Pomiń nawigację, przejdź do treści
Pomiń treść, przejdź do stopki

Wrotycz

Tanacetum vulgare · Asteraceae

Inne nazwy: wrotycz pospolity, Chrysanthemum vulgare

Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare), zwany też po prostu wrotyczem, to wysoka bylina o aromatycznych, pierzastych liściach i złocistożółtych kwiatostanach. W naszym klimacie jest w pełni mrozoodporny i rośnie bez specjalnej troski, ale bardzo ekspansywnie się rozrasta. Najważniejsze jest więc wybranie miejsca, w którym da się go opanować.

Światło
Pełne słońce, Słońce do półcienia
Podlewanie
Niskie
Wilgotność powietrza
Umiarkowana
Temperatura
12–24 °C, min. -35 °C
Trudność uprawy
Łatwa
Wysokość
0,6–1,5 m

Pielęgnacja w ciągu roku

Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.

Wysiew w pomieszczeniuWysiewSadzenie do gruntuPrzycinanieRozmnażanieKwitnienieZbioryOkres spoczynku
Kiedy wykonywaćOkres spoczynkuBieżący miesiąc

Wrotycz pospolity – jak wygląda

To bylina zielna z rodziny astrowatych. Dorasta zwykle do 60–150 cm wysokości i 30–90 cm szerokości, a rośnie szybko. Tworzy zwarte kępy ze sztywnymi, czerwonawymi pędami, które rozgałęziają się w górnej części, a pod ziemią rozrasta się kłączami.

Liście są skrętoległe, podobne do liści paproci, pierzasto podzielone prawie do nerwu głównego na ząbkowane odcinki. Są zielone, a po roztarciu pachną kamforą. Od lipca do września pojawiają się guzikowate, złotożółte koszyczki bez kwiatów języczkowatych, o średnicy 7–12 mm, zebrane w płaskie baldachogrona na szczytach pędów. Kwiaty są wonne. Po przekwitnieniu powstają drobne, brązowawe, kanciaste niełupki, a jedna roślina może wytworzyć dziesiątki tysięcy nasion rocznie.

W naturze wrotycz rośnie w strefie umiarkowanej Europy i Azji, najczęściej przy drogach, na nasypach kolejowych, pastwiskach, brzegach strumieni, w rowach i na nieużytkach. Rozprzestrzenia się szybko przez kłącza i nasiona, a w niektórych częściach Australii i obu Ameryk uznawany jest za gatunek inwazyjny. Kwiaty przyciągają owady, a roślina jest żywicielem chrząszcza, który toleruje jej toksyny.

Uprawa i pielęgnacja

Stanowisko

Najlepiej rośnie w pełnym słońcu, ale toleruje też półcień. Ze względu na wysokość i skłonność do rozrostu sprawdza się na skraju ogrodu, w naturalistycznym zakątku lub tam, gdzie ma miejsce, by się swobodnie rozrastać.

Podlewanie

Wrotycz radzi sobie na suchych i ubogich glebach, choć najbujniej rośnie w wilgotnym, próchnicznym podłożu. Odporność na suszę jest umiarkowana, więc w dłuższych upałach warto go od czasu do czasu podlać. Wystarcza mu przeciętna wilgotność powietrza.

Gleba

Dostosowuje się do większości ogrodowych gleb: uniwersalnych, gliniastych i próchnicznych. Najlepsze jest podłoże wilgotne, ale przepuszczalne, o odczynie od około pH 5,5 do 8. Żyzna, wilgotna próchnica daje najbujniejszy wzrost.

Nawożenie

Wrotycz nie wymaga nawożenia, a uboga gleba w zupełności mu wystarcza.

Cięcie

Przekwitłe kwiatostany warto usuwać lub ścinać nożycami, zanim zawiążą nasiona, bo ogranicza to samosiew. Pędy przycina się nisko przy ziemi jesienią (październik) albo wczesną wiosną (marzec).

Sadzenie i siew

Warto go sadzić tam, gdzie rozrost da się kontrolować, na przykład ograniczając kłącza barierą, ponieważ roślina bardzo agresywnie się rozrasta. Sadzonki wysadza się w rozstawie około 60 cm, w kwietniu lub maju.

Nasiona wysiewa się do gruntu w marcu i kwietniu, a pod osłonami w lutym i marcu.

Zimowanie

Wrotycz jest w pełni mrozoodporny. Nadziemne części obumierają na zimę, a wiosną roślina odrasta z kłączy. W okresie spoczynku, czyli w styczniu, lutym, listopadzie i grudniu, nie wymaga żadnej osłony ani zabiegów.

Rozmnażanie

Można go rozmnażać z nasion, przez podział kęp, kłączy lub sadzonki korzeniowe. Korzenie odrastają nawet z drobnych fragmentów, więc roślina łatwo się ukorzenia. Podział i rozmnażanie wegetatywne wykonuje się w marcu, kwietniu lub wrześniu.

Najczęstsze problemy

Największy kłopot to rozrost na sąsiednie rabaty, spowodowany kłączami i samosiewem. Pomaga bariera korzeniowa, usuwanie przekwitłych kwiatostanów i wykopywanie wybiegających rozłogów.

Po kontakcie z rośliną może pojawić się wysypka skórna wywołana sokiem i olejkami. Przy pracy warto nosić rękawice.

Zbiór i zastosowanie

Wrotycz nadaje się na kwiat cięty, a kwiatostany zbiera się w lipcu i sierpniu. Nie jest uznawany za roślinę jadalną. Dawniej używano go oszczędnie jako gorzkiej przyprawy w potrawach postnych, ale ze względu na tujon nie jest to zalecane.

Tradycyjnie stosowano go przy robaczycy jelit, reumatyzmie, dolegliwościach trawiennych i gorączce, a także jako środek odstraszający owady.

Dla Twojej rośliny

Najczęściej zadawane pytania

Czy wrotycz pospolity jest mrozoodporny?Tak, jest w pełni mrozoodporny. Części nadziemne zimą zamierają, a wiosną roślina odrasta z kłączy.
Jak ograniczyć rozrastanie się wrotyczu?Należy go sadzić z barierą korzeniową, usuwać przekwitłe kwiatostany przed zawiązaniem nasion i wykopywać rozłogi, które wychodzą poza wyznaczone miejsce.
Kiedy kwitnie wrotycz pospolity?Kwitnie od lipca do września. Tworzy wtedy złotożółte, guzikowate koszyczki w płaskich baldachogronach.
Kiedy siać wrotycz?Do gruntu wysiewa się go w marcu i kwietniu, a pod osłonami w lutym i marcu.
Czy wrotycz jest bezpieczny dla psów i kotów?Może być toksyczny dla psów i kotów, dlatego roślinę należy trzymać poza ich zasięgiem. To tylko informacja, a nie porada weterynaryjna.
Czy wrotycz wymaga nawożenia?Nie, uboga gleba w zupełności mu wystarcza. Najbujniej rośnie w wilgotnej, próchnicznej ziemi.
Pomiń stopkę, przejdź do początku stronyPrzejdź do początku strony