Oman wielki
Inula helenium · Asteraceae
Inne nazwy: oman prawdziwy
Oman wielki, zwany też omanem prawdziwym, to okazała bylina o ogromnych liściach i żółtych koszyczkach kwiatowych podobnych do stokrotek. Jest w pełni mrozoodporny i w naszym klimacie zimuje w gruncie bez osłon. Trzeba tylko pamiętać, że szybko rośnie i się rozrasta.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 12–24 °C, min. -35 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 0,9–2 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda oman wielki
Oman wielki (Inula helenium, także oman prawdziwy) należy do rodziny astrowatych. To wysoka, krzepka bylina o prosto wzniesionym pokroju. W pierwszym roku tworzy przyziemną rozetę dużych liści, a pęd kwiatowy wyrasta dopiero w drugim roku.
Liście są ząbkowane i mogą mieć 30 cm długości lub więcej. Dolne wyrastają na ogonkach, górne obejmują łodygę. Z wierzchu są zielone, od spodu wełniste i białawe.
Latem pojawiają się żółte, czasem pomarańczowawe koszyczki o średnicy około 5 cm lub większe, z wieloma wąskimi kwiatami języczkowatymi wokół środkowego dysku. Po kwitnieniu powstają brązowe niełupki z kępką drobnych włosków. Korzeń jest gruby, rozgałęziony, śluzowaty, gorzki w smaku i pachnie kamforą.
W naturze roślina rośnie w strefie umiarkowanej Eurazji, od Bałkanów, Włoch i Grecji przez Turcję i Kaukaz po Azję Środkową. Spotyka się ją na wilgotnych łąkach, przy drogach, na miedzach i na terenach ruderalnych.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Najlepiej rośnie w pełnym słońcu, ale znosi także półcień. Roślina szybko rośnie i jest duża, więc potrzebuje sporo miejsca oraz głębokiego, swobodnego miejsca dla korzeni. Dobrze sprawdza się na tyłach rabaty lub przy wilgotniejszym skraju ogrodu.
Podlewanie
Oman lubi równomiernie wilgotne podłoże. Warto podlewać go regularnie, a szczególnie obficie w czerwcu, lipcu i sierpniu, gdy roślina jest w pełni wzrostu.
Gleba
Najlepsza jest głęboka, wilgotna i żyzna gleba, przepuszczalna, ale nieprzesychająca. Dobrze znosi też gleby gliniaste i próchnicze. Odczyn może mieścić się w przedziale mniej więcej od pH 5,5 do 8.
Nawożenie
Nawozić najlepiej wiosną, w marcu i kwietniu, na początku sezonu wegetacyjnego.
Cięcie
Nadziemna część zamiera na zimę. Przycinanie wykonuje się w listopadzie. Jeśli nie chcesz, by roślina się rozsiewała, usuwaj przekwitające kwiaty, zanim zawiążą nasiona.
Sadzenie
Sadzenie w gruncie najlepiej wykonać w kwietniu, maju lub we wrześniu. Wybierz miejsce, w którym rozrost nie będzie przeszkadzał, albo ogranicz korzenie barierą. Nasiona wysiewa się w marcu, kwietniu lub w październiku, a pod osłonami w lutym i marcu.
W pierwszym roku roślina zwykle nie kwitnie. Kwiaty pojawiają się w drugim roku, w lipcu, sierpniu i wrześniu.
Zimowanie
Oman wielki jest w pełni mrozoodporny i znosi mrozy do około -35°C, a typowe zimowe minimum w naszym klimacie to około -20°C. Na zimę roślina zamiera do korzenia i wiosną odrasta. Okres spoczynku przypada na styczeń, luty, listopad i grudzień.
Rozmnażanie
Omana można rozmnażać z nasion, przez podział karp oraz z sadzonek korzeniowych. Podział i sadzonki korzeniowe wykonuje się w marcu, kwietniu lub w październiku.
Typowe problemy
Największym problemem jest agresywny rozrost. Odrastają nawet drobne kawałki korzeni, a roślina się rozsiewa. Usuwaj kwiaty przed zawiązaniem nasion i wykopuj nadmiar korzeni.
Brak kwiatów w pierwszym roku jest normalny. Roślina potrzebuje okresu chłodu i zakwita w drugim roku, więc wystarczy uzbroić się w cierpliwość.
Zbiór i zastosowanie
Jadalny jest korzeń, który zbiera się w październiku i listopadzie. Dawniej kandyzowano go jako słodycz i używano jako przyprawy, także do absyntu. Roślina jest tradycyjnie stosowana jako środek wykrztuśny i przy zatrzymywaniu wody w organizmie.
Kwiaty chętnie odwiedzają pszczoły i motyle.






























































































