Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Dzielżan

Helenium · Asteraceae

Inne nazwy: dzielżan ogrodowy

Dzielżan (helenium, dzielżan ogrodowy) to łatwa w uprawie bylina o kwiatach w odcieniach żółci, pomarańczu i czerwieni, które kwitną od połowy lata do jesieni. Lubi pełne słońce i wilgotną, żyzną glebę, a zimą jest mrozoodporny.

Światło
Pełne słońce
Podlewanie
Umiarkowane
Wilgotność powietrza
Umiarkowana
Temperatura
15–28 °C, min. -30 °C
Trudność uprawy
Łatwa
Wysokość
0,6–1,8 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuWysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieNawożenieWięcej wodyKwitnienieZbioryOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Jak wygląda dzielżan

Dzielżan (Helenium) należy do rodziny astrowatych i pochodzi z Ameryki, od Kanady i USA przez Amerykę Środkową i Karaiby po Andy i południe kontynentu. W naturze rośnie na wilgotnych łąkach, nad brzegami strumieni, na mokrym podłożu i w otwartych, słonecznych miejscach.

To bylina o pokroju wyprostowanym, tworząca kępy z wieloma pędami. Dorasta do 60–180 cm wysokości i 30–60 cm szerokości, rośnie w umiarkowanym tempie. Zielone liście są lancetowate, pojedyncze, ułożone skrętolegle, gruczołkowato punktowane, osadzone na oskrzydlonych łodygach.

Od lipca do października pojawiają się koszyczki podobne do stokrotek, z ząbkowanymi, trójklapowymi kwiatami języczkowymi wokół kopulastego środka, od brązowego do purpurowawego. Kwiaty mają barwy żółte, pomarańczowe, czerwone i brązowe. Owocami są drobne suche niełupki.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Dzielżan potrzebuje pełnego słońca, bo tylko tam kwitnie najobficiej. Dobrze czuje się w miejscach, które przypominają jego naturalne siedliska: na wilgotnych, otwartych rabatach. Wysokie odmiany sadź tak, aby można je było łatwo podeprzeć.

Podlewanie

Glebę utrzymuj równomiernie wilgotną. Do czasu dobrego ukorzenienia podlewaj regularnie, bo wiele form dzielżanu woli wilgoć. Najwięcej wody potrzebuje w czerwcu, lipcu i sierpniu.

Gleba

Najlepsza jest żyzna ziemia bogata w materię organiczną, wilgotna, ale przepuszczalna. Roślina rośnie na glebach próchniczych, gliniastych, ilastych i piaszczystych, o ile nie brakuje im wilgoci i próchnicy.

Nawożenie

Do gleby wmieszaj kompost. W kwietniu i maju dodaj nawóz wieloskładnikowy.

Cięcie i podpieranie

Usuwanie przekwitłych kwiatów przedłuża kwitnienie. Pędy tnij w listopadzie, po zaschnięciu liści, lub w marcu. Wysokie odmiany podpieraj.

Sadzenie i siew

Sadź dzielżan wiosną, w kwietniu i maju, w pełnym słońcu; można też we wrześniu. Zachowaj odstęp około 45 cm. Nasiona wysiewaj do skrzynek w lutym i marcu, a wprost do gruntu w kwietniu i maju.

Kępy dziel co rok lub dwa, aby zachowały witalność.

Zimowanie

Dzielżan jest mrozoodporny i zimuje w gruncie. Gdy liście zaschną, przytnij pędy. Zimą, od listopada do lutego, roślina odpoczywa.

Rozmnażanie

Dzielżan rozmnażaj z nasion oraz przez podział kęp. Podział najlepiej wykonać w marcu lub kwietniu.

Problemy w uprawie

Wysokie pędy bywają wiotkie, zwłaszcza na żyznej glebie. Podeprzyj je lub przyszczypnij pod koniec wiosny.

Jeśli kępa słabnie, zwykle jest zbyt zagęszczona. Pomaga podział co rok lub dwa.

Białe lub plamiste liście wskazują na mączniaka prawdziwego albo plamistość liści. Popraw przewiewność i usuń porażone liście. Wśród chorób dzielżanu wymienia się też rdzę.

Zastosowanie

Dzielżan nadaje się na kwiat cięty; kwiaty zbieraj od lipca do września. Późnym latem i jesienią dostarcza nektaru pszczołom i motylom. Jelenie i króliki zwykle go omijają.

Dawniej z suszonych liści wyrabiano tabakę wywołującą kichanie.

Dla Twojej rośliny

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy kwitnie dzielżan?Dzielżan kwitnie od lipca do października, czyli od połowy lata do jesieni.
Czy dzielżan jest mrozoodporny?Tak, to bylina mrozoodporna, która zimuje w gruncie. Po zaschnięciu liści przytnij pędy.
Jak często dzielić dzielżan?Kępy dziel co rok lub dwa, najlepiej w marcu lub kwietniu, aby roślina nie słabła z powodu zagęszczenia.
Dlaczego pędy dzielżanu się przewracają?Wysokie pędy bywają wiotkie, zwłaszcza na żyznej glebie. Podeprzyj je lub przyszczypnij pod koniec wiosny.
Jakie stanowisko lubi dzielżan?Pełne słońce i wilgotną, żyzną, przepuszczalną glebę bogatą w materię organiczną.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony