Dzielżan
Helenium · Asteraceae
Inne nazwy: dzielżan ogrodowy
Dzielżan (helenium, dzielżan ogrodowy) to łatwa w uprawie bylina o kwiatach w odcieniach żółci, pomarańczu i czerwieni, które kwitną od połowy lata do jesieni. Lubi pełne słońce i wilgotną, żyzną glebę, a zimą jest mrozoodporny.
- Światło
- Pełne słońce
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 15–28 °C, min. -30 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 0,6–1,8 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda dzielżan
Dzielżan (Helenium) należy do rodziny astrowatych i pochodzi z Ameryki, od Kanady i USA przez Amerykę Środkową i Karaiby po Andy i południe kontynentu. W naturze rośnie na wilgotnych łąkach, nad brzegami strumieni, na mokrym podłożu i w otwartych, słonecznych miejscach.
To bylina o pokroju wyprostowanym, tworząca kępy z wieloma pędami. Dorasta do 60–180 cm wysokości i 30–60 cm szerokości, rośnie w umiarkowanym tempie. Zielone liście są lancetowate, pojedyncze, ułożone skrętolegle, gruczołkowato punktowane, osadzone na oskrzydlonych łodygach.
Od lipca do października pojawiają się koszyczki podobne do stokrotek, z ząbkowanymi, trójklapowymi kwiatami języczkowymi wokół kopulastego środka, od brązowego do purpurowawego. Kwiaty mają barwy żółte, pomarańczowe, czerwone i brązowe. Owocami są drobne suche niełupki.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Dzielżan potrzebuje pełnego słońca, bo tylko tam kwitnie najobficiej. Dobrze czuje się w miejscach, które przypominają jego naturalne siedliska: na wilgotnych, otwartych rabatach. Wysokie odmiany sadź tak, aby można je było łatwo podeprzeć.
Podlewanie
Glebę utrzymuj równomiernie wilgotną. Do czasu dobrego ukorzenienia podlewaj regularnie, bo wiele form dzielżanu woli wilgoć. Najwięcej wody potrzebuje w czerwcu, lipcu i sierpniu.
Gleba
Najlepsza jest żyzna ziemia bogata w materię organiczną, wilgotna, ale przepuszczalna. Roślina rośnie na glebach próchniczych, gliniastych, ilastych i piaszczystych, o ile nie brakuje im wilgoci i próchnicy.
Nawożenie
Do gleby wmieszaj kompost. W kwietniu i maju dodaj nawóz wieloskładnikowy.
Cięcie i podpieranie
Usuwanie przekwitłych kwiatów przedłuża kwitnienie. Pędy tnij w listopadzie, po zaschnięciu liści, lub w marcu. Wysokie odmiany podpieraj.
Sadzenie i siew
Sadź dzielżan wiosną, w kwietniu i maju, w pełnym słońcu; można też we wrześniu. Zachowaj odstęp około 45 cm. Nasiona wysiewaj do skrzynek w lutym i marcu, a wprost do gruntu w kwietniu i maju.
Kępy dziel co rok lub dwa, aby zachowały witalność.
Zimowanie
Dzielżan jest mrozoodporny i zimuje w gruncie. Gdy liście zaschną, przytnij pędy. Zimą, od listopada do lutego, roślina odpoczywa.
Rozmnażanie
Dzielżan rozmnażaj z nasion oraz przez podział kęp. Podział najlepiej wykonać w marcu lub kwietniu.
Problemy w uprawie
Wysokie pędy bywają wiotkie, zwłaszcza na żyznej glebie. Podeprzyj je lub przyszczypnij pod koniec wiosny.
Jeśli kępa słabnie, zwykle jest zbyt zagęszczona. Pomaga podział co rok lub dwa.
Białe lub plamiste liście wskazują na mączniaka prawdziwego albo plamistość liści. Popraw przewiewność i usuń porażone liście. Wśród chorób dzielżanu wymienia się też rdzę.
Zastosowanie
Dzielżan nadaje się na kwiat cięty; kwiaty zbieraj od lipca do września. Późnym latem i jesienią dostarcza nektaru pszczołom i motylom. Jelenie i króliki zwykle go omijają.
Dawniej z suszonych liści wyrabiano tabakę wywołującą kichanie.





































































































