Cynia wytworna
Zinnia elegans · Asteraceae
Cynia wytworna, zwana też po prostu cynią (Zinnia elegans), to łatwa, szybko rosnąca roślina jednoroczna, która kwitnie od lipca do października. W naszym klimacie nie przezimuje na zewnątrz, dlatego co roku wysiewa się ją z nasion. Do udanej uprawy wystarczy dużo słońca, żyzna, przepuszczalna ziemia i rozsądne podlewanie.
- Światło
- Pełne słońce
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 18–30 °C, min. 2 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 30–90 cm
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda cynia wytworna
Cynia pochodzi z Meksyku i Ameryki Środkowej (Gwatemala, Honduras, Salwador, Nikaragua, Belize), ale jest uprawiana, a miejscami dziczeje w wielu innych regionach. Należy do rodziny astrowatych. Nie jest uznawana za gatunek poważnie inwazyjny.
To roślina o wzniesionym, krzaczastym pokroju i sztywnych pędach, zwykle 30–90 cm wysoka i 30–60 cm szeroka. Rośnie szybko. Liście są naprzeciwległe, siedzące, szorstkie, jajowate do eliptycznych, mają mniej więcej 5–10 cm długości, są zielone i obejmują łodygę u nasady. Odmiany z serii Profusion tworzą zwarte, kopulaste kępy.
Kwiaty to duże koszyczki podobne do stokrotek, o średnicy mniej więcej 10–20 cm, osadzone na długich szypułkach. Mogą być pojedyncze lub pełne, a w formach pełnych środek jest mały lub niewidoczny. Występują w kolorze białym, kremowym, żółtym, pomarańczowym, różowym, czerwonym, fioletowym, a nawet zielonym. Kwiaty nie pachną. Po przekwitnięciu w koszyczku powstają suche, jednonasienne niełupki.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Cynia potrzebuje pełnego słońca, czyli co najmniej sześciu godzin bezpośredniego światła dziennie. W cieniu rośnie wyciągnięta i słabo kwitnie. Dobra cyrkulacja powietrza ogranicza mączniaka, więc nie sadź jej zbyt gęsto ani przy ścianie bez przewiewu.
Nadaje się na rabaty, na kwiat cięty, do pojemników i na balkon. Przyciąga pszczoły i motyle, a jelenie zwykle ją omijają.
Podlewanie
Zapotrzebowanie cynii na wodę jest umiarkowane, a tolerancja na suszę średnia. Więcej wody potrzebuje w lipcu i sierpniu. Podlewaj u nasady roślin, nie na liście, bo wilgotne, zagęszczone listowie sprzyja chorobom.
Podłoże
Najlepsza jest żyzna, próchniczna ziemia gliniasta o dobrym drenażu. Cynia toleruje szeroki zakres odczynu, mniej więcej pH 6,0–8,0. W doniczkach i skrzynkach używaj przepuszczalnego podłoża, w którym woda nie stoi.
Nawożenie
Nawoź w czerwcu i lipcu. Nie przesadzaj, bo nadmiar azotu daje wysokie, wiotkie pędy i mało kwiatów.
Przycinanie
Przycinaj wierzchołki młodych roślin (pinczowanie), aby lepiej się krzewiły. Usuwanie przekwitłych kwiatów wydłuża kwitnienie. W przypadku serii Profusion nie jest to potrzebne.
Siew i sadzenie
Nasiona można siać do skrzynek pod osłonami w marcu i kwietniu albo prosto do gruntu w maju, po ostatnich przymrozkach. Rozsadę sadź w maju lub czerwcu, gdy ziemia się ogrzeje. Siewki źle znoszą uszkodzenie korzeni, więc przesadzaj ostrożnie.
Zachowaj odstęp około 30 cm. Młode rośliny warto chronić przed przymrozkami w kwietniu i maju oraz w październiku.
Zimowanie
Cynia nie jest odporna na mróz i uprawia się ją jako roślinę jednoroczną. Na zimę (styczeń, luty, listopad, grudzień) nic nie trzeba robić, bo każdego roku wysiewa się ją na nowo z nasion.
Rozmnażanie
Cynię rozmnaża się z nasion. Siew przypada na marzec–maj.
Choroby i problemy
Cynia bywa porażana przez mączniaka prawdziwego, alternariozę i bakteryjną plamistość liści.
Biały, mączysty nalot na liściach to zwykle mączniak w wilgotnych, zagęszczonych nasadzeniach. Daj roślinom więcej miejsca i przewiewu, podlewaj przy ziemi i wybieraj odmiany odporne.
Mało kwiatów i wysokie, wiotkie pędy oznaczają zwykle za mało słońca lub za dużo azotu. Przenieś rośliny w pełne słońce i ogranicz nawożenie.
Cięcie na bukiety
Cynia dobrze nadaje się na kwiat cięty. Kwiaty można ścinać od lipca do października, czyli przez cały okres kwitnienia.









































































































