanie

Lawendę rozmnażasz z sadzonek pędowych, z nasion lub przez odkłady. Nasiona wysiewaj w pomieszczeniu w lutym i marcu. Sadzonki i odkłady przygotowuj w czerwcu i lipcu.

Problemy

Najczęstszy kłopot to zgnilizna korzeni. Roślina żółknie lub wiotczeje przy podstawie, gdy podłoże jest zbyt mokre. Popraw drenaż, dodaj grys i nie przykrywaj pędów ściółką. Może pojawić się także plamistość liści. Rzadki, zdrewniały pokrój to skutek braku cięcia.

Zbiór i zastosowanie

Kwiaty zbieraj w czerwcu i lipcu. Kwiaty i liście dodają smaku herbatom, wypiekom i mieszankom ziół, ale używaj ich oszczędnie. Lawenda nadaje się też na kwiat cięty. Olejek lawendowy jest szeroko stosowany w perfumerii, mydłach i kosmetykach, a roślina bywa tradycyjnie wykorzystywana w medycynie ludowej.