Kozłek lekarski
Valeriana officinalis · Caprifoliaceae
Inne nazwy: waleriana, kozłek
Kozłek lekarski (Valeriana officinalis), nazywany też walerianą lub kozłkiem, to wysoka, łatwa w uprawie bylina o pachnących, bladoróżowych lub białych kwiatach. W naszym klimacie jest w pełni mrozoodporny i zimuje w gruncie bez osłon. Najlepiej rośnie w słońcu, na stale wilgotnej, żyznej glebie.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Umiarkowane
- Wilgotność powietrza
- Umiarkowana
- Temperatura
- 10–24 °C, min. -30 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 0,6–1,5 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Jak wygląda kozłek lekarski
Kozłek lekarski to bylina o pokroju zwartej, wzniesionej kępy. Tworzy przyziemną rozetę liści i wysokie, cienkie, puste w środku pędy. Dorasta zwykle do 60–150 cm wysokości i 30–90 cm szerokości, a rośnie szybko. Rozprzestrzenia się kłączami i samosiewem.
Liście są zielone, pierzastosieczne, długości do 20 cm, z 4–9 parami lancetowatych do równowąskich listków. Po roztarciu pachną aromatycznie. Od czerwca do sierpnia pojawiają się drobne, słodko pachnące, pięciopłatkowe kwiaty zebrane w złożone baldachogrona, różowe lub białe. Po kwitnieniu powstają małe owoce z oskrzydleniem, które roznosi wiatr.
W naturze kozłek rośnie na wilgotnych i suchych łąkach, w wilgotnych lasach, na bagnach i na murawach kredowych. Jego kwiaty odwiedzają pszczoły, motyle i bzygowate, a według dostępnych informacji jelenie raczej go omijają. Nadaje się też na kwiat cięty.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Kozłek lubi pełne słońce, ale znosi też półcień. W większym cieniu pędy się kładą. Jeśli stanowisko jest zacienione, warto podeprzeć pędy. Ponieważ roślina jest wysoka i się rozrasta, sadź ją tam, gdzie jej rozrost nie będzie przeszkadzał.
Podlewanie
Kozłek ma umiarkowane wymagania wodne, ale podłoże powinno być stale lekko wilgotne. Szczególnie pilnuj podlewania w czerwcu, lipcu i sierpniu, czyli w czasie kwitnienia.
Gleba
Najlepsza jest żyzna, próchniczna gleba gliniasta, ale roślina dobrze przystosowuje się do wielu podłoży: gliniastych, piaszczystych i próchnicznych. Odczyn może mieścić się mniej więcej w przedziale pH 5,5–8. Gleba ma być wilgotna, ale przepuszczalna.
Nawożenie
Nawozić warto w kwietniu, na początku sezonu wegetacyjnego. Na żyznej glebie roślina nie wymaga dużo więcej.
Siew i sadzenie
Kozłek rośnie łatwo w zwykłej glebie ogrodowej. Nasiona można wysiewać do gruntu w marcu, kwietniu i wrześniu, a pod osłonami w lutym i marcu. Rośliny wysadza się na miejsce stałe w kwietniu, maju lub wrześniu.
Wybierz miejsce, w którym rozrastanie się byliny nie będzie kłopotem, bo może być ekspansywna.
Cięcie
Pędy przycina się we wrześniu i październiku. Usuwanie przekwitłych kwiatostanów ogranicza samosiew, który jest główną przyczyną rozprzestrzeniania się rośliny.
Zimowanie
Kozłek jest w pełni mrozoodporny. Zimą nadziemna część zamiera, a wiosną roślina odrasta z karpy korzeniowej. Spoczywa w listopadzie, grudniu, styczniu i lutym, więc nie wymaga wtedy żadnych zabiegów.
Rozmnażanie
Kozłek rozmnaża się z nasion, przez podział kęp oraz z kłączy. Podział i przesadzanie najlepiej wykonać w marcu, kwietniu, wrześniu lub październiku. Regularny podział pomaga też ograniczać rozrost.
Typowe problemy
Pędy się kładą: zwykle to skutek zbyt dużego cienia. Posadź roślinę w pełnym słońcu albo podeprzyj łodygi.
Roślina rozrasta się zbyt mocno: robią to kłącza i samosiew. Usuwaj przekwitłe kwiatostany i regularnie dziel kępy.
Zbiór i zastosowanie
Korzenie zbiera się we wrześniu i październiku. Kłącze z korzeniami włóknistymi jest surowcem, z którego pozyskuje się lek, a korzenie służą głównie do przygotowania herbaty. Olejek z korzenia i liści bywa używany jako aromat w wypiekach, lodach i perfumach.
Wyciąg z korzenia jest tradycyjnie stosowany przy lekkim napięciu nerwowym i problemach ze snem, choć dowody na jego działanie są niejednoznaczne.






























































































