Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Cząber

Satureja hortensis · Lamiaceae

Inne nazwy: cząber ogrodowy, Satureia hortensis

Bezpieczna dla kotów i psów · szczegóły ↓

Cząber to jednoroczne, pachnące zioło o pieprznym smaku, łatwe w uprawie na słonecznej rabacie i w donicy. Nie przetrwa polskiej zimy, ale wysiewa się go co wiosnę, a pierwsze zbiory są możliwe już po około dwóch miesiącach od siewu.

Światło
Pełne słońce
Podlewanie
Niskie
Wilgotność powietrza
Niska
Temperatura
15–28 °C, min. 0 °C
Trudność uprawy
Łatwa
Wysokość
30–60 cm

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuWysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieWięcej wodyKwitnienieZbioryOchrona przed mrozemOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Cząber – opis rośliny

Cząber (cząber ogrodowy, Satureja hortensis) należy do rodziny jasnotowatych. W naturze pochodzi z południowo-wschodniej Europy i zachodniej Azji, od Bałkanów i Włoch po Turcję, Krym, Kaukaz i Kazachstan. Rośnie tam na suchych, żwirowych i kamienistych zboczach, do około 1500 m n.p.m.

To jednoroczne zioło o pokroju wyprostowanym i krzaczastym, z licznymi pędami. Rośnie szybko i osiąga 30–60 cm wysokości. Liście są wąskie, równowąskie lub lancetowate, mają około 2 cm długości, są brązowozielone, gruczołkowato punktowane i lekko owłosione. Cała roślina intensywnie pachnie.

Od lipca do września pojawiają się drobne, rurkowate kwiaty zebrane w skupienia w kątach liści, liliowe, różowe lub białe. Chętnie odwiedzają je pszczoły. Po kwitnieniu powstają małe, jasnobrązowe, podłużnie jajowate rozłupki.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Cząber potrzebuje pełnego słońca. W cieniu rośnie słabo, a pędy wyciągają się i łatwo gniją. Wybierz więc najjaśniejsze, ciepłe miejsce w ogrodzie, na przykład obok grządki z fasolą, do której zioło świetnie pasuje w kuchni.

Podlewanie

Cząber lubi umiarkowanie wilgotną glebę, ale nie znosi gruntu mokrego ani zalewanego. Podlewaj więc oszczędnie, dopiero gdy wierzchnia warstwa podłoża przeschnie. Suszę roślina znosi średnio dobrze.

Nieco obficiej podlewaj w lipcu i sierpniu, gdy roślina kwitnie i rośnie najintensywniej.

Gleba

Najlepsza jest żyzna, lekka i przepuszczalna ziemia. Cząber nie jest wybredny: rośnie w glebach gliniastych, próchnicznych i zasadowych, byle woda nie zalegała w podłożu. W donicy zadbaj o otwory odpływowe.

Siew i sadzenie

Nasiona wysiewa się wcześnie na wiosnę, w kwietniu i maju, wprost do gruntu. Jeśli chcesz przyspieszyć uprawę, wysiej je do skrzynek w domu w marcu i kwietniu, a rozsadę wysadź na miejsce stałe w maju i czerwcu.

Młode rośliny w kwietniu i maju trzeba chronić przed przymrozkami, bo cząber nie jest mrozoodporny.

Cięcie

Gdy pojawiają się pąki kwiatowe, przytnij pędy. W czerwcu i lipcu takie cięcie pobudza roślinę do wytworzenia nowych, świeżych liści.

Zimowanie

Cząber jest rośliną jednoroczną i nie jest mrozoodporny. Najniższa temperatura, jaką wytrzyma, to około 0°C, a zimą w Polsce bywa znacznie chłodniej. Nie ma sensu go zimować: co wiosnę wysiewaj go na nowo, a nasiona zbierz i zachowaj na kolejny sezon.

Rozmnażanie

Cząber rozmnaża się wyłącznie z nasion. Wysiewa się je w kwietniu i maju, a do uprawy pod osłoną w marcu i kwietniu.

Problemy w uprawie

Gnijące lub wyciągnięte, wiotkie rośliny to zwykle skutek mokrej gleby albo zbyt cienistego miejsca. Rozwiązaniem jest pełne słońce i dobrze przepuszczalne podłoże.

Zbiór i zastosowanie

Zbiory trwają od czerwca do września, a pierwsze liście można ścinać po około dwóch miesiącach od siewu. Jadalne są liście i kwiaty.

Cząber ma pieprzny, lekko ostry smak. Pasuje do fasoli, mięs i zup, wchodzi też w skład ziół prowansalskich. Można go używać świeżego lub suszonego.

Tradycyjnie stosowany jest przy dolegliwościach trawiennych i jako środek wiatropędny. Kwiaty przyciągają pszczoły, trzmiele, bzygowate i inne pożyteczne owady, a roślina jest odporna na zgryzanie przez jelenie.

Bezpieczeństwo

Bezpieczna dla kotów i psów
Koty
Nietrująca
Psy
Nietrująca
Konie
Nietrująca

Cząber nie jest trujący dla kotów, psów, koni ani ludzi. Roślina nie ma części toksycznych i nie zawiera substancji toksycznych. To wyłącznie informacja, a nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości zapytaj weterynarza lub lekarza.

Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox

Dla Twojej rośliny

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy siać cząber?Do gruntu wysiewa się go w kwietniu i maju. Rozsadę można przygotować w domu w marcu i kwietniu, a na miejsce stałe wysadzić w maju i czerwcu.
Czy cząber jest byliną?Nie, cząber ogrodowy to roślina jednoroczna i nie jest mrozoodporny. Co wiosnę trzeba go wysiać ponownie, a nasiona można zebrać na następny rok.
Kiedy zbierać cząber?Od czerwca do września, a pierwsze zbiory są możliwe po około dwóch miesiącach od siewu. Zbiera się liście i kwiaty.
Jakie stanowisko lubi cząber?Pełne słońce i lekką, przepuszczalną glebę. W cieniu i na mokrym podłożu rośliny wyciągają się i gniją.
Do jakich potraw pasuje cząber?Do fasoli, mięs i zup, wchodzi też w skład ziół prowansalskich. Używa się go świeżego lub suszonego.
Czy cząber jest bezpieczny dla psów i kotów?Według dostępnych danych cząber nie jest trujący dla psów, kotów, koni ani ludzi. To tylko informacja, w razie wątpliwości zapytaj weterynarza lub lekarza.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony