Ruta
Ruta graveolens · Rutaceae
Inne nazwy: ruta zwyczajna, ruta ogrodowa, rutka
Ruta zwyczajna (Ruta graveolens) to aromatyczny, niebieskawozielony półkrzew, który dobrze znosi suszę i ubogą glebę. W polskim klimacie zimuje w gruncie, a w ogrodzie sprawdza się na rabatach, skalniakach, w niskich żywopłotach i w donicach. Przy pracy z rośliną pamiętaj o rękawiczkach, bo jej sok może podrażniać skórę.
- Światło
- Pełne słońce, Słońce do półcienia
- Podlewanie
- Niskie
- Wilgotność powietrza
- Niska
- Temperatura
- 15–28 °C, min. -25 °C
- Trudność uprawy
- Łatwa
- Wysokość
- 0,5–1 m
Pielęgnacja w ciągu roku
Kalendarz dla klimatu: Kontynentalny.
Ruta zwyczajna – opis rośliny
Ruta zwyczajna, nazywana też rutą ogrodową, rutą lub rutką, należy do rodziny rutowatych. To wieloletni półkrzew o pokroju kopiastym i wyprostowanym. Dorasta zwykle do 50–100 cm wysokości i 60–90 cm szerokości, rośnie w umiarkowanym tempie, a z wiekiem drewnieje u nasady. W naszym klimacie jest półzimozielona.
Liście są dwukrotnie pierzaste, o zaokrąglonych łatkach, niebieskawozielone, gruczołkowato punktowane, intensywnie pachnące i gorzkie w smaku. W czerwcu, lipcu i sierpniu pojawiają się małe, matowożółte kwiaty o 4–5 płatkach, zebrane w szczytowe wierzchotki. Po kwitnieniu powstają brązowe, klapowane torebki, które pękają i uwalniają ciemne nasiona.
Naturalnie rośnie na Bałkanach i na Krymie, na suchych, skalistych, słonecznych zboczach i ubogich glebach wapiennych. Roślina żyje około 5 lat, ale chętnie się wysiewa.
Uprawa i pielęgnacja
Stanowisko
Najlepiej czuje się w pełnym słońcu, choć toleruje lekki półcień. Pasuje na skalniak, do ogrodu ziołowego, na rabaty bylinowe i do niskiego żywopłotu. Można ją też uprawiać w pojemnikach.
Ruta jest rośliną żywicielską motyli z rodziny paziowatych, przyciąga owady zapylające, a jelenie i króliki zwykle jej unikają. Koty nie lubią jej zapachu.
Podlewanie
Ruta ma niewielkie wymagania wodne i dobrze znosi suszę. Podlewaj oszczędnie i nie dopuszczaj do zalegania wody, bo w mokrej glebie łatwo gniją korzenie. Niska wilgotność powietrza jej nie przeszkadza.
Gleba i przesadzanie
Potrzebuje gleby ubogiej do średnio żyznej, przepuszczalnej, może być nawet kamienista. Sprawdzą się podłoża piaszczyste, żwirowe i gliniaste, a roślina toleruje odczyn zasadowy (pH mniej więcej 6,0–8,0).
Rośliny w donicach przesadza się w kwietniu.
Cięcie
W marcu lub kwietniu przytnij krzaczek aż do starego drewna, aby pozostał zwarty. Bez cięcia ruta drewnieje i staje się rzadka. Zawsze pracuj w rękawiczkach.
Sadzenie i wysiew
Sadź w pełnym słońcu, w suchej, dobrze przepuszczalnej glebie, w rozstawie około 60 cm. Rośliny wysadza się na miejsce stałe w maju i czerwcu. Nasiona można wysiewać wprost do gruntu w kwietniu i maju, a siew w domu zaplanuj na marzec. Przy sadzeniu zakładaj rękawiczki.
Zimowanie
Ruta jest mrozoodporna i zimuje w gruncie. Okres spoczynku trwa od listopada do lutego. W tym czasie warto ściółkować rośliny i chronić je przed nadmiarem wilgoci, ponieważ w zimie powinny stać raczej sucho.
Rozmnażanie
Rutę rozmnaża się z nasion albo z sadzonek pędowych. Sadzonki pobiera się od maja do lipca. Ponieważ roślina jest krótkowieczna, warto co jakiś czas wyhodować nową.
Najczęstsze problemy
Żółknięcie i zamieranie rośliny to zwykle objaw gnicia korzeni w mokrej glebie. Popraw drenaż i podlewaj rzadziej.
Zdrewniały, rzadki krzaczek wynika z wieku i braku cięcia. Przytnij go wiosną albo wymień po mniej więcej 5 latach.
Wysypka po kontakcie z rośliną wynika z działania fototoksycznego soku. Pracuj w rękawiczkach i w ubraniu z długim rękawem.
Zbiór i zastosowanie
Liście i młode pędy zbiera się od maja do września. Ruta jest gorzka, więc używa się jej bardzo oszczędnie: w kuchni śródziemnomorskiej, do aromatyzowania grappy i w niektórych potrawach regionalnych. Nie nadaje się dla kobiet w ciąży.
Tradycyjnie była stosowana w medycynie ludowej, a w niektórych tradycjach także jako roślina ochronna.









































































































