Aksamitka rozpierzchła
Tagetes erecta · Asteraceae
Inne nazwy: aksamitka wzniesiona, Aksamitek wzniesiony, Szarańcza wzniesiona, Szarańcza wielkokwiatowa
Aksamitka rozpierzchła, zwana też aksamitką wzniesioną, to łatwa jednoroczna roślina o dużych, pomponowatych kwiatach, które pojawiają się od czerwca aż do pierwszych przymrozków. Lubi słońce i równomiernie wilgotną, żyzną glebę. W naszym klimacie nie przezimuje w gruncie, więc co roku uprawia się ją od nowa z nasion.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 18–28 °C, min. 0 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 0,3–1 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda aksamitka rozpierzchła
Aksamitka rozpierzchła (Tagetes erecta) należy do rodziny astrowatych. Pochodzi z Meksyku i Gwatemali, a dziś jest szeroko uprawiana i dziczeje w wielu miejscach na świecie. W naturze rośnie na terenach przekształconych przez człowieka, na wysokości 800–2300 m n.p.m.
To roślina zielna o wzniesionym, krzaczastym pokroju. Dorasta zwykle do 30–100 cm wysokości i 30–60 cm szerokości. Łodyga jest żebrowana, lekko zdrewniała i aromatyczna. Zielone liście są pierzasto dzielone, mają do 20 cm długości i składają się z 11–17 wąskich, ząbkowanych listków, które pachną po potarciu.
Kwiaty to duże, pełne koszyczki o średnicy 5–15 cm, osadzone na długich szypułkach. Występują w kolorach żółtym, pomarańczowym, kremowym, białym, czerwonym i brązowym. Kwitnienie trwa od początku lata do pierwszych przymrozków (w praktyce od czerwca do października). Po kwitnieniu powstają czarne, równowąskie niełupki o długości 7–10 mm.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Najobficiej kwitnie w pełnym słońcu. Znosi lekki cień w godzinach popołudniowych, ale pełnego cienia nie lubi. Wysokie odmiany warto osłonić od wiatru albo podeprzeć, bo ciężkie kwiaty łatwo łamią łodygi.
Aksamitka dobrze rośnie także w pojemnikach, więc nadaje się na balkon i taras.
Podlewanie
Najlepiej czuje się w glebie równomiernie wilgotnej, choć krótkie okresy suszy zniesie. Podlewaj ją u nasady, nie na kwiaty, bo mokre kwiatostany łatwiej chorują. Więcej wody potrzebuje w lipcu i sierpniu.
Podłoże
Aksamitka dostosowuje się do większości gleb: gliniastych, piaszczystych, próchnicznych. Najlepsza jest jednak żyzna, bogata w materię organiczną, wilgotna, ale przepuszczalna ziemia o pH około 6,0–7,5.
Nawożenie
Nawozić warto w czerwcu i lipcu, gdy roślina nabiera siły przed głównym kwitnieniem.
Cięcie i usuwanie przekwitłych kwiatów
Przekwitłe kwiatostany usuwaj od razu. Ciężkie, mokre od deszczu kwiaty potrafią złamać łodygę. Młode rośliny warto przycinać (pinczować), by się bardziej krzewiły. Cięcie przypada głównie na lipiec i sierpień.
Siew i sadzenie
Nasiona wysiewa się do pojemników w domu w marcu i kwietniu, mniej więcej 6–8 tygodni przed ostatnim przymrozkiem. Na miejsce stałe rośliny sadzi się po przymrozkach, w maju lub czerwcu. Siew bezpośrednio do gruntu przeprowadza się w maju.
W kwietniu, maju, wrześniu i październiku miej pod ręką agrowłókninę, bo młode rośliny i późne kwiaty trzeba chronić przed przymrozkiem. Wysokie odmiany od początku sadź przy podporze lub w miejscu osłoniętym od wiatru.
Zimowanie
Aksamitka rozpierzchła jest rośliną jednoroczną i nie jest mrozoodporna. Najniższa temperatura, jaką znosi, to około 0°C, a zimowe minima u nas sięgają -20°C. Po pierwszych przymrozkach roślina zamiera, a w następnym sezonie wysiewa się ją na nowo.
Rozmnażanie
Aksamitkę rozmnaża się z nasion. Czas na to przypada od marca do maja.
Problemy i szkodniki
Do szkodników należą wciornastki, ślimaki i przędziorki. Mogą się też pojawić szara pleśń, plamistość liści, mączniak prawdziwy i fytoftoroza.
Złamane łodygi z kwiatami: to skutek ciężkich kwiatów na wietrze lub w deszczu. Podpieraj wysokie odmiany i szybko usuwaj przekwitłe kwiaty.
Delikatna pajęczynka i kropkowane liście: to przędziorki, które pojawiają się w upalną, suchą pogodę. Opryskaj rośliny wodą lub użyj mydła insektycydowego.
Szara pleśń na kwiatach: wynika z nadmiaru wilgoci i zbyt wilgotnego powietrza. Podlewaj u nasady i zadbaj o dobrą cyrkulację powietrza.
Zastosowanie
Aksamitka dobrze nadaje się na kwiat cięty, a kwiaty zbiera się od lipca do września. Jej kwiaty przyciągają motyle, a jelenie rzadko ją podgryzają. Tradycyjnie uprawiali ją Aztekowie do celów leczniczych, obrzędowych i ozdobnych.









































































































