Cząber
Satureja hortensis · Lamiaceae
Inne nazwy: cząber ogrodowy, Satureia hortensis
Cząber to jednoroczne, pachnące zioło o pieprznym smaku, łatwe w uprawie na słonecznej rabacie i w donicy. Nie przetrwa polskiej zimy, ale wysiewa się go co wiosnę, a pierwsze zbiory są możliwe już po około dwóch miesiącach od siewu.
- Światło
- Pełne słońce
- Podlewanie
- Niskie
- Wilgotność powietrza
- Niska
- Temperatura
- 15–28 °C, min. 0 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 30–60 cm
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Cząber – opis rośliny
Cząber (cząber ogrodowy, Satureja hortensis) należy do rodziny jasnotowatych. W naturze pochodzi z południowo-wschodniej Europy i zachodniej Azji, od Bałkanów i Włoch po Turcję, Krym, Kaukaz i Kazachstan. Rośnie tam na suchych, żwirowych i kamienistych zboczach, do około 1500 m n.p.m.
To jednoroczne zioło o pokroju wyprostowanym i krzaczastym, z licznymi pędami. Rośnie szybko i osiąga 30–60 cm wysokości. Liście są wąskie, równowąskie lub lancetowate, mają około 2 cm długości, są brązowozielone, gruczołkowato punktowane i lekko owłosione. Cała roślina intensywnie pachnie.
Od lipca do września pojawiają się drobne, rurkowate kwiaty zebrane w skupienia w kątach liści, liliowe, różowe lub białe. Chętnie odwiedzają je pszczoły. Po kwitnieniu powstają małe, jasnobrązowe, podłużnie jajowate rozłupki.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Cząber potrzebuje pełnego słońca. W cieniu rośnie słabo, a pędy wyciągają się i łatwo gniją. Wybierz więc najjaśniejsze, ciepłe miejsce w ogrodzie, na przykład obok grządki z fasolą, do której zioło świetnie pasuje w kuchni.
Podlewanie
Cząber lubi umiarkowanie wilgotną glebę, ale nie znosi gruntu mokrego ani zalewanego. Podlewaj więc oszczędnie, dopiero gdy wierzchnia warstwa podłoża przeschnie. Suszę roślina znosi średnio dobrze.
Nieco obficiej podlewaj w lipcu i sierpniu, gdy roślina kwitnie i rośnie najintensywniej.
Gleba
Najlepsza jest żyzna, lekka i przepuszczalna ziemia. Cząber nie jest wybredny: rośnie w glebach gliniastych, próchnicznych i zasadowych, byle woda nie zalegała w podłożu. W donicy zadbaj o otwory odpływowe.
Siew i sadzenie
Nasiona wysiewa się wcześnie na wiosnę, w kwietniu i maju, wprost do gruntu. Jeśli chcesz przyspieszyć uprawę, wysiej je do skrzynek w domu w marcu i kwietniu, a rozsadę wysadź na miejsce stałe w maju i czerwcu.
Młode rośliny w kwietniu i maju trzeba chronić przed przymrozkami, bo cząber nie jest mrozoodporny.
Cięcie
Gdy pojawiają się pąki kwiatowe, przytnij pędy. W czerwcu i lipcu takie cięcie pobudza roślinę do wytworzenia nowych, świeżych liści.
Zimowanie
Cząber jest rośliną jednoroczną i nie jest mrozoodporny. Najniższa temperatura, jaką wytrzyma, to około 0°C, a zimą w Polsce bywa znacznie chłodniej. Nie ma sensu go zimować: co wiosnę wysiewaj go na nowo, a nasiona zbierz i zachowaj na kolejny sezon.
Rozmnażanie
Cząber rozmnaża się wyłącznie z nasion. Wysiewa się je w kwietniu i maju, a do uprawy pod osłoną w marcu i kwietniu.
Problemy w uprawie
Gnijące lub wyciągnięte, wiotkie rośliny to zwykle skutek mokrej gleby albo zbyt cienistego miejsca. Rozwiązaniem jest pełne słońce i dobrze przepuszczalne podłoże.
Zbiór i zastosowanie
Zbiory trwają od czerwca do września, a pierwsze liście można ścinać po około dwóch miesiącach od siewu. Jadalne są liście i kwiaty.
Cząber ma pieprzny, lekko ostry smak. Pasuje do fasoli, mięs i zup, wchodzi też w skład ziół prowansalskich. Można go używać świeżego lub suszonego.
Tradycyjnie stosowany jest przy dolegliwościach trawiennych i jako środek wiatropędny. Kwiaty przyciągają pszczoły, trzmiele, bzygowate i inne pożyteczne owady, a roślina jest odporna na zgryzanie przez jelenie.
Bezpieczeństwo
Bezpieczna dla kotów i psów- Koty
- Nietrująca
- Psy
- Nietrująca
- Konie
- Nietrująca
Cząber nie jest trujący dla kotów, psów, koni ani ludzi. Roślina nie ma części toksycznych i nie zawiera substancji toksycznych. To wyłącznie informacja, a nie porada weterynaryjna ani medyczna. W razie wątpliwości zapytaj weterynarza lub lekarza.
Źródło: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox









































































































