Arnika
Arnica montana · Asteraceae
Inne nazwy: arnika górska, Pomornik, Kupalnik górski
Arnika, zwana też arniką górską (Arnica montana), to bylina z rodziny astrowatych, pochodząca z górskich łąk i wrzosowisk Europy. Zakwita żółto-pomarańczowymi koszyczkami od maja do sierpnia i najlepiej czuje się na słonecznym stanowisku, na kwaśnej, ubogiej glebie. W uprawie wymaga raczej odpowiedniego podłoża niż intensywnej pielęgnacji.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 10–22 °C, min. -30 °C
- Trudność uprawy
- Średnio wymagająca
- Wysokość
- 15–60 cm
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda arnika
Arnika tworzy rozetę liści i płożące się kłącze. Jasnozielone, jajowate liście przyziemne leżą płasko i od góry są pokryte meszkiem. Na wzniesionej, zwykle pojedynczej łodydze wyrastają mniejsze, lancetowate liście, ułożone naprzeciwlegle. Pęd kwiatowy osiąga od 15 do 60 cm wysokości, a cała roślina rośnie umiarkowanie szybko.
Koszyczki mają około 5 cm średnicy. Składają się z żółto-pomarańczowych kwiatów rurkowatych w środku i 10–15 żółtych kwiatów języczkowych na brzegu. Najczęściej występują pojedynczo. Kwiaty pachną i przyciągają pszczoły, motyle i ćmy.
W naturze arnika rośnie w górach i na wyżynach Europy, od Iberii i Francji przez Europę Środkową po Skandynawię i Ukrainę. Zajmuje ubogie, kwaśne łąki, wrzosowiska i pastwiska alpejskie, aż do prawie 3000 m n.p.m. Nie jest rośliną inwazyjną. Jest rzadka i w wielu miejscach uznawana za zagrożoną, między innymi z powodu zbierania z natury.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Arnika rośnie w pełnym słońcu lub w półcieniu, ale najlepiej sprawdza się na otwartym, słonecznym miejscu. Dobrze pasuje do skalniaka i do łąkowych, naturalistycznych rabat z niskimi bylinami. Na wietrznym stanowisku trzeba się liczyć z tym, że łodygi będą się kłaść.
Podlewanie
Podłoże powinno być równomiernie wilgotne, ale nie podmokłe. Arnika źle znosi suszę, dlatego w czerwcu i lipcu warto podlewać obficiej. Gleba ma być przepuszczalna i jednocześnie świeża.
Gleba i podział
To roślina kwaśnych, ubogich gleb bez wapnia. Odpowiedni odczyn mieści się zwykle w przedziale pH 4,5–6,5. Sprawdzą się podłoża piaszczyste, gliniaste, kwaśne i próchniczne, byle wilgotne i dobrze odprowadzające wodę. Jedno ze źródeł podaje, że lekko zasadowa piaszczysta glina bywa tolerowana, ale dziko rosnące rośliny unikają wapnia.
Co kilka lat arnikę dzieli się wiosną lub jesienią.
Nawożenie
Należy unikać bogatych nawozów. Jeśli rozważa się dokarmianie, najpierw warto zbadać glebę.
Przycinanie
Łodygi można skrócić przed kwitnieniem. Roślina pozostaje wtedy niższa i może zakwitnąć po raz drugi. Po kwitnieniu usuwa się przekwitłe kwiatostany, w kalendarzu uprawy to sierpień.
Sadzenie i siew
Arnikę sadzi się na słonecznym stanowisku w kwaśnej glebie. Wysadza się ją w kwietniu, maju lub wrześniu, w rozstawie około 30 cm. W uprawie towarowej stosuje się około 20 roślin na m².
Nasiona wysiewa się do gruntu w marcu i kwietniu albo wcześniej pod osłonami, w lutym i marcu. Rozsady najlepiej wyhodować w szkółce i dopiero potem przesadzić na miejsce docelowe.
Zimowanie
Arnika jest w pełni mrozoodporna. Jesienią nadziemne części zamierają i zostaje sama rozeta. Spoczynek trwa w listopadzie, grudniu, styczniu i lutym, a roślina nie wymaga osłony.
Rozmnażanie
Arnikę rozmnaża się z nasion albo przez podział. Podział wykonuje się w marcu, kwietniu lub wrześniu.
Najczęstsze problemy
Na glebie wapiennej lub żyznej rośliny słabną. Pomaga kwaśne, ubogie podłoże.
Na wietrznym stanowisku łodygi się kładą. Można je podeprzeć albo skrócić przed kwitnieniem.
Zbiór i zastosowanie
Kwiaty zbiera się w czerwcu i lipcu. Arnika nie jest rośliną jadalną. Koszyczki tradycyjnie stosuje się w ziołowych preparatach do użytku zewnętrznego, na stłuczenia i dolegliwości stawów, choć dowody na skuteczność są ograniczone. Nie wolno ich stosować na uszkodzoną skórę ani przyjmować wewnętrznie.






























































































